Ayetullah Seyyid Ali Hamaney'in Cenaze Törenleri (2026)

Ayetullah Seyyid Ali Hamaney'in cenaze törenleri, 28 Şubat 2026'da Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısında öldürülen İran İslam Devrimi Lideri Ayetullah Seyyid Ali Hamaney ve saldırıda kendisiyle birlikte hayatını kaybeden aile üyeleri için 4-9 Temmuz 2026 tarihleri arasında İran ve Irak'ta düzenlenen veda, cenaze ve defin merasimleridir. Törenler, 3 Temmuz 2026 Cuma günü Tahran'da yabancı devlet heyetlerinin ağırlandığı uluslararası anma töreniyle başlamış, 4 Temmuz 2026 Cumartesi günü halka açık veda merasiminin İmam Humeyni Musallası'nda başlamasıyla devam etmiştir. Törenler, İran'ın Tahran, Kum ve Meşhed kentleri ile Irak'ın Necef ve Kerbela kentlerini kapsayan bir takvimde, 9 Temmuz 2026 gecesi Hamaney'in Meşhed'deki İmam Rıza Türbesi'nin yanına defnedilmesiyle sona ermiştir.^【1】

^{İran'da Ali Hamaney'in cenaze töreni için hazırlıklar sürüyor, 1 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

86 yaşındaki Hamaney, 28 Şubat 2026'da, ABD-İsrail savaşının ilk gününde ikametgâhına düzenlenen ortak hava saldırısında hayatını kaybetmiştir. Aynı saldırıda Hamaney'in aile üyelerinden damadı Dr. Misbahu'l-Hüda Bâkırî-Kenî, kızı Seyyide Büşra Hüseyni Hamaney, gelini Zehra Haddad Adil ve torunu Zehra Muhammedi Gülpaygani de hayatını kaybetmiştir; tören programlarına bu dört aile üyesi de dahil edilmiştir.^【2】

Hamaney, İslam Devrimi'ne öncülük eden Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin vefatının ardından 1989'dan itibaren İran'ı yönetmiştir. Yerine oğlu Ayetullah Seyyid Müçteba Hamaney geçmiştir.

Defin işleminin başlangıçta Mart 2026'da yapılması planlanmış ancak ABD ve İsrail'in İran ile savaşının sürmesi nedeniyle ertelenmiştir. "Şehit Liderin yükselişini anma komitesi" sözcüsü İman Attarzade, 22 Haziran 2026'daki basın toplantısında, Tahran'daki İmam Humeyni Musallası'nda tören düzenlenmesine yönelik hazırlıkların Liderin şehadetinin ilk günlerinde başladığını ancak törenin savaş koşulları ve "Amerikan-Siyonist düşmanın vahşi saldırganlığı" nedeniyle ertelendiğini, halkın sağlığının, güvenliğinin ve emniyetinin korunmasının Liderin ofisi ve organizatörler için öncelik taşıdığını açıklamıştır. Cenaze ve defin törenleri için "Kıyam Etmeliyiz" (We Must Rise) sloganı ile "sıkılmış yumruk" sembolü seçilmiştir.

Attarzade'nin 22 Haziran 2026'da duyurduğu programa ve anma karargahının yayımladığı duyuruya göre resmi veda, yas ve defin törenleri Muharrem ayının 19'una denk gelen 4 Temmuz 2026 Cumartesi günü başlayacaktır. Açıklanan takvim şu şekildedir:

3 Temmuz Cuma: Tahran'da devlet başkanları, üst düzey yetkililer ve dini liderlerin katılımıyla uluslararası resmi anma töreni düzenlenmiştir.

4-5 Temmuz: Tahran'daki İmam Humeyni Musallası'nda iki gün süren veda merasimi yapılmıştır. Musalla'nın kapıları 4 Temmuz Cumartesi günü saat 06.00'dan itibaren halka açılmış ve tören boyunca mekân yas tutanlar için günde 24 saat açık kalmıştır. Cenaze namazı 5 Temmuz sabahı kılınmış; veda merasimi aynı gün saat 22.00'ye kadar sürmüştür.

6 Temmuz Pazartesi: Tahran'da cenaze alayı düzenlenmiştir.

7 Temmuz Salı: Kum kentindeki Cemkeran Mescidi'nde cenaze töreni yapılmış ve cenaze namazı kılınmıştır. Aynı gece naaş Irak'a nakledilmiştir.

^{İran'da Ali Hamaney'in cenaze töreni için hazırlıklar sürüyor, 1 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

8 Temmuz Çarşamba: Naaş Necef ve Kerbela kentlerine götürülmüş; İmam Ali ve İmam Hüseyin türbelerinde törenler düzenlenmiştir.

9 Temmuz Perşembe: Naaş Meşhed kentine ulaştırılmış; kentte düzenlenen cenaze alayının ardından Hamaney, gece saatlerinde İmam Rıza Türbesi'nin yanına defnedilmiştir.^【3】

Attarzade, Liderin naaşının ve aile üyelerinin naaşlarının dini ve hukuki standartlara tam uyum içinde ve azami saygıyla muhafaza edildiğini, 1 Temmuz 2026 itibarıyla henüz herhangi bir defin işleminin gerçekleştirilmediğini belirtmiştir. Sözcü ayrıca, Hamaney'in Kerbela ve Necef'e son ziyaretinin 1957 yılına dayandığını, 1968'de planlanan bir ziyaretin ise SAVAK tarafından yurt dışına çıkış yasağı getirilmesi üzerine iptal edildiğini, 8 Temmuz'daki nakil ile 69 yıl sonra Irak'taki kutsal türbelere yeniden bir ziyaretin gerçekleşeceğini ifade etmiştir.

