AFRICOM

Afrika, iki kutuplu dünya sisteminin zayıflamasıyla birlikte yeniden ilgi odağı haline gelmeye başlamıştır. 2008 yılında küresel düzeyde yaşanan finansal kriz, dünya genelinde güçler arasındaki rekabeti şiddetlendirmiş, Afrika sahip olduğu kaynaklar sebebiyle siyasette ön plana çıkmaya başlamıştır. Kriz sonrasında Afrika, ABD ve onla birlikte yükselen güçlerin rekabet sahası haline gelmiştir. 2005 yılı sonrasında ABD kıtaya gerçek anlamda ilgi göstermeye başlamış, 2007 yılında Afrika Komutanlığı’nın (AFRICOM) kuruluşuyla birlikte ABD’nin Afrika politikası yavaş yavaş netleşmiştir.

ABD’nin dünya çapında Coğrafi ve Görev Komutanlıkları

ABD’nin dünya çapındaki kuvvetleri, genel olarak Coğrafi ve Görev Komutanlıkları olarak sınıflandırılmaktadır. Coğrafi Komutanlıkların vazifesi genel bir coğrafi sorumluluk alanı ile tanımlanırken; Görev Komutanlıklarının vazifesi, bölgelerarası sorumlulukların dünya çapında uygulanmasıdır. ABD’nin hâlihazırda altı coğrafi muharip komutanlığı bulunmaktadır. Bunlar; Afrika (AFRICOM), Avrupa (EUCOM), Pasifik (PACOM), Kuzey (NORTHCOM), Güney (SOUTHCOM), ve Merkez Komutanlığı (CENTCOM)’dır. Ayrıca; Ulaştırma (TRANSCOM), Özel Harekât (SOCOM), Müşterek Kuvvetler (JFCOM) ve Stratejik (STRATCOM) Komutanlıklarından oluşan dört görev komutanlığı bulunmaktadır.

AFRICOM ve Operasyonel İçeriği

ABD’nin Afrika Politikası AFRICOM ile özdeşleşmiştir. Savunma Bakanlığı ABD'nin milli menfaatlerini sağlamak için Afrika'da çok çeşitli faaliyetler icra etmektedir. Operasyonel faaliyetler; insani yardım, barışı koruma, terörle mücadele çabaları, cezai yaptırımlar, sivil tahliye (NEOs) ve deniz engelleme harekâtını (MlAs) içermektedir; fakat bunlarla da sınırlı değildir.

Konvansiyonel askerî harekâta ek olarak, ABD ordusu güvenlik ve istikrar sağlamak için Afrika'nın askeri güçlerini kendi ülkelerine ve bölgelerine yönelik faaliyette bulunabilecek şekilde kapasitelerini arttırmaya yönelik çaba sarf etmektedir. ABD Savunma Bakanlığı tarafından yürütülen bu girişimlerin birçoğu, Dışişleri Bakanlığı tarafından finanse edilen dış askeri yardım programlarının bir parçasıdır. Finansmana ek olarak, ABD Dışişleri Bakanlığı uygulanan bu programlara rehberlik de yapmaktadır. Birleşik Müşterek Görev Kuvveti- Afrika Boynuzundaki ABD askeri danışmanları Sudan'a ve Somali'ye yerleştirilen barış gücü askerlerine yardım etmiştir. ABD Kuvvetleri, Birleşik Müşterek Değişim Eğitimi (JCET) gibi programlarla Afrika ülkeleri silahlı kuvvetleri ile düzenli olarak çeşitli ikili ve çok taraflı ortak tatbikat icra etmektedir. ABD kuvvetleri, afet yardım ve deniz güvenliği eğitiminin bir parçası olarak da tatbikatlar yapmaktadır.

Afrika Stratejik Araştırmalar Merkezi

Afrika Stratejik Araştırmalar Merkezi (Africa Center for Strategic Studies/ACSS) ABD Savunma Bakanlığının beş stratejik merkezinden birisi olarak 1999 yılında kurulmuştur. İyi bir yönetim ve demokratik değerlerin geliştirilmesi, terörün ideolojik desteğine karşı koyma, Afrika savunma ve bölgesel güvenlik iş birliğini teşvik etmek amacıyla; Afrika, ABD ve Avrupa askeri ve sivil yetkilileri için çeşitli akademik faaliyetler yürütmektedir. Merkezi Washington DC'de bulunan ACSS'nin, Dakar, Senegal, Addis Ababa ve Etiyopya'da büroları bulunmaktadır.

Yabancı Askeri Satışlar Programı

ABD, ABD Savunma Güvenlik iş birliği Ajansı tarafından uygulanan Yabancı Askeri Satışlar (Foreign Military Sales/FMS) programı vasıtasıyla Afrika hükümetlerine askeri teçhizat satmaktadır. ABD Hükümeti ayrıca Yabancı Askeri Finansman (Foreign Military Sales/FMF) programı aracılığıyla bu tür ekipman satın alımlarını finanse etmek için yabancı hükümetlere kredi sağlamaktadır. Afrika Sahil ve Sınır Güvenliği Programı (African Coastal and Border Security Program/ACBSP) ve ihtiyaç Fazlası Savunma Malzemesi (Excess Defense Articles/EDA) programı ve Savunma Bakanlığı özel yetkilileri aracılığıyla Afrika ülkeleri için teçhizat sağlanmaktadır. ABD'nin Afrika’daki terörle mücadele stratejisi bir tarafta terörizmin kaynağını; diğer tarafta da özellikle hava saldırıları ile terörist hedeflerin yok edilmesini kapsamaktadır. 

Bilgi Harekatları ve Diğer Ülkelerle İlişkiler

ABD, güvenlik ortamını optimize etmek ve ABD büyükelçiliklerine ve konsolosluklarına yerleştirilen askeri istihbarat destek timleri aracılığıyla güvenlik ortamının iyileştirilmesini sağlamak maksadıyla Bilgi Harekâtı (Information Operations/IO)'na önem vermektedir. Bu faaliyetlerin ABD Savunma Bakanlığının görevleri içinde mi olacağı, yoksa diğer ABD temsilcilikleri tarafından mı idare edileceği konusunda iç tartışmalar yaşanmaktadır.

ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, AFRICOM'un, Afrika güvenlik güçlerine eğitim ve destek sağlayan İngiltere ve Fransa gibi devletlerin yanı sıra, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı, Dışişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Merkezi istihbarat Teşkilatı ve Federal Soruşturma Bürosu gibi ABD temsilcilikleri ile iyi iş birliği sağladığını ileri sürmektedir. Savunma Bakanlığı, Afrika Komutanlığının, ABD ordusunun bölgedeki varlığının, ABD Birleşik Müşterek Görev Gücü- Afrika Boynuzuna dayandığını belirtmektedir.