ABD’nin Uluslararası Ceza Mahkemesine Kurumsal Yaptırım Uygulaması (Ekim, 2026)

ABD’nin Uluslararası Ceza Mahkemesine Kurumsal Yaptırım Uygulaması, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) yönetiminin 9 Ekim 2026 tarihinde, daha önce mahkemenin yargıç, savcı ve yetkililerini hedef alan bireysel yaptırımlardan farklı olarak Uluslararası Ceza Mahkemesini (UCM) bir kurum olarak yaptırım listesine almasıdır. Karar, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio tarafından duyurulmuş ve 14203 sayılı Başkanlık Kararnamesinin 1(a)(ii)(A) bendi uyarınca uygulanmıştır.^【1】

Aynı gün ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), UCM’yi Özel Olarak Belirlenmiş Kişiler ve Engellenmiş Kişiler Listesi (SDN Listesi)ne eklemiş ve mahkemeyle ilgili belirli işlemlere izin veren dört genel lisans yayımlamıştır.^【2】 Yaptırımlar, UCM’nin ABD’de bulunan ya da ABD’li kişilerin elinde veya kontrolünde bulunan tüm mülk ve mülk üzerindeki çıkarlarını bloke etmekte ve ABD’li kişilerin mahkemeye fon, mal veya hizmet sağlamasını yasaklamaktadır. Mahkeme bu adımı “hukukun üstünlüğüne ve uluslararası hukuk düzeninin temellerine yönelik bir saldırı” olarak nitelendirmiştir.^【3】

Uluslararası Ceza Mahkemesi, 2002 yılında savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırımın kovuşturulması amacıyla kurulmuştur.^【4】 Mahkemenin kuruluşunu sağlayan ve yargı yetkisini belirleyen kurucu antlaşma Roma Statüsü'dür.^【5】 Mahkeme, yalnızca bir üye devletin vahşet suçlarını kendisi kovuşturamaması veya kovuşturmak istememesi hâlinde yargı yetkisi talep etmektedir.^【6】

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), antlaşmayla kurulmuş bağımsız bir yargı kurumu olup 125 Taraf Devlet tarafından soykırım, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçlarını soruşturmak ve kovuşturmakla yetkilendirilmiştir.^【7】 BM üyesi ülkelerin yaklaşık üçte ikisi mahkemeye taraftır.^【8】 Mahkemenin taraf devletleri arasında tüm Avrupa Birliği (AB) üyeleri ile ABD ve Türkiye dışındaki tüm NATO üyeleri yer almaktadır. ABD, Rusya, Çin, Hindistan ve İsrail ise mahkemeye taraf olmayan ülkeler arasındadır.^【9】 ABD, Roma Statüsü'nü başlangıçta imzalamış ancak onaylamamıştır.^【10】

UCM, Filistin’e ilişkin soruşturmasına ek olarak 17 ayrı ülke ve bölgede işlendiği iddia edilen suçlara ilişkin soruşturma başlatmıştır. Bu soruşturmalar arasında Afganistan, Sudan’ın Darfur bölgesi, Bangladeş/Myanmar, Ukrayna ve Venezuela yer almaktadır. Filistin, 2015 yılında UCM’ye taraf olmuş ve mahkemeye 13 Haziran 2014’ten itibaren kendi topraklarında veya vatandaşlarınca işlenen ağır suçları soruşturma yetkisi vermiştir.^【11】

UCM, dünya liderleri ve silahlı çatışmalarla bağlantılı isimlerin de aralarında bulunduğu 70’ten fazla kişi hakkında tutuklama kararı çıkarmıştır. Bu kişiler arasında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas mensupları, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, eski Sudan Devlet Başkanı Ömer el-Beşir ve eski Libya lideri Muammer Kaddafi yer almıştır. Kenya Devlet Başkanı William Ruto ve eski Kenya Devlet Başkanı Uhuru Kenyatta hakkındaki suçlamalar ise geri çekilmiştir.^【12】

Birleşmiş Milletler (BM), UCM ile BM Genel Kurulu tarafından 13 Eylül 2004’te onaylanan ilişki anlaşması çerçevesinde iş birliği yapmaktadır.^【13】

ABD ve İsrail, Roma Statüsü’ne taraf değildir. Bununla birlikte UCM, ABD veya İsrail vatandaşlarınca mahkemeye taraf devletlerin topraklarında işlendiği iddia edilen suçları soruşturma ve kovuşturma yetkisine sahip olduğunu uzun süredir savunmaktadır.^【14】