"Şehit Devrim Liderinin Veda ve Cenaze Ulusal Karargahı" Sekreteri Ali Ekber Purcemşidiyan, 30 Haziran 2026'daki basın toplantısında, törenlere ilişkin kapsamlı hazırlıkların Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda ve Liderin ofisi ve ailesiyle koordinasyon halinde yürütüldüğünü açıklamıştır. İran hükümeti ve cumhurbaşkanı tarafından, Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Arif başkanlığında "Büyük Lider, Ümmetin Lideri'nin Veda ve Cenaze Törenini Düzenleme Ulusal Karargahı" adlı bir ulusal karargah kurulmuştur; İçişleri Bakanlığı karargahın sekretaryası olarak görev yapmakta ve tüm devlet kurumları ile kamu kuruluşları sürece katılmaktadır.

Törenlerin Tahran, Kum, Horasan-ı Razavi ve Irak dahil belirlenen eyalet ve kentlerde düzenlenmesi, yönetilmesi ve icrası amacıyla lojistik, yürütme işleri, üniversite törenleri, güvenlik, altyapı, kültür ve medya işleri, uluslararası işler ve uzmanlaşmış kamu komiteleri dahil çok sayıda komite oluşturulmuştur. Irak'ta da Irak Başbakanı'nın gözetiminde ve Başbakanlık Ofisi başkanının yönetiminde, cenaze alayının, tören karşılamasının organizasyonunda İran ile koordinasyon sağlamak üzere üst düzeyde bir ulusal karargah kurulmuştur.

Purcemşidiyan, törenlerin hedefleri arasında "İran'daki siyasi, sosyal ve dini gruplar arasında ulusal bütünlüğün ve birliğin pekiştirilmesini, Sünni topluluklar dâhil İslam dünyası genelinde İslam Ümmeti içindeki dayanışmanın güçlendirilmesini ve İslam Ümmeti mensuplarının yeni İslam Devrimi Lideri Ayetullah Seyyid Müçteba Hamaney'e yenilenen bağlılıklarını ilan etmelerini" saymıştır.

Tahran Büyük Muhammed Resulullah Kolordusu Komutanı ve cenaze, veda ve namaz törenlerini düzenleme kurmay başkanı Serdar Hasanzade, 28 Haziran 2026'da Khabar kanalında yaptığı açıklamada, yapılan incelemeler sonucunda "törenin tek bir güzergah yerine halkın katılımı için geniş bir koridor ya da ana eksen olarak planlanmasına karar verildiğini, hiçbir cadde veya geçidin tahmin edilen kalabalığı tek başına kaldıracak kapasiteye sahip olmadığını" belirtmiştir. Hasanzade "Tören için Tahran'ın kalbinde, Damavand Caddesi'nden başlayıp İnkılap Caddesi ve Azadi Caddesi'nden geçerek Şehit Lashgari Otoyolu'na kadar uzanan bir doğu-batı ekseni tespit edilmiştir." demiştir.

^{İran'da Ali Hamaney'in cenaze töreni için hazırlıklar sürüyor, 1 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Ana güzergahın yanı sıra, araç girişini önlemek, ziyaretçi hareketini kolaylaştırmak ve hizmetlerin düzenli sunulmasını sağlamak amacıyla koridorun kuzeyinde ve güneyinde bölgeler tanımlanmış; Kuzey Kargar ve Güney Kargar caddeleri iki ana ulaşım aksı olarak belirlenmiştir. Şehit Eşrefi İsfahani'nin güney yönü ile Ayetullah Saidi'nin kuzey yönündeki güzergahlar da ziyaretçilerin ana tören bölgesine yönlendirilmesi için öngörülmüştür.

Merasimin ve cenaze alayının başlangıç saati, havanın daha serin olduğu saatlerde katılım için uygun koşullar oluşturulması amacıyla 06.00 olarak öngörülmüştür. Kalabalığın büyüklüğü nedeniyle törenin bitişi için net bir zaman dilimi öngörülememekte, programların akşam saatlerine doğru sona erdirilmesi planlanmaktadır.

Hasanzade, naaşın konulacağı yerin ve Liderin ailesi için özel bölümün İmam Humeyni Musallası'nda yüksek bir noktaya, tören alanındaki tüm bölümlerden görülebilecek şekilde yerleştirildiğini bildirmiştir. 48 saat sürecek veda töreni boyunca resmi programda uluslararası kariler, merasim şairleri, Ehl-i Beyt methiyecileri ve diğer kültürel-dini gruplar yer alacak; farklı revaklarda gece gündüz kesintisiz etkinlikler düzenlenecektir. Ziyaretçiler için Kur'an tilaveti, mersiye, şiir ve yas ritüellerini içeren çeşitli programlar hazırlanmıştır.

