Aliağa (ilçe)

Aliağa, Türkiye’nin batısında yer alan İzmir iline bağlı bir ilçedir. İlçe, tarihsel olarak eski yerleşim alanlarının bulunduğu bir bölgede gelişmiş olup özellikle Cumhuriyet döneminde sanayi faaliyetlerinin etkisiyle büyüyen bir yerleşim merkezidir.

Aliağa adının kökeni Osmanlı dönemine dayanmaktadır. 17. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin iskân politikası kapsamında bazı Arap aşiretleri Batı Anadolu’ya yerleştirilmiştir. Araboğulları aşiretinden Esseyyid Abdülkerim Ağa’nın bölgeye yerleşmesiyle birlikte çevredeki toprakların yönetimi bu aileye geçmiştir.

Bölgenin ayanı olan Esseyyid Ali Ağa’nın 18. yüzyılda Güzelhisar’da yönetici konumunda bulunması ve geniş topraklara sahip olması nedeniyle bu topraklar zamanla “Aliağa Çiftliği” olarak anılmaya başlamıştır. İlçenin adı da bu ayanın isminden türemiştir.

Aliağa’nın bulunduğu yöre antik çağlardan itibaren yerleşim alanı olmuştur. İyon göçlerinden sonra bölgede Grek kolonileri kurulmuş ve daha sonraki dönemlerde Pers, Makedonya, Pergamon Krallığı, Roma ve Bizans egemenliği görülmüştür.

Bizans döneminde bölge çeşitli Arap akınlarına uğramış, daha sonraki süreçte ise Türklerin Anadolu’ya yerleşmesiyle birlikte Türk hâkimiyeti başlamıştır.

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Yunan kuvvetleri 15 Mayıs 1919’da İzmir’e çıkmış ve Aliağa çevresi de işgale uğramıştır. Bölge 13 Eylül 1922 tarihinde Türk ordusunun gelmesiyle işgalden kurtulmuştur.

1924 yılında Yunanistan’dan gelen mübadiller Aliağa’ya yerleştirilmiş ve yerleşim yeniden canlanmıştır. Nüfusun artmasıyla birlikte 1952 yılında Aliağa’da belediye teşkilatı kurulmuştur. İlçe, 14 Ocak 1982 tarihinde resmen ilçe statüsüne yükseltilmiştir.

Aliağa’nın bulunduğu bölge Antik Çağ’da Aiolis olarak adlandırılan coğrafya içinde yer almaktadır. Bu bölgede Kyme, Myrina, Aigai ve Gryneion gibi antik kentler kurulmuştur. Bu yerleşimler Aiol kentleri arasında önemli merkezler olarak kabul edilir ve bölgenin tarihsel yerleşim sürekliliğini göstermektedir.

Aliağa

1960’lı yıllarda küçük bir balıkçı yerleşimi olarak tanımlanan Aliağa’da nüfus uzun süre sınırlı kalmıştır. Ancak 1980’li yıllardan itibaren sanayileşmenin etkisiyle nüfus artışı hızlanmıştır.

İlçede demir-çelik ve petrokimya sektörlerinin gelişmesi, Aliağa’nın kısa sürede önemli bir sanayi merkezine dönüşmesine neden olmuştur. Sanayi yatırımlarının artmasıyla birlikte ilçede kentleşme hızlanmış ve dış göçle nüfus yoğunluğu artmıştır.

Aliağa, toplam 20 mahalleden oluşmaktadır:

• Aşağışakran

• Atatürk

• Bahçedere

• Barbaros

• Bozköy

• Çakmaklı

• Çaltılıdere

• Güzelhisar

• Hacıömerli

• Horozgediği

• Karaköy

• Kazım Dirik

• Kültür

• Mimar Sinan

• Samurlu

• Siteler

• Yeni Mahalle

• Yenişakran

• Yalı

• Yukarışakran

Mahallelerin bazıları kırsal yerleşim özellikleri taşırken bazıları ilçe merkezine yakın kentsel mahallelerdir.