AB-Ukrayna Savunma Sanayi Ortaklığı ve Dron Anlaşması

Avrupa Birliği (AB) ile Ukrayna, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın devam ettiği bir dönemde savunma sanayii alanındaki iş birliğini kurumsallaştıran yeni bir anlaşma imzalamıştır. 15 Temmuz 2026'da Kiev'de düzenlenen törende Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy tarafından duyurulan AB-Ukrayna Savunma Sanayi Ortaklığı kapsamında taraflar, kamuoyunda "Dron Anlaşması" olarak anılan yeni bir iş birliği mekanizmasını hayata geçirmiştir. Söz konusu girişim, Ukrayna'nın savaş sırasında geliştirdiği insansız hava aracı teknolojileri ile Avrupa Birliği'nin sanayi ve üretim kapasitesini bir araya getirerek ortak üretim, teknoloji transferi ve savunma sanayii entegrasyonunu hızlandırmayı amaçlamaktadır. 

Anlaşma, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarıyla birlikte savaş alanında belirleyici hale gelen insansız hava araçları ve bunlara karşı geliştirilen savunma sistemleri konusunda AB ile Ukrayna arasındaki stratejik iş birliğini yeni bir seviyeye taşımaktadır. Avrupa Komisyonu, ortaklığın yalnızca Ukrayna'nın mevcut savunma kapasitesini desteklemekle sınırlı olmadığını, aynı zamanda Avrupa'nın gelecekteki savunma mimarisinin güçlendirilmesine de katkı sağlayacağını açıklamıştır. 

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ukrayna Devlet Günü dolayısıyla Kiev'de düzenlenen törende yaptığı konuşmada, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasından bu yana 11. kez Kiev'i ziyaret ettiğini belirterek, Ukrayna ile yeni bir savunma sanayii ortaklığı başlatmaktan memnuniyet duyduklarını ifade etmiştir. Von der Leyen, "Bugün imzaladığımız anlaşma, bizim kendi dron anlaşmamız."^【1】 sözleriyle iş birliğinin merkezinde insansız hava araçları teknolojisinin bulunduğunu vurgulamıştır. 

Von der Leyen, Ukrayna'nın son dönemde Avrupa ülkeleri başta olmak üzere çeşitli devletlerle benzer nitelikte dron anlaşmaları imzaladığını hatırlatarak bunun, savaş sahasında edinilen tecrübenin uluslararası düzeyde ilgi gördüğünün göstergesi olduğunu belirtmiştir. Ukrayna'nın savaş boyunca geliştirdiği operasyonel bilgi birikiminin Avrupa'nın güvenliği açısından önemli katkılar sağlayacağını ifade eden von der Leyen, AB'nin bu deneyimden yararlanmasının stratejik önem taşıdığını dile getirmiştir. 

İmzalanan ortaklık anlaşması, Avrupa ve Ukrayna savunma sanayilerinin daha kapsamlı biçimde bütünleşmesini hedeflemektedir. Bu kapsamda savunma tedariki, ortak üretim süreçleri, fikri mülkiyet haklarının korunması, teknik standartların uyumlaştırılması ve ortak girişimlerin kurulması gibi alanlarda taraflar arasındaki engellerin kaldırılması öngörülmektedir. Böylece Ukraynalı ve Avrupalı savunma şirketlerinin aynı projelerde daha kolay iş birliği yapabilmeleri amaçlanmaktadır. 

Anlaşma kapsamında Ukrayna ve AB üyesi ülkelerin şirketlerinin insansız hava araçları ile dron karşıtı sistemlerin ortak üretimini 2026 yılı sonuna kadar hızlandırması planlanmaktadır. Taraflar, savaşta etkinliği kanıtlanmış sistemlerin üretimini artırarak bunların hızlı biçimde konuşlandırılmasını ve üretim kapasitesinin uzun vadeli yatırımlarla desteklenmesini hedeflemektedir. Ayrıca bu iş birliğinin ilerleyen yıllarda balistik füzelere karşı geliştirilecek savunma sistemlerinin ortak üretimini de kapsayacak şekilde genişletilmesi öngörülmektedir. Avrupa Komisyonu, 2028 yılına kadar ortak balistik füze üretimine yönelik çalışmaların başlatılmasının planlandığını açıklamıştır. 