Katılıma ilişkin ilk tahminler en az 12 ila 15 milyon kişinin katılacağını yönünde, bazı değerlendirmelerde bu rakamın 20 milyona kadar çıkabileceğini öngörmektedir. Planlamalar azami kapasite esas alınarak yapılmıştır. İzdihamı önlemek amacıyla Musalla'da giriş ve çıkış güzergahları ayrı tasarlanmış; bir ziyaretçinin girişten çıkışa kadar geçireceği sürenin en yoğun anlarda dahi yaklaşık 15-20 dakika olacağı hesaplanmıştır. Katılımcılardan, daha fazla kişinin törene iştirak edebilmesi için saygı duruşunun ardından 10-15 dakika içinde alandan ayrılmaları istenmiştir.

İmam Humeyni Musallası çevresinde, sağlık istasyonları, mescit, dinlenme imkânları, içme suyu ve temel hizmetlerin sunulacağı beş ziyaretçi şehri oluşturulması planlanmıştır. Tahran metrosu ve otobüs filosunun tam kapasitesi ziyaretçilerin hizmetine sunulacak; seyyar hizmet birimleri (mevâkib), dini heyetler ve sivil grupların katılımıyla Musalla'nın yaklaşık bir buçuk kilometre yarıçapındaki alanda ve cenaze güzergahı boyunca konaklama, ikram ve refah hizmetleri verilecektir. Hava sıcaklığının 38-39 santigrat dereceye ulaşabileceği dikkate alınarak ziyaretçilerden güvenlik uyarılarına uymaları, gölgelik güzergâhları kullanmaları ve yanlarında su ile koruyucu ekipman bulundurmaları istenmiştir.^【4】

1 Temmuz 2026 itibariyle İmam Humeyni Musalla Camisi'ndeki hazırlıklar sürmektedir. Caminin avlusuna Hamaney'in ve aynı saldırıda hayatını kaybedenlerin tabutlarının yerleştirileceği büyük bir platform kurulmuş, platformun çevresi beton bloklarla kapatılmış ve alana erişim büyük ölçüde sınırlandırılmıştır. Törene katılacakların sıcak havadan daha az etkilenmesi amacıyla cami avlusuna serinletme sistemi kurulmuş; çok sayıda iş makinesi ve vincin çalıştığı alanda yoğun güvenlik önlemleri alınmıştır.^【5】

^{İran'da Ali Hamaney'in cenaze töreni için hazırlıklar sürüyor, 1 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekreminiya, ordunun ulusal güvenliğin korunması, kamu hizmetlerinin sunulması ve törene katılması beklenen yabancı konukların karşılanmasına yönelik tören düzenlemelerinin yürütülmesinde etkin rol oynamaya hazır olduğunu açıklamıştır.

İran'ın kara ve hava sınırlarında güvenlik önlemleri artırılmış, ek Kara Kuvvetleri birliklerinin konuşlandırılmasıyla sınır güvenliği güçlendirilmiştir. Hava Savunma Kuvveti ülke semalarını kesintisiz izleyecek ve törenlerle bağlantılı artan seyahat ve yabancı uçuşlar döneminde hava trafiğini düzenleyecektir.

Ordu, ziyaretçilere ve katılımcılara konaklama, ikram ile tıbbi ve sağlık hizmetleri sağlamak üzere Tahran ve çevresinde dört geçici ziyaretçi kampı kurmuştur. Ordu helikopter birlikleri ve havacılık kurtarma ekipleri, acil yardım ve tıbbi destek sağlamak üzere yoğun güzergâhlar boyunca konuşlandırılacak; savaş döneminde edinilen operasyonel deneyimden yararlanan seyyar ve kent hastaneleri, Tahran Musallası'nda ve ziyaret güzergâhları boyunca tıbbi ekipler görevlendirecektir. Ordu lojistik birimleri ve destek merkezleri ulaşım, ikmal, refah hizmetleri ve konaklama konularında yardımcı olacaktır.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, bir diplomatik heyetin başında Irak'a giderek 28 Haziran 2026 Pazar günü Irak Başbakanlığı Özel Kalem Müdürü ve Irak'taki cenaze alayını koordine etmekle görevli Irak Yüksek Komitesi Başkanı İhsan el-Avadi ile bir görüşme gerçekleştirmiştir. Görüşmede taraflar, Irak'taki cenaze törenlerinin düzenlenmesine ilişkin hazırlıklar ve prosedürler hakkında görüş alışverişinde bulunmuştur. El-Avadi, cenaze törenlerinin Irak'ta ve kutsal türbelerde düzenlenmesini Irak ulusu için "tarihi bir onur" olarak nitelendirmiş; "Irak hükümetinin ve halkının törenlerin görkemli ve onurlu biçimde yapılması için hiçbir çabadan kaçınmayacağını" vurgulamıştır. Taraflar, İran İçişleri Bakanlığı bünyesindeki cenaze karargahı ile Irak yüksek komitesi arasındaki koordinasyonun sürdürülmesi konusunda mutabık kalmıştır.

