Köken

Ağız yapmak deyimi, Eski Türkçe kökenli iki sözcüğün birleşimiyle oluşmuştur. "Ağız", Eski Türkçede aġız biçimindedir ve hem beslenme hem de seslenme organı anlamına gelir; bu sözcüğün ağrı- fiilinden türemiş olabileceği öne sürülse de bu görüş kesinlik taşımamaktadır. "Yapmak" fiili ise Eski Türkçede yap- biçimindedir ve yalnızca “inşa etmek” anlamında değil, aynı zamanda “çarpmak, sertçe vurmak, sıvamak, bir araya getirmek” gibi daha fiziksel eylemleri de karşılayacak biçimde kullanılmıştır. Deyim, bir kişinin gerçek duygu ya da düşüncelerini gizleyerek karşısındakini etkilemek veya yanıltmak amacıyla konuşma biçimini bilinçli olarak değiştirmesini ifade eder.

Kullanım Alanları

• Gündelik dil: Birinin karşısında yapay ve çıkar amaçlı konuşmalar yapıldığında kullanılır.
• Toplumsal eleştiri: Samimiyetsiz, içten pazarlıklı ya da çıkarcı davranışları tanımlamak için tercih edilir.
• Edebiyat ve karakter analizi: İkna, manipülasyon ya da kandırma amacıyla yapılan söz oyunlarını betimlemede kullanılır.
• Tiyatro ve performans sanatları: Rol yaparak farklı duyguların taklit edildiği durumları tanımlamak için işlevseldir.