ABD’de 2002 yılında yürürlüğe giren Amerikan Askeri Personelini Koruma Yasası (American Servicemembers’ Protection Act), ABD askeri personelini ve yetkililerini, ayrıca belirli müttefik ülkelerin yetkilileri ile askeri personelini, ABD’nin taraf olmadığı uluslararası ceza mahkemelerinin yargı yetkisine karşı korumayı amaçlamaktadır.^【15】 Yasa, ABD vatandaşlarının UCM’de yargılanmak üzere teslim edilmesini yasaklamakta ve bir ABD vatandaşının mahkeme tarafından gözaltında tutulması durumunda kişinin kurtarılması amacıyla askeri güç kullanılmasına izin veren bir hüküm içermektedir. Eleştirmenler bu hükmü “Lahey işgal maddesi” olarak adlandırmıştır. UCM, bugüne kadar herhangi bir ABD vatandaşı hakkında kovuşturma başlatmamıştır.^【16】

Trump yönetimi, mahkemenin UCM üyesi olmayan ülkelerin yetkililerini takip ederek yetkisini aştığını savunmaktadır. İlişkiler, mahkemenin Kasım 2024’te Gazze’de işlendiği iddia edilen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gerekçesiyle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama kararı çıkarmasının ardından bozulmuştur.

ABD, Afganistan’da ABD personelinin karıştığı iddia edilen ihlallere ilişkin UCM soruşturmasına da itiraz etmiştir.^【17】 UCM, Afganistan’daki ABD askerlerinin eylemlerine ilişkin soruşturmanın “öncelik dışı bırakıldığını” ifade etmiştir. Trump yönetimi, UCM’nin Amerikan egemenliğini tehdit eden ve kendisinin “küreselciler” olarak adlandırdığı kişilerce yönetildiğini iddia etmektedir.^【18】

Trump yönetimi, ilk döneminde mahkeme yetkililerine hedefli yaptırımlar uygulamış; bu yaptırımlar Başkan Joe Biden döneminde kaldırılmıştır. Washington, Trump’ın Ocak 2025’te göreve dönmesinden günler sonra yeni yaptırımlar açıklamıştır.^【19】 Trump’ın mahkemeye muhalefeti ilk dönemine dayanmakta olup UCM yetkililerini cezalandırma planı, Trump’ın yeniden seçildiği ve UCM’nin Netanyahu hakkında tutuklama kararı çıkardığı Kasım 2024’te yeniden gündeme gelmiştir.^【20】

ABD, kurumsal yaptırım kararından önce UCM yargıç ve savcılarını, işgal altındaki Filistin topraklarına odaklanan bir BM özel raportörünü ve mahkemeye delil sunan Filistinli insan hakları kuruluşlarını yaptırım listesine almıştır.^【21】 ABD yönetimi, UCM savcılarına, dokuz UCM yargıcına, üç önde gelen Filistinli insan hakları kuruluşuna ve BM İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsan Hakları Özel Raportörü'ne yaptırım uygulamış; UCM üyesi ülkelere mahkemeden ayrılma çağrısında bulunmuştur.^【22】 ABD Dışişleri Bakanlığı, 9 Ekim 2026 itibarıyla 14203 sayılı Başkanlık Kararnamesi uyarınca 17 kişiye yaptırım uygulandığını açıklamıştır.^【23】 UCM ise kurumsal yaptırımın, on üç bağımsız yargıç ve savcıya yönelik bir dizi listeye alma işleminin ardından geldiğini belirtmiştir.^【24】

19 Ağustos 2026 tarihli açıklamasında UCM, ABD yönetiminin mahkeme başkanı Yargıç Tomoko Akane (Japonya) ile Savcılık Ofisi Kıdemli Duruşma Avukatı Abdoulaye Seye (Senegal) hakkında yeni yaptırım kararlarını kınamıştır. Mahkeme, bu kararlar sonucunda on sekiz yargıçtan dokuzunun, iki savcı yardımcısının ikisinin, eski Savcının ve bir personelin ABD tarafından yaptırım listesine alındığını açıklamıştır.^【25】 Akane ve Seye’ye yönelik kısıtlamalar 17 Eylül 2026’da yürürlüğe girmiştir.

UCM, 19 Ağustos 2026 tarihli açıklamasında şu ifadelere yer vermiştir: “Bu yaptırımlar, farklı bölgelerden Taraf Devletlerinin verdiği yetki uyarınca faaliyet gösteren tarafsız bir yargı kurumunun bağımsızlığına yönelik açık bir saldırıdır.” Açıklamada ayrıca “Yargı aktörleri hukuku uyguladıkları için tehdit edildiğinde, risk altına giren uluslararası hukuk düzeninin kendisidir.” denilmiştir.^【26】

Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Temmuz 2026’da mahkemeyi daha da yalnızlaştırmaya yönelik bir kampanya başlattığını duyurmuş ve diğer ülkeleri mahkemeden çekilmeye çağırmıştır.^【27】 ABD, müttefiklerine dış yardım kararlarında bu ülkelerin mahkemeyle ilişkilerini değerlendireceğini de ifade etmiştir.^【28】 Temmuz 2026’da Çad ve Venezuela, Burkina Faso, Mali ve Nijer’in ardından mahkemeden çekilme yönünde adım atmıştır.