Erakçi, Irak ziyareti kapsamında ayrıca Kerbela Valisi Nasıf Casim el-Hattabi ve Necef Valisi Yusuf Kanavi ile ayrı görüşmeler yapmıştır. Kerbela Valisi, il makamlarının ve yerel kurumların ziyaretçileri ve yas tutanları ağırlamak için tüm mevcut kapasiteleri seferber etmeye tam hazır olduğunu açıklamıştır. Necef Valisi de Necef yerel makamlarının tüm idari, hizmet ve güvenlik kapasitelerini devreye sokmaya hazır olduğunu vurgulamıştır. Taraflar, törenlere ilişkin lojistik hazırlıklar, olanaklar ve organizasyon gereksinimleri hakkında görüş alışverişinde bulunmuş ve koordinasyonun Bağdat'taki İran Büyükelçiliği ile İran'ın Kerbela ve Necef başkonsoloslukları aracılığıyla sürdürülmesi konusunda anlaşmıştır.^【6】

Purcemşidiyan, 30 Haziran 2026 itibarıyla 30'dan fazla ülkenin resmi olarak katılım talebinde bulunduğunu ve hazır olduklarını duyurduğunu, 90'dan fazla ülkeden temsilci ve şahsiyetin katılıma hazır olduklarını açıkladığını bildirmiştir. Farklı inanç ve ekollerden çok sayıda dini lider, üst düzey din adamı ve önde gelen şahsiyet de katılım talebinde bulunmuştur.^【7】

Tören sözcüsü Attarzade, 1 Temmuz 2026'da, yaklaşık 40 ülkeden üst düzey yetkililerin ve devlet başkanlarının törenlere katılacağını; törenlere İran vatandaşlarından oluşan büyük kitlelerin yanı sıra dünyanın dört bir yanından siyasi, kültürel, bilimsel, dini, akademik ve seçkin şahsiyetlerin de iştirak edeceğini açıklamıştır.^【8】

Gürcistan Cumhurbaşkanlığı İdaresinin açıklamasına göre Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelaşvili, cenaze törenine katılmak üzere İran'a gidecektir.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 1 Temmuz 2026'daki kabine toplantısında yaklaşan cenaze törenini tarihi bir olay olarak nitelendirmiş ve İran ulusunu kitlesel bir katılımla birlik ve dayanışma göstermeye çağırmıştır. Pezeşkiyan, "İslam Devrimi'nin Şehit Lideri yalnızca İran'a ait değildi. O, İslam dünyasında ve daha geniş küresel Şii toplumu içinde etkili bir şahsiyetti" ifadesini kullanmış; törenin toplumun tüm kesimleri için ulusal birliğin ve bütünlüğün simgesi olması gerektiğini belirterek dayanışmayı zedeleyebilecek eylemlerden kaçınılması çağrısında bulunmuştur.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, 2 Temmuz 2026'da yayımladığı mesajda "Tahran'da ve diğer bazı kentlerde düzenlenecek törenlere tüm halkı davet etmiş; eski liderin cenazesinin yalnızca bir veda töreni olmadığını, ulusun şehitlerin yolu ve İslam Devrimi'nin değerleriyle olan ahdinin yenilenmesi olduğunu" ifade etmiştir. Kalibaf mesajında, "Bugün tarihin gözleri İran'a çevrilmiştir. Siz büyük halkın milyonlarca kişilik destansı katılımı, sevginin ve sadakatin bir tezahürü olacaktır" ifadelerine yer vermiştir.

3 Temmuz 2026 Cuma günü, uluslararası heyetlerin Tahran'a gelişi başlamıştır. Resmi konukların İran başkentine ulaşmasıyla birlikte, Tahran Mihrabad Havalimanı'nda karşılama ve yer hizmetleri operasyonları tam operasyonel ve protokol hazırlığıyla başlatılmıştır. Eski Liderin ve kendisiyle birlikte hayatını kaybedenlerin naaşı, kamuya açık ve resmi veda törenleri için Tahran Büyük Musallası'nın ana namazgahına daha önce nakledilmiştir.

İran'ın eski liderine ilk saygı duruşunda bulunan grup, Endonezya, Afganistan, Lübnan, Irak, Fas ve Türkiye'den önde gelen şahsiyetlerden oluşmuştur. İran'ın tanınmış dini azınlıklarının temsilcileri de Musalla'daki törene katılarak eski lidere saygılarını sunmuştur. Bunun yanı sıra Türkmenistan, Rusya, Çin, İspanya, Ekvador ve Bolivya'dan resmi heyetler Tahran'a ulaşarak veda törenine katılmış ve eski liderin naaşına saygı duruşunda bulunmuştur.

Aynı gün Tahran'daki İmam Humeyni Musalla Camisi'nde bir devlet töreni düzenlenmiştir. Törene İranlı yetkililerin ve halkın yanı sıra çok sayıda ülke temsilcisi katılmıştır. Tören, Kur'an-ı Kerim tilaveti eşliğinde bir saygı duruşuyla başlamıştır. Bu törene Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, Dmitriy Medvedev ve Emir Han Muttaki katılmıştır.

İran devlet televizyonuna konuşan yetkili Hatemi, "Bu şehadet şüphesiz bizim irademizi daha da güçlendirmiştir. İran halkının düşmanları katil ABD ve İsrail bilmelidir ki, şehit İmamımız (Hamaney) ve tüm şehitlerimizin intikamını alacağız" ifadelerini kullanmıştır.

