ABD'nin NATO Kuvvet Modelindeki Askeri Katkılarını Azaltma Planı (Haziran, 2026)

ABD'nin NATO kuvvet modelindeki askeri katkılarını azaltma planı, ABD'nin NATO operasyonlarına tahsis ettiği savaş uçakları, deniz unsurları ve destek kapasitesinde azaltmaya gitme planıdır.

Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı, NATO Kuvvet Modeli kapsamında Avrupa'nın savunmasına tahsis ettiği bazı askeri kabiliyetlerde azaltmaya gitmeyi planladığını müttefik ülkelere bildirmiştir. Plan, NATO'nun kriz ve çatışma durumlarında kısa süre içerisinde harekete geçirilebilecek kuvvet havuzuna sağlanan Amerikan katkılarının yeniden düzenlenmesini öngörmektedir.

Washington yönetimi, söz konusu düzenlemenin Avrupa ülkelerinin kendi savunma kapasitelerini artırmaları ve NATO içerisindeki yük paylaşımının yeniden dengelenmesi amacıyla hazırlandığını açıklamıştır.

NATO Kuvvet Modeli, ittifakın savunma planlarının uygulanabilmesi amacıyla üye ülkeler tarafından tahsis edilen askerî birlikleri, hava unsurlarını, deniz kuvvetlerini ve lojistik kabiliyetleri kapsayan bir yapı olarak oluşturulmuştur. Model, bir kriz veya çatışma durumunda ilk 10 gün, 30 gün ve 180 gün içerisinde hangi kuvvetlerin görevlendirileceğini belirlemektedir.

Üye ülkeler, NATO savunma planları çerçevesinde belirli sayıdaki askerî birlik ve ekipmanı bu sistem içerisinde hazır bulundurmayı taahhüt etmektedir.

ABD tarafından müttefik ülkelere sunulan plana göre NATO'ya tahsis edilen F-16 ve F-15E savaş uçaklarının sayısının yaklaşık 150 seviyesinden 100 seviyesine düşürülmesi öngörülmektedir.

Plan kapsamında Avrupa'daki NATO görevlerinde kullanılan deniz gözetleme ve keşif faaliyetlerinde görev yapan P-8 Poseidon deniz karakol uçaklarının sayısının da azaltılması planlanmıştır. Reuters'a göre bu uçakların sayısının 26'dan 15'e düşürülmesi öngörülmektedir.

ABD ayrıca NATO görevlerinde kullanılmak üzere tahsis ettiği hava yakıt ikmal uçaklarının tamamını geri çekmeyi değerlendirmektedir. Daha önce Avrupa savunması için ayrılan sekiz hava yakıt ikmal uçağının NATO Kuvvet Modeli kapsamından çıkarılması gündeme gelmiştir.

Plan kapsamında NATO'ya tahsis edilen iki Amerikan uçak gemisi taarruz grubundan birinin geri çekilmesi önerilmiştir. Ayrıca Tomahawk seyir füzesi taşıma kapasitesine sahip denizaltıların da NATO Kuvvet Modeli içerisinden çıkarılması planlanmıştır.

Bunun yanında uçak gemisi görev gruplarına bağlı çeşitli savaş gemileri ile deniz operasyonlarına destek sağlayan bazı hava unsurlarının da yeniden konuşlandırılması öngörülmüştür.

Bu değişikliklerin özellikle Atlantik Okyanusu ve NATO'nun güney kanadındaki deniz gücü projeksiyonu üzerinde etkili olabileceği belirtilmiştir.

Plan, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Avrupa'daki askerî varlığını azaltmaya yönelik politikalarının devamı niteliğinde değerlendirilmiştir. Washington yönetimi son dönemde Almanya'da konuşlu yaklaşık 5 bin Amerikan askerinin geri çekileceğini açıklamış ve Almanya'ya konuşlandırılması planlanan uzun menzilli füze birliğinin sevkiyatını iptal etmiştir.

ABD yönetimi, Avrupa'nın kendi savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ve Amerikan kaynaklarının bir bölümünün Asya-Pasifik bölgesine yönlendirilmesinin planlandığını bildirmiştir.

NATO yetkilileri, ittifakın tarihsel olarak Amerikan askerî kabiliyetlerine yüksek düzeyde bağımlı olduğunu belirtmiştir. NATO Sözcülüğü tarafından yapılan açıklamada Avrupa ülkeleri ile Kanada'nın son yıllarda savunma harcamalarını artırdığı ve yeni askerî kabiliyetler geliştirdiği ifade edilmiştir.

Açıklamada, sorumluluk paylaşımındaki değişimin NATO'nun uzun vadeli savunma planlarını daha sürdürülebilir hale getirmeyi amaçladığı belirtilmiştir.

Avrupalı yetkililer ise planın kapsamı ve uygulanma takvimi konusunda Washington'dan ayrıntılı açıklama talep etmiştir. Özellikle Avrupa'daki Amerikan askerî varlığının ne ölçüde azaltılacağı ve sürecin hangi takvim çerçevesinde yürütüleceği konularında görüşmeler sürdürülmektedir.

ABD'nin NATO Kuvvet Modeli'ndeki katkısını azaltma planı, Avrupa'da Rusya kaynaklı güvenlik risklerine ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde gündeme gelmiştir. Bazı Avrupa ülkelerinin askerî ve istihbarat kurumları, Rusya'nın önümüzdeki yıllarda NATO'nun doğu kanadına yönelik risk oluşturabileceğine ilişkin değerlendirmeler yayımlamıştır.

Bu süreçte NATO üyeleri arasında savunma harcamalarının artırılması, Avrupa savunma kapasitesinin güçlendirilmesi ve ittifak içerisindeki yük paylaşımının yeniden düzenlenmesi konuları ön plana çıkmıştır. Konunun, Temmuz 2026'da Ankara'da düzenlenmesi planlanan NATO Zirvesi'nin temel gündem maddelerinden biri olması beklenmektedir.