Kurumsal yaptırımın hukuki dayanağı, Başkan Donald Trump tarafından 6 Şubat 2025’te imzalanan ve 12 Şubat 2025 tarihli Federal Register’ın 90. cilt, 28. sayısında yayımlanan “Uluslararası Ceza Mahkemesine Yaptırım Uygulanması” (Imposing Sanctions on the International Criminal Court) başlıklı 14203 sayılı Başkanlık Kararnamesidir. Kararname; Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA), Ulusal Olağanüstü Hâller Yasası (NEA), 1952 tarihli Göç ve Vatandaşlık Yasası’nın 212(f) maddesi ve ABD Kanunları 3. Başlık 301. madde ile verilen yetkilere dayanmaktadır.^【29】

Kararnamenin giriş bölümünde UCM’nin “Amerika’yı ve yakın müttefikimiz İsrail’i hedef alan gayrimeşru ve temelsiz eylemlerde bulunduğu” tespit edilmiştir. Metinde mahkemenin meşru bir dayanak olmaksızın ABD ve İsrail dahil belirli müttefiklerinin personeli üzerinde yargı yetkisi iddia ettiği, ön soruşturmalar başlattığı ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile eski Savunma Bakanı Yoav Gallant’ı hedef alan “temelsiz tutuklama kararları” çıkararak yetkisini kötüye kullandığı belirtilmiştir. Kararnamede ayrıca ABD ve İsrail’in Roma Statüsü’ne taraf veya UCM üyesi olmadığı, iki ülkenin de mahkemenin yargı yetkisini hiçbir zaman tanımadığı ifade edilmiştir.^【30】

Kararname ile UCM’nin “korunan kişileri” soruşturma, tutuklama, gözaltına alma veya kovuşturma yönündeki her türlü çabasının ABD’nin ulusal güvenliği ve dış politikası için “olağandışı ve olağanüstü bir tehdit” oluşturduğu belirlenmiş ve bu tehdide karşı ulusal olağanüstü hal ilan edilmiştir.^【31】

Kararnamenin 1(a) bölümü, Ek’te listelenen kişi ile Dışişleri Bakanı tarafından Hazine Bakanı ve Başsavcı ile istişare edilerek belirlenen yabancı kişilerin ABD’deki veya ABD’li kişilerin elindeki ya da kontrolündeki tüm mülk ve mülk üzerindeki çıkarlarının bloke edilmesini öngörmektedir. UCM’nin listeye alınmasında dayanak gösterilen 1(a)(ii)(A) bendi, bir korunan kişiyi, o kişinin vatandaşı olduğu ülkenin rızası olmaksızın soruşturma, tutuklama, gözaltına alma veya kovuşturmaya yönelik herhangi bir UCM çabasına “doğrudan dâhil olmuş” yabancı kişileri kapsamaktadır. 1(a)(ii)(B) bendi bu faaliyetlere veya bloke edilen kişilere maddi destek, sponsorluk, mali, maddi veya teknolojik destek ya da mal veya hizmet sağlayanları; 1(a)(ii)(C) bendi ise bloke edilen kişilerin sahip olduğu veya kontrol ettiği ya da bu kişiler adına hareket eden kişileri kapsamaktadır.^【32】

Kararnamenin 3. bölümü uyarınca yasaklar, bloke edilen kişiler tarafından, bu kişilere veya bu kişilerin yararına her türlü katkı ya da fon, mal veya hizmet sağlanmasını ve bu kişilerden katkı ya da fon, mal veya hizmet alınmasını kapsamaktadır. 4. bölüm, belirlenen kişiler ile bunların birinci derece aile üyelerinin ve Dışişleri Bakanınca UCM tarafından istihdam edildiği veya UCM’nin temsilcisi olarak hareket ettiği belirlenen yabancıların ABD’ye girişini askıya almaktadır.^【33】

Kararnamenin 8(d) bölümünde “korunan kişi” kavramı; ABD resmî olarak UCM’nin yargı yetkisine rıza göstermedikçe veya Roma Statüsü’ne taraf olmadıkça ABD’li her kişiyi (mevcut veya eski ABD Silahlı Kuvvetleri mensupları, seçilmiş veya atanmış mevcut ya da eski ABD hükümeti yetkilileri ve ABD hükümeti adına çalışan veya çalışmış diğer kişiler dâhil) ile UCM yargı yetkisine rıza göstermemiş veya Roma Statüsü’ne taraf olmayan bir ABD müttefikinin vatandaşlarını veya yasal olarak ikamet eden kişilerini kapsayacak şekilde tanımlanmıştır. 8(e) bölümünde “ABD müttefiki” kavramı, NATO üyesi ülkelerin hükümetleri ile “NATO dışı başlıca müttefik” statüsündeki ülkelerin hükümetleri olarak tanımlanmıştır.^【34】