Taziyeye yaklaşık 100 ülkeden hükümet ve meclis başkanları, dışişleri bakanları ve hükümetlerin özel temsilcileri katılım sağlamıştır. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelaşvili, Türkmenistan Devlet Başkanı Kurbankulu Berdimuhamedov, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Neçirvan Barzani ile bir araya gelmiştir.

Meclis Başkanı Kalibaf, Kırgızistan Parlamentosu Başkanı Marlen Mamataliev, Özbekistan Meclis Başkanı Nureddin Can İsmailof, Neçirvan Barzani, Kurbankulu Berdimuhamedov, Irak Meclis Başkanı Heybet el-Halbusi, Belarus Temsilciler Meclisi Başkanı Igor Sergienko, Bangladeş Meclis Başkanı Hafız Uddin Ahmed ve Çin Ulusal Halk Kongresi Başkan Yardımcısı He Wei ile görüşmüştür. Dışişleri Bakanı Erakçi de, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir, Kazakistan Dışişleri Bakanı Yermek Koşerbayev, Şanghay İşbirliği Örgütü Genel Sekreteri Nurlan Yermekbayev, Namibya Cumhurbaşkanlığı Bakanı Charles Mvita ve Neçirvan Barzani ile görüşmüştür.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için devlet töreni düzenleniyor, 3 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

3 Temmuz'da düzenlenen devlet törenine Türkiye'den Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TBMM Türkiye-İran Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Başkanı Kayhan Türkmenoğlu, TBMM İdari Amiri Hasan Turan, Dışişleri Bakan Yardımcısı Musa Kulaklıkaya ve Türkiye'nin Tahran Büyükelçisi Hicabi Kırlangıç katılmıştır. Yılmaz, Hamaney'in cenazesinin önünde dua okuduktan sonra heyetle birlikte alandan ayrılmıştır.

Törende ayrıca Cumhuriyet Halk Partisi, Saadet Partisi, Büyük Birlik Partisi, Yeniden Refah Partisi, Hür Dava Partisi, Gelecek Partisi ve Vatan Partisi temsilcileri de hazır bulunmuştur. Taziyeye yaklaşık 100 ülkeden hükümet ve meclis başkanları, dışişleri bakanları ve hükümetlerin özel temsilcileri katılım sağlamıştır.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için devlet töreni düzenleniyor, 3 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

İran'ın yeni dini lideri ve Ali Hamaney'in oğlu Mücteba Hamaney'in babasının cenaze törenine katılmayacağı, kendisinin Hindistan temsilcisi tarafından açıklanmıştır. Katılmama gerekçesi olarak, İsrail'in Mücteba Hamaney'i suikast yoluyla öldürme yönündeki son tehdidi sonrasında alınan güvenlik önlemleri gösterilmiştir.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için devlet töreni düzenleniyor, 3 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Hatem-ül Enbiya Merkez Karargâhı Komutanı Ali Abdullahi, İran devlet medyasına yaptığı açıklamada ABD'yi ve İsrail'i, cenaze töreni sırasında olası bir saldırıya karşı uyarmıştır.

Abdullahi'nin açıklaması şu şekildedir: "İran'ın düşmanlarını, özellikle ABD'yi ve Siyonist rejimi [İsrail], her türlü yanlış hesaplamadan kaçınmaları ve ülkemize yönelik herhangi bir tehdit ve saldırganlığa karşı silahlı kuvvetlerimizin yapacağı sert misillemeyi düşünmeleri konusunda uyarıyoruz."

ABD ordusu, tipik olarak 2.000'den fazla deniz piyadesinden oluşan ikinci bir birliğin Orta Doğu'da faaliyete geçtiğini duyurmuştur.

ABD Başkanı Donald Trump, ülkenin bağımsızlığının 250. yıl dönümü kutlamalarının arifesinde, 3 Temmuz Cuma akşamı Mount Rushmore'da (South Dakota) yaptığı konuşmada İran'daki bir haftalık yas dönemine değinmiştir. Trump, "Onlara (İran'a) naziğiz diye bir cenaze için bir hafta izin verdik" ifadesini kullanmış ve İran'ın anlaşmaya varmayı "çok istediğini" savunmuştur.

4 Temmuz 2026 Cumartesi sabahı, İran'ın eski İslam Devrimi Lideri Ayetullah Seyyid Ali Hüseyni Hamaney için veda töreni, ülkenin dört bir yanından gelen büyük bir katılımla Tahran'daki İmam Humeyni Musallası'nda başlamıştır. Çok sayıda kişi, namazgah kapılarının açılmasından saatler önce Musalla'ya gitmiştir. Yoğun katılım nedeniyle kapılar sabah ezanı sırasında erken açılmış, böylece halkın ana avluya girişi sağlanmıştır.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için Tahran'da veda töreni, 4 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

4 Temmuz sabahının ilk saatlerinde, gece yarısından itibaren yüzlerce kişi, saat 06.00'da (02.30 GMT) halka açılması planlanan İmam Humeyni Büyük Musallası önünde kuyruk oluşturmuştur. Tahran metrosu istasyonlarının önünde, İmam Humeyni Büyük Musallası'na ulaşmak için toplu taşıma sisteminin açılmasını bekleyen kalabalıklar oluşmuştur. Yoğun katılım nedeniyle Musalla'nın kapıları sabah ezanı sırasında planlanandan önce açılmış ve katılımcıların ana avluya girişine izin verilmiştir. Resmi veda töreni, saat 06.23 yerel saat itibarıyla İmam Humeyni Büyük Musallası ve çevresindeki caddelerde başlamıştır.

