Arnavutluk Genel Seçimleri (2025)

11 Mayıs 2025 tarihinde Arnavutluk Cumhuriyeti’nde 140 üyeli tek meclisli parlamentonun (Kuvendi i Shqipërisë) yeni üyelerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen seçimdir. Seçim, Arnavutluk’ta çok partili sisteme geçilen 1991 yılından bu yana gerçekleştirilen 11. çok partili genel seçim olarak kayda geçmiştir. Oyların neredeyse tamamının sayıldığı resmi olmayan sonuçlara göre, mevcut Başbakan Edi Rama'nın liderliğini yaptığı Sosyalist Parti (PS), seçimleri kazanarak Başbakan Edi Rama’ya üst üste dördüncü kez başbakanlık görevini üstlenme imkanı sağlamıştır.

_{2025 Arnavutluk seçimlerinin resmi olmayan sonuçlarına ilişkin grafiksel gösterim, 13 Mayıs 2025 – Anadolu Ajansı}

Arnavutluk parlamento seçimleri, nispi temsil esasına göre düzenlenen çok üyeli bölge sistemine dayanmaktadır. Ülke, 12 seçim bölgesine ayrılmıştır ve her bir bölgedeki sandalye sayısı nüfusa göre belirlenmektedir. 2024 Temmuz ve 2025 Şubat aylarında yapılan yasal değişikliklerle birlikte seçim sistemi üzerinde reformlar yapılmıştır. Bu düzenlemeler kapsamında aday listeleri hem açık hem de kapalı olarak belirlenmiştir. Her partinin belirli sayıda adayı merkezî sıralamayla atama hakkı korunurken, diğer adaylar bireysel oyla yarışmıştır.

2025 Arnavutluk Genel Seçimleri’nde toplam seçmen sayısı 3.713.897 olarak açıklanmıştır. Bu seçmenlerin 246.000’i yurt dışı seçmen kütüğüne kayıtlıdır. Oylama işlemleri 11 Mayıs 2025 tarihinde gerçekleştirilmiş, sandık merkezleri yerel saatle 07.00’de açılmış ve 19.00’da kapatılmıştır. Oy kullanma işlemi genel olarak fiziksel sandıklarda yürütülmüş; yalnızca Vorë ve 10. bölgede elektronik oylama pilot uygulama olarak gerçekleştirilmiştir. Oy sayımı tüm bölgelerde el ile yapılmıştır.

Bu seçim, yurt dışında yaşayan Arnavut vatandaşlarının ilk kez oy kullandığı genel seçimdir. Yapılan yasal düzenlemeler sonucunda, diaspora seçmenlerine posta yoluyla oy kullanma hakkı tanınmıştır. Oy pusulaları yurt dışındaki seçmenlere önceden gönderilmiş, seçmenlerin bu pusulaları en geç 11 Mayıs 2025 günü saat 19.00’a kadar Merkez Seçim Komisyonu’na ulaştırmaları gerekmiştir. Diaspora oyları, genel toplam içerisinde değerlendirilmiştir.

Seçimde toplamda 2.046 aday yarışmıştır. Bu adayların %61’i erkek ve %39’u kadındır. Adaylar, 11 farklı siyasi koalisyon veya parti listesiyle seçime katılmıştır.

^{2025 Arnavutluk genel seçimlerinde oy kullanan Edi Rama, 11 Mayıs 2025 - Anadolu Ajansı}

Sosyalist Parti (Partia Socialiste – PS), Edi Rama liderliğinde seçimde yer almıştır. Ana muhalefet, Demokratik Parti (PD) ile Liria Partisi’nin oluşturduğu “Aleanca për Shqipërinë Madhështore” (Büyük Arnavutluk İttifakı) çatısı altında seçime katılmıştır.

Seçimde yer alan diğer partiler arasında Sosyal Demokrat Parti, Ortak Hareket Partisi (Levizja Bashke), İmkan Partisi (Partia Mundesia), Avro-Atlantik Koalisyonu, Arnavutluk Oluyor Girişimi (Nisma Shqipëria Behet), Yeni Demokrasi İttifakı ve Vatan Hareketi (Levizja Atdheu) bulunmaktadır.

2025 yılı genel seçimlerine yönelik kampanya süresi 30 gün olarak belirlenmiştir. Seçim kampanyası 11 Nisan 2025 tarihinde başlamış, seçimden 24 saat önce, 10 Mayıs 2025 saat 07.00 itibarıyla sona ermiştir.