Kararnamenin Ek’inde yaptırım uygulanan ilk kişi olarak “Karim Khan, UCM Savcısı” listelenmiştir.^【35】

20 Eylül 2026’da Trump yönetiminin Uluslararası Ceza Mahkemesinin tamamına yönelik yaptırımlar hazırladığı ve bunları yakında duyurmayı planladığı, konuya yakın iki kaynak tarafından ifade edilmiştir.^【36】 Bu tarihte basına yansıyan bilgilerde yaptırımların altı ila yedi aylık bir ek sürenin ardından mahkemeyle işlemlerin büyük bölümünü yasaklayacağı ve kararın New York’taki BM Genel Kurulu toplantıları sırasında veya hemen ardından kesinleşebileceği yer almıştır.^【37】

UCM başkanı ve yazı işleri müdürü (registrar), daha önce örgütün bütününe yönelik yaptırımların mahkemenin bilgi teknolojileri ve sigorta hizmetleri satın alma, müfettiş istihdam etme ve aralarında Amerikalı çalışanların maaşlarının da bulunduğu rutin ödemeleri yapma kabiliyetini etkileyebileceği uyarısında bulunmuştur.^【38】 Mahkeme yetkilileri, kuruma yönelik yaptırım ihtimaline karşı aylardır hazırlık yapmış; ofis bilgisayarlarını Microsoft yazılımlarından açık kaynaklı muadillerine geçirmiş, bankacılık ve sağlık sigortası için yeni düzenlemeler yapmıştır.^【39】

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 9 Ekim 2026 tarihli basın açıklamasında UCM’ye yönelik yaptırım kararını duyurmuştur. Rubio, ABD’nin mahkemeye hiçbir zaman taraf olmadığını ve mahkemenin ABD vatandaşlarını, askeri personelini veya siyasi liderlerini yargılama yetkisine sahip olmasını kabul etmediğini belirtmiştir. Açıklamada şu ifadelere yer verilmiştir: “Onlarca yıl boyunca Cumhuriyetçiler de Demokratlar da Uluslararası Ceza Mahkemesinin Amerikan vatandaşlarını, askeri personeli veya siyasi liderleri yargılama yetkisine sahip olduğu fikrini reddetti. Amerika bu mahkemeye hiçbir zaman katılmadı. Ona ihtiyacımız yok. Ve onu istemiyoruz.”^【40】

Rubio, UCM’nin Amerikan vatandaşlarının kovuşturulması da dâhil olmak üzere daha geniş yetkiler kullanmasını isteyen çevreleri eleştirmiş; mahkemenin Amerikan askerlerini, Sınır Devriyesi ajanlarını ve seçilmiş liderleri hedef alabileceğini ileri sürmüştür: “Başkan Trump, Uluslararası Ceza Mahkemesinin Amerikalıları yargılamasına asla izin vermeyecektir. Bu nedenle bugün Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Ceza Mahkemesine yaptırım uyguluyor. Bu haydut mahkemeyle işlemleri yasaklayacak, kaynaklarını keserek faaliyet gösterme kabiliyetini felç edeceğiz.”^【41】

Rubio, ABD yönetiminin bir yılı aşkın süredir UCM ve taraf devletlerden endişelerini giderecek adımlar beklediğini, ancak bu yönde anlamlı bir ilerleme kaydedilmediğini belirtmiştir. Yaptırım kararının diplomatik çözüm olasılığını açık tutacak şekilde tasarlandığını ifade eden Rubio, müzakerelerin sonuç vermemesi hâlinde yeni adımlar atılabileceğini kaydetmiştir.^【42】

Açıklamasında ABD’nin UCM’nin yargı yetkisine tabi olmadığını savunan Rubio, mahkemenin faaliyetlerini sınırlandırmaları için müttefik ülkelere de çağrıda bulunmuştur. Rubio, “Ya UCM tehditlerine son verecek ya da biz UCM’ye son vereceğiz” ifadesini kullanarak ABD yönetiminin mahkemeye yönelik tutumunu vurgulamıştır.^【43】

Açıklamanın sonunda UCM’nin 14203 sayılı Başkanlık Kararnamesi’nin 1(a)(ii)(A) bendi uyarınca yaptırım listesine alındığı belirtilmiştir. Rubio, açıklamasında UCM’nin Amerikan askerlerini, sınır devriyesi ajanlarını ve seçilmiş liderleri kovuşturma girişiminde bulunabileceğini ileri sürmüştür.^【44】 Yaptırım kararında, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve diğer İsrailli yetkililer hakkındaki tutuklama kararlarının geri çekilmesi, yaptırımların kaldırılması için bir koşul olarak belirtilmemiştir.^【45】