İran devlet medyasında yayımlanan görüntülerde, Ali Hamaney ile saldırıda hayatını kaybeden aile üyelerinin tabutlarının cam bir muhafaza içinde tören alanına getirildiği görülmüştür. Törende Hamaney'in yanı sıra kızı, damadı, gelini ve 14 aylık torununun naaşları da yer almıştır. Tabutlar İran bayrağının renkleriyle kaplanmış, sahnede ise İslam Devrimi'nin kurucu lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin portresi bulunmuştur.

Cenaze töreni için 100'den fazla ülkeden temsilciler dahil olmak üzere 10 milyondan fazla kişinin Tahran'da bulunmasının beklendiği bildirilmiştir. İran'ın farklı şehir ve köylerinden gelen katılımcıların yanı sıra çeşitli ülkelerden gelen ziyaretçiler de İmam Humeyni Büyük Musallası'nda toplanmıştır. Katılımcılar İran bayrakları, Ali Hamaney'in fotoğrafları, "sıkılmış yumruk" sembolü ve Ayetullah Seyyid Müçteba Hüseyni Hamaney'in fotoğraflarını taşımıştır.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için Tahran'da veda töreni, 4 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Aşırı sıcak hava koşullarına rağmen kalabalıklar tören alanını doldurmuştur. Katılımcıları serinletmek amacıyla İmam Humeyni Büyük Musallası'na su püskürtme sistemleri kurulmuş, gönüllüler tarafından yas tutanlara soğuk içecek dağıtılmıştır.

Tahran Valisi Muhammed Sadık Mutemediyan, cenaze nedeniyle tüm Tahran eyaletinin Cumartesi'den Salı'ya kadar kapalı olacağını açıklamıştır. Hükümet Sözcüsü Fatemeh Mohajerani ise hükümetin, yas tutanların kentten ayrılışını kolaylaştırmak amacıyla Salı gününü Tahran'da tatil ilan ettiğini yerel medyaya bildirmiştir. İran Eğitim Bakanı'nın ISNA'ya yaptığı açıklamaya göre, cenazeye katılmak üzere gelen ziyaretçilerin konaklaması için ülke genelinde 5.000'den fazla okul ve yaklaşık 40-50 bin derslik açılmıştır. Kentte kapsamlı trafik kısıtlamaları uygulanmıştır.

Cenaze törenlerine 100'den fazla ülkeden resmi temsilciler katılmıştır. Katılımcılar arasında bölgesel ve komşu ülkelerden Irak (Cumhurbaşkanı ve Meclis Başkanı), Pakistan (Başbakan, Senato Başkanı ve Ordu Komutanı), Afganistan (Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı), Ermenistan (Başbakan) ve Türkiye (Cumhurbaşkanı Yardımcısı) yer almıştır.

Arap ve Körfez ülkeleri adına Suudi Arabistan (Dışişleri Bakan Yardımcısı), Katar (Şura Konseyi Başkanı), Umman (Devlet Konseyi Başkanı), Yemen (Cumhurbaşkanı Yardımcısı) ve Mısır (Senato Başkanı) törene temsilci göndermiştir.

Diğer ülkelerden ise Rusya, Çin, Belarus, Gürcistan, Sırbistan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan, Hindistan, Bangladeş, Malezya, Myanmar, Tayland, Burkina Faso, Kongo Cumhuriyeti, Namibya ve Nikaragua çeşitli düzeylerde resmî heyetlerle temsil edilmiştir.

Uluslararası kuruluşlar arasında Şanghay İşbirliği Örgütü, İslam İşbirliği Teşkilatı ve D-8 de törenlerde temsil edilmiştir. Ayrıca Filistin İslami Cihad, Hizbullah, Yemenli ve Lübnanlı siyasi gruplar ile Filistinli din âlimlerini temsil eden kuruluşlardan üst düzey isimler de cenaze törenlerine katılmıştır.

Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Ali Hamaney'in "bilgeliğinin, liderliğinin ve İran ile daha geniş bölge üzerindeki derin etkisinin nesiller boyunca hatırlanacağını" ifade etmiştir. Şerif'e, Pakistan Halk Partisi Genel Başkanı Bilawal Bhutto Zardari, Ulusal Meclis Başkanı Serdar Ayaz Sadiq ve Ordu Komutanı Asım Munir'in de aralarında bulunduğu üst düzey bir heyet eşlik etmiştir.