AB-Ukrayna Dron Anlaşması, Avrupa'nın üretim kapasitesi ile Ukrayna'nın savaş sahasında geliştirdiği teknik bilgi ve operasyonel deneyimi tek bir çatı altında toplamayı hedeflemektedir. Bu kapsamda Ukraynalı ve Avrupalı şirketler arasında ortak girişimler kurulacak, teknoloji transferleri desteklenecek ve çift kullanımlı teknolojilere yönelik yatırımlar artırılacaktır. Anlaşmanın temel amacı yeni nesil insansız hava araçları ile dron karşıtı sistemlerin geliştirilmesini hızlandırırken Avrupa'nın savunma hazırlık seviyesini de yükseltmektir. 

Von der Leyen, Ukrayna'nın yalnızca dron üretiminde değil, radar sistemleri, sensör teknolojileri, yer kontrol istasyonları ve tedarik zincirlerinin yönetimi konusunda da önemli bir bilgi birikimine sahip olduğunu belirterek, Avrupa'nın bu tecrübeyi kendi sanayi kapasitesiyle birleştirmesi gerektiğini ifade etmiştir.^【2】 Avrupa'nın teknolojik altyapısının güçlü olduğunu ancak savaş koşullarında test edilmiş deneyime sahip olmadığını vurgulayan von der Leyen, Ukrayna'nın bu alandaki uzmanlığının Avrupa güvenliği açısından stratejik değer taşıdığını söylemiştir.^【3】

Anlaşmanın duyurulmasıyla birlikte Avrupa Komisyonu, Ukrayna'nın insansız hava aracı kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla 1 milyar avroluk yeni ödeme yapıldığını açıklamıştır. Bu kaynak, toplam büyüklüğü 90 milyar avroya ulaşan Ukrayna Destek Kredisi (Ukraine Support Loan) programı kapsamında yalnızca dron tedarikine ayrılan finansmanın ikinci bölümünü oluşturmaktadır. Daha önce haziran ayında gerçekleştirilen ödemelerin ardından yapılan yeni finansmanla Ukrayna'nın savunma sanayi üretiminin sürdürülmesi ve savaş alanındaki ihtiyaçlarının karşılanması amaçlanmaktadır. 

Avrupa Komisyonu ayrıca gelecekte ilave dronlar, füzeler ve savaş uçaklarının finansmanı için 10 milyar avroluk yeni bir ödeme planını da onayladığını duyurmuştur. Bu planın, Avrupa savunma sanayiinin uzun vadeli güçlendirilmesine yönelik stratejinin önemli bir parçası olduğu belirtilmiştir. 

Yeni ortaklık yalnızca üretim faaliyetleriyle sınırlı kalmamakta, Ukrayna'nın Avrupa savunma projelerine daha kapsamlı biçimde katılımını da öngörmektedir. Bu kapsamda Ukrayna'nın Avrupa Savunma Fonu (European Defence Fund-EDF) ile Avrupa Savunma Sanayii Programı'na (EDIP) tam katılımı sağlanmış; böylece Ukraynalı şirketlerin AB ülkelerindeki firmalarla ortak araştırma-geliştirme projelerinde yer almasının önü açılmıştır. 2021-2027 döneminde 7,3 milyar avroluk bütçeye sahip Avrupa Savunma Fonu kapsamında Ukrayna'nın da ortak projelere katılması hedeflenmektedir.^【4】

Ortaklığın ilk uygulama adımları kapsamında Avrupa'nın önde gelen savunma şirketleri ile Ukraynalı teknoloji firmalarının yer aldığı kurucu üyelerin ilk toplantısının Eylül 2026'da Brüksel'de yapılması planlanmaktadır. Böylece taraflar arasında ortak üretim projelerinin teknik ayrıntılarının belirlenmesi ve yeni savunma teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaların hızlandırılması hedeflenmektedir.