Rubio, yaptırımları sosyal medyada yayımlanan bir video mesajla da duyurmuştur. Rubio video mesajında şunları söylemiştir: “Bu haydut mahkemeyle işlemleri yasaklayacak, kaynaklarını keserek bize karşı faaliyet gösterme kabiliyetlerini felç edeceğiz; çünkü mesajımız açık: Amerika Birleşik Devletleri ve Amerikan halkı bu sahte UCM’nin yargı yetkisine tabi değildir. Ya UCM tehditlerine son verecek ya da biz UCM’ye son vereceğiz.” ^【46】Rubio, diplomasi kapısının açık olduğunu belirtmiş ve Washington’ın müttefiklerinden “mahkemeyi dizginlemelerini” beklediğini ifade etmiştir.^【47】

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcülük Ofisi tarafından 9 Ekim 2026 tarihinde yayımlanan bilgi notunda (Fact Sheet), ABD’nin Başkan Trump döneminde “ABD egemenliğini ve ABD vatandaşlarını Uluslararası Ceza Mahkemesinin (UCM) tehdidine karşı savunmak için kararlı bir şekilde hareket ettiği” savunulmuştur. Bilgi notunda, o tarihe kadar 14203 sayılı Başkanlık Kararnamesi uyarınca 17 kişiye yaptırım uygulandığı ve Dışişleri Bakanlığının “ABD egemenliğini savunmak ve UCM’nin oluşturduğu tehdidi etkisiz hâle getirmek için” ek adımlar açıkladığı ifade edilmiştir.

ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), 9 Ekim 2026 tarihli duyurusuyla Uluslararası Ceza Mahkemesini SDN Listesi'ne eklemiştir. Listeye eklenen kayıt şu şekildedir: “INTERNATIONAL CRIMINAL COURT, Oude Waalsdorperweg 10 2597 AK, Lahey, Hollanda; Kuruluş Tarihi 01 Tem 2002; KDV Numarası NL810956822 (Hollanda) [ICC-EO14203].” OFAC’ın aynı duyurusunda, UCM ile ilgili düzenlemelerin yanı sıra Pegasus Worldwide Logistics adlı nakliye şirketiyle 175.015 dolarlık bir uzlaşma anlaşması ve Myanmar (Burma) yaptırımlarıyla ilgili bir kişinin SDN Listesi’nden çıkarılması da yer almıştır.^【48】

OFAC, listeye alma işlemiyle eş zamanlı olarak UCM ile ilgili dört genel lisans yayımlamıştır:^【49】

• 13 Numaralı Genel Lisans: “Uluslararası Ceza Mahkemesini İçeren Belirli İşlemlere İzin Verilmesi”
• 14 Numaralı Genel Lisans: “Uluslararası Ceza Mahkemesini İçeren Telekomünikasyon ve Kurumsal Yazılımlarla İlgili Belirli İşlemlere İzin Verilmesi”
• 15 Numaralı Genel Lisans: “Uluslararası Ceza Mahkemesini İçeren Emeklilik Ödemeleriyle İlgili İşlemlere İzin Verilmesi”
• 16 Numaralı Genel Lisans: “Belirli Uluslararası Ceza Mahkemesi Tutukluları ile İlgili Belirli İşlemlere İzin Verilmesi”

Dışişleri Bakanlığının bilgi notunda bu lisanslar; mahkemenin faaliyetlerinin sürdürülmesi dâhil UCM ile ilgili belirli faaliyetlere izin veren 180 günlük bir genel lisans, bulut ve yazılım hizmetleri dâhil belirli bilgi teknolojileriyle ilgili faaliyetlere izin veren bir genel lisans, UCM emeklilik planı ile ilgili faaliyetlere izin veren bir genel lisans ve UCM tutukluları ile ilgili belirli faaliyetlere izin veren bir genel lisans olarak tanımlanmıştır.^【50】

Bilgi notunda 180 günlük faaliyet sürdürme lisansının amacı şöyle açıklanmıştır: “180 günlük faaliyet sürdürme genel lisansı, Taraf Devletlere UCM’ye ilişkin temel ABD endişelerini ele alan diplomatik ve hukuki çözümler konusunda anlamlı ilerleme gösterebilmeleri için zaman tanımayı amaçlamaktadır. Bu genel lisans, endişelerimizi gidermeye yönelik söz konusu çabaların başarısına veya başarısızlığına göre ayarlanabilir.”^【51】 Rubio, yaptırımların mahkemeye ve üye devletlere ABD’nin endişelerini giderme fırsatı verecek şekilde yapılandırıldığını ve bu taleplerin karşılanmaması halinde ayarlanacağını ifade etmiştir.^【52】

Altı aylık ek süre, üye devletlerin mahkemenin faaliyetleri için ödeme yapmaya devam edebileceği anlamına gelmektedir. Tutuklulara ilişkin istisnalar arasında UCM’nin eski Filipinler Devlet Başkanı Rodrigo Duterte ve diğerlerinin “tutulmasında kullanılan tesislerin işletilmesine yönelik hizmetleri” sürdürmesine izin veren lisanslar bulunmaktadır.^【53】

Bilgi notuna göre, geçerli lisans ve istisnalar saklı kalmak kaydıyla, UCM’nin ABD’de bulunan veya ABD’li kişilerin elinde ya da kontrolünde bulunan tüm mal varlıkları ve bunlar üzerindeki mülkiyet hakları bloke edilmiştir. Bloke edilen varlıkların ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisine (OFAC) bildirilmesi zorunludur.