İran Dışişleri Bakanlığı, yaptığı açıklamada ülkenin ABD ve İsrail'e karşı adalet arayışını sürdüreceğini bildirmiştir. Açıklamada, bölge ve dünyanın farklı ülkelerinden üst düzey heyetlerin cenaze törenlerine katılımının, Ali Hamaney'in uluslararası konumu ile İran halkına verilen önemin göstergesi olduğu ifade edilmiştir.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran halkının cenaze törenlerine yoğun katılımının "devrimin şehit liderinin büyüklüğünün, onurunun ve gücünün en iyi kanıtı" olduğunu söylemiştir. Aynı gün düzenlenen "Direnişin Lideri: İmam Humeyni Uluslararası Konferansı"nda yaptığı konuşmada ise İslam ülkelerinin birlik ve beraberliğinin önemine değinmiş, "Siyonist rejim (İsrail) bölgedeki tüm ülkelere saldırdı ve onlar bölgesel istikrarsızlığın sebebidir. İslam ülkeleri bu tür saldırıların başlatıcısı olmamıştır." ifadelerini kullanmıştır. Pezeşkiyan, İslam ülkelerinin dayanışmasının bölgesel güvenlik açısından önem taşıdığını belirtmiş ve "Düşman bundan sonra Gazze, Filistin ve Lübnan başta olmak üzere diğer bölgelerdeki Müslüman halkı hedef haline getiremeyecek." demiştir. Ali Hamaney hakkında ise "Ben rehbere veda etmedim, etmeyeceğim. O benim için her zaman yaşıyor." ifadelerini kullanmıştır. Ayrıca uluslararası toplumun İsrail'in bölgedeki saldırılarını engelleyemediğini savunmuş ve yeni İran yönetiminin İslam ülkeleri arasındaki iş birliğini güçlendirme sorumluluğu taşıdığını belirtmiştir.

Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Yetmişten fazla ülkeden liderimizi onurlandırmayı seçen temsilcileri ağırlamaktan memnuniyet duyuyoruz." ifadelerini kullanmıştır. Erakçi, dost Arap ülkelerinin katıldığı cenaze törenlerinin iki taraf arasındaki ilişkiler açısından "kalıcı bir hatıra" olacağını belirtmiştir.

Vekil Savunma Bakanı Majid İbn el-Rıza, İran'ın ABD ile imzalanan mutabakat muhtırası kapsamındaki taahhütlerin ihlal edilmesi durumunda "gerekli ve kararlı" bir yanıt vereceğini söylemiştir. Ayrıca İran'ın ateşkesi, Washington yönetimine duyulan güvensizliğe rağmen bölge ülkelerinin talebi doğrultusunda kabul ettiğini ifade etmiştir.

Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın gelecekte ABD'den tarım ürünleri satın alacağı yönündeki açıklamalarına sosyal medya üzerinden yanıt vermiştir. Kalibaf paylaşımında, "Kendi vatandaşlarınızın 40 küsur milyonu gıda kuponuyla yaşarken başka bir ulusa aç demeyi hayal edin." ifadelerini kullanmış; "Bu bir beyan değil, bir yansıtmadır. SNAP tavsiyenizi kendinize saklayın. Varlıklarımız, tercihlerimiz. Kendi yetersiz beslenme oranlarınıza bakın." sözleriyle açıklamalarını sürdürmüştür.

Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, Tahran'da yaptığı açıklamada, Rusya'nın ABD ve İsrail ile yaşanan savaşın ardından İran ile stratejik ortaklığını sürdürmeye hazır olduğunu belirtmiştir. Medvedev, savaş sürecinde Hürmüz Boğazı'nın İran açısından önemli bir stratejik unsur olduğunu ifade ederek, "Bu, İran'ın nükleer silahıdır." demiştir.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'da düzenlenen cenaze törenine ilişkin değerlendirmesinde, "İnsanların ondan nefret ettiğini sanıyordum." ifadelerini kullanmıştır. Trump, cenaze töreni sırasında "herkesi yok edebileceğini", ancak bunu yapması hâlinde "müzakere edecek kimsenin kalmayacağını" söylemiştir. Ayrıca cenaze süresince tarafların birbirine saldırmaması konusunda mutabık kaldıklarını belirterek, "Cenaze törenleri sırasında hiçbir taraf diğerine ateş etmeyecek." demiş; ABD ile İran arasındaki görüşmelerin cenaze törenlerinin tamamlanmasının ardından devam edeceğini ifade etmiştir.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul'da Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif ile düzenlediği ortak basın toplantısında, İsrail'i ABD-İran mutabakatını zayıflatmaya çalışmakla suçlamış ve Türkiye'nin bölgede barışın sağlanmasına yönelik tüm girişimleri desteklemeye hazır olduğunu söylemiştir. Erdoğan, "Bölge ülkelerinin iradesinden ve katkılarından güç almayan hiçbir çözüm kalıcı olamaz." ifadelerini kullanmış; "İsrail yönetiminin (ABD-İran) anlaşmasını dinamitleme girişimlerini yakından takip ediyoruz... Mevcut savaş bağımlısı İsrail hükümetinin coğrafyamızı yeniden barut ve kan kokusuna boğmasına izin verilmemelidir." demiştir. Ayrıca İsrail'in güvenlik yaklaşımının Suriye ve Lübnan başta olmak üzere bölgesel gelişmelerle bağlantılı olduğunu ifade etmiştir.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Gazze ateşkes anlaşması ile ABD-İran mutabakat muhtırasının uygulanmasının önemine dikkat çekmiş ve her iki süreci sekteye uğratabilecek girişimlerin önlenmesi gerektiğini söylemiştir. Es-Sisi ayrıca, Husilerin Bab el-Mendep Boğazı'ndaki saldırıları nedeniyle Süveyş Kanalı gelirlerinde 10 milyar dolardan fazla kayıp yaşandığını açıklamıştır. Mısır Dışişleri Bakanı Badr Abdelatty de ABD-İran mutabakatının uygulanmasına yönelik ivmenin korunması gerektiğini ifade etmiştir.