İktidardaki Sosyalist Parti Genel Başkanı ve Başbakan Edi Rama, kampanyasında “Avrupa pasaportu” vaadi üzerinde durmuş ve Arnavutluk’un 2030 yılına kadar Avrupa Birliği’ne tam üye olacağını belirtmiştir. Edi Rama, kampanyasına çeşitli bölgelerde kadın üyelerle gerçekleştirdiği toplantılarla başlamıştır. 

Muhalefette yer alan Demokratik Parti Genel Başkanı Sali Berisha, seçimlere Liria Partisi ile birlikte “Aleanca për Shqipërinë Madhështore” (Büyük Arnavutluk İttifakı) çatısı altında katılmıştır. Berisha, kampanyası süresince Arnavutluk’un “yeniden güçlü” bir ülke haline gelmesi gerektiğini vurgulamış, bu amaçla “Make Albania Great Again” sloganını kullanmıştır.

İttifakın ortaklarından olan Liria Partisi Genel Başkanı ve eski Cumhurbaşkanı Ilir Meta, seçim kampanyasında yer alamamıştır. Meta, seçim döneminde, başbakan yardımcılığı yaptığı döneme ilişkin bir yolsuzluk dosyası nedeniyle cezaevinde bulunmaktadır. 

11 Mayıs 2025 tarihinde yapılan genel seçimlerin ardından, 130 gün sonra Arnavutluk’ta yeni hükümet kurulmuştur. Sosyalist Parti (PS) Genel Başkanı ve mevcut Başbakan Edi Rama’nın başkanlığındaki hükümet, 140 sandalyeli Arnavutluk Meclisi’nde yapılan oylamada 82 “evet” oyu alarak güvenoyu kazanmıştır. Muhalefet milletvekilleri ise oturuma katılmamıştır.

_{Arnavutluk Sosyalist Partisi (PS) Genel Başkanı Edi Rama Başbakanlığındaki yeni hükümetin oylanması için 140 sandalyeli Arnavutluk Meclisi'nde düzenlenen oturum, 18 Eylül 2025 - (Anadolu Ajansı)}

Oturum sırasında Başbakan Rama’nın, yapay zeka tarafından oluşturulan Sanal Bakan Diella’nın video mesajının Mecliste gösterilmesini talep etmesi muhalefetin tepkisine yol açmış, Demokratik Parti milletvekilleri bu uygulamayı anayasaya aykırı bulduklarını belirterek protestoda bulunmuştur.

Rama, konuşmasında yeni dönemi ülkenin en büyük sınavı olarak nitelendirmiş ve hükümetin temel hedefinin “Arnavutluk’un 2030 yılında Avrupa Birliği üyeliğini gerçekleştirmek” olduğunu açıklamıştır.

_{Arnavutluk Sosyalist Partisi (PS) Genel Başkanı Edi Rama Başbakanlığındaki yeni hükümetin oylanması için 140 sandalyeli Arnavutluk Meclisi'nde düzenlenen oturum, 18 Eylül 2025 - (Anadolu Ajansı)}

Mecliste onaylanan kabinede şu isimler yer almıştır:

Yapay Zekâ Devlet Bakanı: Diella

Başbakan Yardımcısı ve Altyapı ile Enerji Bakanı: Belinda Balluku

İçişleri Bakanı: Albana Koçiu

Avrupa ve Dışişleri Bakanı: Elisa Spiropali

Maliye Bakanı: Petrit Malaj

Ekonomi ve İnovasyon Bakanı: Delina Ibrahimaj

Eğitim Bakanı: Mirela Kumbaro Furxhi

Adalet Bakanı: Besfort Lamallari

Savunma Bakanı: Pirro Vengu

Sağlık ve Sosyal Refah Bakanı: Evis Sala

Turizm, Kültür ve Spor Bakanı: Blendi Gonxhja

Çevre Bakanı: Sofjan Jaupaj

Tarım ve Kırsal Kalkınma Bakanı: Andis Salla

Kamu İdaresi ve Yolsuzlukla Mücadele Bakanı: Adea Pirdeni

Yerel Yönetimler Bakanı: Ervin Demo

Parlamento ile İlişkiler Bakanı: Toni Gogu

Avrupa Birliği Başmüzakerecisi ve Devlet Bakanı: Majlinda Duka

Sanal Bakan Diella, yayımladığı video mesajda hükümetin işlerini kolaylaştıracağını ve halka doğrudan hizmet etmeye devam edeceğini belirtmiştir. Yeni kabinenin resmen göreve başlaması, Cumhurbaşkanlığında düzenlenecek yemin töreni sonrasında gerçekleşmiştir. Edi Rama, bu gelişmeyle birlikte dördüncü kez başbakanlık görevini üstlenmiştir.