Ayrıca, ABD’li kişiler tarafından veya ABD sınırları içinde gerçekleştirilen işlemler ile ABD’den transit geçen ve yaptırım listesine alınmış ya da başka şekilde varlıkları bloke edilmiş kişilerin mal varlıklarını veya bu varlıklar üzerindeki haklarını içeren işlemler yasaklanmıştır. OFAC tarafından verilen genel veya özel lisanslarla muaf tutulan ya da izin verilen işlemler bu yasağın dışındadır. Yasaklar, bloke edilen kişilere veya bu kişilerin yararına para, mal ya da hizmet sağlanmasını ve bu kişilerden para, mal veya hizmet alınmasını da kapsamaktadır.

Bilgi notunda ayrıca, Özel Olarak Belirlenmiş Kişiler Listesi’nden (SDN Listesi) çıkarılmak isteyenlerin OFAC’ın ilgili e-posta adresi üzerinden başvuruda bulunabileceği belirtilmiştir.

Yaptırım kararı, Norveç Nobel Komitesinin 2026 Nobel Barış Ödülü'nü eski UCM yargıcı Güney Afrikalı hukukçu Navi Pillay’e verdiğini açıkladığı gün duyurulmuştur.^【54】 Pillay, 2003-2008 yılları arasında UCM Temyiz Dairesinde görev yapmıştır. Pillay, İsrail’in Gazze’deki eylemlerinin soykırım teşkil ettiğini tespit eden 2025 tarihli BM İnsan Hakları raporunu hazırlayan çalışmayı da yönetmiştir.^【55】

Nobel Komitesi, ödülü Pillay’in “savaş suçlarının, insanlığa karşı suçların ve soykırımın kovuşturulmasını sağlamadaki” merkezi rolünün takdiri olarak verdiğini açıklamıştır.^【56】 Komite, ödülün “uluslararası hukukun yargıçlarının ve kurumlarının siyasi saldırı altında olduğu” bir dönemde verildiğini belirtmiş ve “Savaş suçlularının hesap verdiği ve istismar mağdurlarının adaletin yerini bulduğunu gördüğü uluslararası bir hukuk sistemi, barışçıl bir dünyanın ön koşuludur.” ifadesini kullanmıştır.^【57】

UCM, 9 Ekim 2026 tarihli basın bülteninde ABD’nin kurum olarak mahkemeye yaptırım uygulamasını “emsalsiz bir adım” olarak nitelendirmiştir. Mahkeme açıklamasında şu ifadelere yer vermiştir: “Bu tedbir, antlaşma ile kurulmuş ve 125 Taraf Devlet tarafından soykırım, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçunu soruşturma ve kovuşturma göreviyle yetkilendirilmiş bağımsız bir yargı kurumunu hedef almaktadır. Bu, adaletin işleyişini engelleme ve mahkemenin kuruluş amacını yerine getirmesini önleme girişimidir. Bu, hukukun üstünlüğüne ve uluslararası hukuk düzeninin temellerine yönelik bir saldırıdır ve hiç kimsenin hukukun üstünde olmadığı şeklindeki basit ilkeye darbe vurmaktadır.”^【58】

Mahkeme, listeye alma işleminin “mahkemenin faaliyetlerini aksatmayı ve mahkeme için çalışan veya mahkemeyle iş birliği yapanları yıldırmayı” amaçladığını, ancak mahkemenin “yılmayacağını” belirtmiştir. UCM Başkanı Tomoko Akane, “Mahkeme, ağır suçların sayısız mağduru adına yalnızca hukuk ve delillere dayanarak, bağımsızlık ve tarafsızlıkla görevini tam olarak yerine getirmeye devam edecektir.” açıklamasını yapmıştır.^【59】

Açıklamanın devamında şu ifadeler yer almıştır: “Ancak mahkeme tek başına ayakta duramaz. Onun kaderi artık onu kuran devletlerin de elindedir. Roma Statüsü, uluslararası toplumun bütününü ilgilendiren en ağır suçların cezasız kalmaması gerektiğine dair kolektif bir taahhüttür. Bu taahhüt, ancak onu verenlerin kararlılığı kadar güçlüdür.”

Mahkeme, zorluklar yaşanabileceğini ancak Taraf Devletlerle birlikte faaliyetlerinin sürekliliğini ve dayanıklılığını sağlamak için önemli çabalar gösterdiğini belirterek devletleri, mahkemenin çalışmalarını sürdürmek için gerekli imkanlara sahip olmaya devam etmesini sağlamak dahil somut adımlar atmaya devam etmeye çağırmıştır. Mahkeme, “Bu yalnızca tek bir kurumu savunmakla ilgili değil, hukukun üstünlüğüne dayanan uluslararası düzeni korumakla ilgilidir.” ifadesini kullanmıştır.^【60】

Açıklama şu ifadelerle sona ermiştir: “Hiç kimse adalet davasına hizmet ettiği için cezalandırılmamalıdır. Tarih bu anı yargılayacaktır. Gelecek nesiller ve her şeyden önce kitlesel vahşet mağdurları, onları korumak için kurulmuş bir kurum saldırı altına girdiğinde nasıl karşılık verdiğimizi soracaktır. Mahkemenin dimdik durup durmadığını ve uluslararası toplumun ilan ettiği ilkeleri savunup savunmadığını ya da baskı altında bunların terk edilmesine izin verip vermediğini soracaklardır.”^【61】

UCM Savcı Yardımcısı Nazhat Shameem Khan, yaptırımların “kınanması gerektiğini” belirterek “Yaptırımlar, uluslararası alanda hukukun üstünlüğünü ve bağımsız bir yargı kurumunun yürüttüğü çalışmaları baltalamayı amaçlamaktadır. Çalışmalarımız tüm durumlarımızda, soruşturmalarımızda ve kovuşturmalarımızda devam edecektir.” demiştir.^【62】

BM Genel Sekreteri António Guterres, Sözcüsü Stéphane Dujarric aracılığıyla yaptığı açıklamada mahkemeye “bir kurum olarak” uygulanan yeni yaptırımları kınamıştır. Guterres’in, yaptırımların mahkemenin “önemli görevlerini yerine getirmeye devam etme kabiliyeti” üzerindeki beklenen etkisinden “derin endişe duyduğu” belirtilmiş ve yaptırımlar “UCM’nin temel bir sütunu olduğu uluslararası ceza adaletine yönelik ortak arayışımıza ciddi bir darbe” olarak nitelendirilmiştir. Guterres, “mahkemenin ve yetkililerinin bağımsızlığına sarsılmaz desteğini” yinelemiş ve tüm devletleri uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerine bağlı kalmaya çağırmıştır.^【63】

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, UCM’nin korunması için acil önlemler alınması çağrısında bulunmuştur. Türk, “UCM’ye ve personeline, insan haklarının en ağır ihlallerine ilişkin hesap verebilirliği ilerletmek için her gün yaptıkları çalışmalar nedeniyle yöneltilen bir dizi misilleme adımının sonuncusu olan bu yaptırımlar kabul edilemez.” ifadesini kullanmıştır.^【64】

BM İnsan Hakları Konseyi tarafından atanan bağımsız insan hakları uzmanları, ABD yaptırımlarını en ağır suçların faillerinden hesap sorulmasına yönelik kolektif bir uluslararası hukuk sistemini ortadan kaldırmaya yönelik “küstahça bir girişim” olarak nitelendirmiş ve hukukun üstünlüğüne bağlı devletleri mahkemeyi ve bağımsızlığını savunmak için birlikte hareket etmeye çağırmıştır. Uzmanlar şu açıklamayı yapmıştır: “En ağır uluslararası suçlar için adaleti sağlamakla görevlendirilmiş kuruma yaptırım uygulamak, uluslararası hesap verebilirliğin ve hukukun üstünlüğünün temellerine yönelik bir saldırıdır. Hiçbir devlet, hukuku uygulamak için kurulmuş mahkemeyi yıldırarak ve onu ortadan kaldırmaya çalışarak kendisini hukukun erişiminin ötesine koymamalıdır.” Uzmanlar, saldırının “UCM’ye adalet, hesap verebilirlik ve tazminat için güvenen vahşet mağdurlarına ve onların savunucularına doğrudan zarar verdiğini” de belirtmiştir.^【65】

Birleşik Krallık, Danimarka, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Kanada ve Japonya dışişleri bakanları ortak bir açıklama yayımlayarak yaptırımlardan “üzüntü duyduklarını ve bunlara kesinlikle katılmadıklarını” bildirmiştir. Açıklamada şu ifadelere yer verilmiştir: “Yürürlüğe girmesi hâlinde bu yaptırımların mahkemenin çalışmaları, özverili personeli ve aileleri üzerinde önemli bir etkisi olacaktır… UCM’ye desteğimizde birlik içinde kalmaya ve Taraf olmayan devletlerle yapıcı ve kapsayıcı bir diyalog yürütmeye kararlıyız.”^【66】

Söz konusu ülkeler, UCM’ye “sürekli ve sarsılmaz desteklerini” yinelemiş ve mahkeme personelini “en ağır uluslararası suçlarla itham edilenleri adalet önüne çıkarma” çalışmaları ve mağdurlara verdikleri destek nedeniyle takdir etmiştir.^【67】

Mahkemeye ev sahipliği yapan Hollanda’nın Dışişleri Bakanı Tom Berendsen, ABD’nin kararını “derin üzüntü verici” olarak nitelendirmiş ve “Mahkemenin savunmasında kararlı duracağız. Aynı zamanda yaptırımların hemen yürürlüğe girmeyeceğini ve hizmet sağlayıcıların UCM için çalışmaya devam edebileceğini belirtmek önemlidir. Yaptırımların yürürlüğe girmesinden önceki altı aylık süre diyalog için alan yaratmaktadır.” demiştir.^【68】 Berendsen, yaptırımların mahkemenin işleyiş kabiliyetini ciddi biçimde etkileyeceğini de ifade etmiştir.

Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prévot, Brüksel’in UCM’ye desteği 12 Ekim Pazartesi günü AB dışişleri bakanlarıyla ve yaklaşan Avrupa Konseyi toplantısında görüşeceğini açıklamıştır. Prévot şunları söylemiştir: “Somut koruma için baskı yapacağız. Mahkemenin bağımsızlığı kimi soruşturduğuna bağlı olamaz. Avrupa harekete geçmelidir. Belçika, mahkemeyi korumak için AB Engelleme Tüzüğü'nün (Blocking Statute) devreye sokulması çağrısında bulunmaktadır.”^【69】

AB Dış Politika Sorumlusu Kaja Kallas, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada altı aylık sürenin “diyalog için bir fırsat penceresi sunduğunu” belirtmiş, AB’nin “(UCM’nin) hayati çalışmalarını sürdürebilmesini sağlayacak seçeneklere sahip olduğunu” ifade etmiştir.^【70】

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, sosyal medyada paylaştığı açıklamada “Liderliğiniz için teşekkür ederim.” ifadesini kullanmıştır.^【71】 Netanyahu, Trump ve Rubio’yu bu “kritik kararı” aldıkları için övmüş ve sosyal medya hesabından şunları yazmıştır: “UCM bir mahkeme değildir. Dünya genelinde hukuka saygılı demokrasiler ve ulusal egemenlik fikrinin kendisi için ölümcül bir tehdit oluşturan siyasi bir organdır.”^【72】

İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), Trump yönetiminin UCM’ye yaptırım uygulama kararını “küresel adalete ve hukukun üstünlüğüne yönelik emsalsiz bir saldırı” olarak nitelendirmiştir. Örgütün İcra Direktörü Philippe Bolopion şunları söylemiştir: “Trump yönetimi, ABD’li ve İsrailli yetkilileri mahkeme önünde suçlamalarla karşılaşmaktan korumak için UCM’yi yok etme amacını açıkça ortaya koymuştur. ABD hükümeti mahkemeye saldırarak Filistin’den Ukrayna’ya, Myanmar’a ve Sudan’a kadar ihlal mağdurları için adaleti tehdit etmektedir.”^【73】

Bolopion ayrıca şu ifadeleri kullanmıştır: “UCM, hiç kimsenin, ne kadar güçlü olursa olsun, en ağır suçlar için adaletten kaçamamasını sağlamak amacıyla kurulmuştur. Her yerdeki hükümetler, ABD yaptırımlarının etkilerine karşı koymak için mevcut her önlemi almalı ve mahkemenin ve adalete ulaşmak için ona güvenenlerin yanında durmalıdır.”^【74】

Human Rights Watch, AB’yi Avrupalı aktörleri sınır ötesi yaptırımların etkilerinden korumayı amaçlayan engelleme tüzüğünü derhâl devreye sokmaya çağırmıştır. Örgüt, ABD’nin Paris İklim Anlaşması’ndan ve Dünya Sağlık Örgütünden çekildiğini ve BM İnsan Hakları Konseyi ile ilişkisini kestiğini de belirtmiştir.^【75】

Açık Toplum Adalet Girişimi (Open Society Justice Initiative) İcra Direktörü James Goldston, yaptırımları “hukukun üstünlüğüne ve onun dayandığı yargı bağımsızlığı ve eşitlik ilkelerine yönelik hesaplı bir saldırı” olarak nitelendirmiş ve “Bu, uluslararası adalet sistemini yok etmeyi amaçlayan bir baskı kampanyasının son hamlesidir.” demiştir.^【76】

Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International) Araştırma, Politika, Savunuculuk ve Kampanyalardan Sorumlu Kıdemli Direktörü Erika Guevara Rosas, yaptığı açıklamada “Yaptırımlar, Uluslararası Ceza Mahkemesini yalnızlaştırmak ve nihayetinde yok etmek için tasarlanmıştır. Bu varoluşsal saldırı başarısız olmalıdır. Devletler bu tedbirlerin uygulanmasına direnmek için somut adımlar atmalıdır.” demiştir.^【77】