İran'ın sürgündeki eski veliaht prensi Reza Pehlevi, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda cenaze törenine katılan yabancı devlet adamlarına seslenmiş ve Ali Hamaney'i "ölmüş bir diktatör" olarak nitelendirmiştir. Pehlevi, törenlerin propaganda amacı taşıdığını ileri sürmüş ve "tek bir demokratik liderin katılmadığını" iddia etmiştir.

5 Temmuz Pazar günü, Hamaney ve 28 Şubat'ta ikametgahına düzenlenen ABD-İsrail hava saldırısında hayatını kaybeden dört aile üyesi için Tahran'daki İmam Humeyni Büyük Musallası'nda cenaze namazı (Salat el-Cenaze) kılınmış; namaza milyonlarca kişi katılmıştır.

Tören sırasında bazı katılımcılar kırmızı bayraklar taşımış ve "Kahrolsun Amerika" ile "Kahrolsun İsrail" sloganları atmıştır. Ayrıca bazı katılımcılar sahneye tebeşirle "Kill Trump" (Trump'ı öldür) ifadesini yazmıştır.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Tahran'da cenaze namazı kılınıyor, 5 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Yoğun katılım nedeniyle veda töreni yerel saatle 22.00'ye kadar sürmüştür. Hamaney'in tabutu, bir gün boyunca üst düzey İranlı yetkililer ile yabancı temsilcilerin ziyaretine açık tutulmasının ardından, 4 Temmuz Cumartesi gününden itibaren kızı, damadı, gelini ve 14 aylık torununun tabutlarıyla birlikte açık alanda cam muhafaza içinde sergilenmiştir.

Hamaney'in oğulları Mostafa, Meysam ve Masoud Hamaney, 5 Temmuz Pazar günü Tahran'daki İmam Humeyni Büyük Musallası'nın avlusuna dizilen tabutların arkasında dua ederken devlet televizyonunda görüntülenmiştir. Hamaney'in yerine geçen oğlu Müçteba Hamaney ise törenlere katılmamıştır. Pazar günü düzenlenen cenaze namazına çok sayıda üst düzey İranlı yetkili katılmıştır. İranlı yetkililer, Müçteba Hamaney'in törenlerde yer almamasının güvenlik gerekçesiyle alındığını açıklamıştır.

Hamaney için düzenlenen törenlerde dini ve siyasi sembollere geniş yer verilmiştir. Törenlerin resmi sloganı "Kıyam Etmeliyiz" olmuş; bu ifade tören alanlarında taşınan pankart ve görsellerde kullanılmıştır.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Tahran'da cenaze namazı kılınıyor, 5 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Törenlerin öne çıkan görsellerinden biri, kırmızı ve siyah zemin üzerinde Hamaney'in sıkılmış yumruğunu tasvir eden illüstrasyon olmuştur. Görselin, Müçteba Hamaney'e atfedilen bir mesaja dayandığı bildirilmiştir. Ayetullah Ali Hamaney'in, 1981 yılında düzenlenen bombalı suikast girişiminde aldığı yaralar nedeniyle sağ kolunu kullanamadığı bilinmektedir. Kırmızı ve siyah renklerin birlikte kullanımının yas, şehitlik ve intikam kavramlarını simgelediği ifade edilmiştir.

Hamaney'in naaşının katafalkta bulunduğu Tahran'daki İmam Humeyni Büyük Musallası'na Arapça "Ey Hüseyin'in intikamcıları" yazılı kırmızı bir bayrak asılmıştır. Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, cenaze töreni sırasında yaptığı açıklamada, törene katılan kalabalığın düşmanlara karşı direniş ve Hamaney'in intikamı yönünde sloganlar attığını belirtmiştir.

Naaşın taşınacağı güzergâhın da sembolik anlam taşıdığı aktarılmıştır. Güzergâhın, Kum'dan başlayarak Irak'taki Necef ve Kerbela üzerinden Meşhed'deki İmam Rıza Türbesi'ne uzandığı bildirilmiştir. Törenlerin, İran'ın ilk lideri Ruhullah Humeyni adına inşa edilen Büyük Musalla'da başlatılmış olması da Cumhuriyet'in iki lideri arasında sembolik bir bağ kurulması şeklinde değerlendirilmiştir.

Devlet törenlerine Lübnan'dan Hizbullah, Filistin'den Hamas ve İslami Cihad ile Yemen'deki Husileri temsil eden heyetler de katılmıştır. Hamaney'in katafalkı önüne gelen yabancı heyetler için Kur'an'dan ayetler okunmuştur. Heyetlere seçilen ayetlerin, temsil edilen ülke veya gruplara göre farklı temalar içerdiği bildirilmiştir. Hamas, Hizbullah ve yetkililerce "kardeş ülke" olarak nitelendirilen Pakistan için seçilen ayetler ahde vefa, sebat ve Allah'a bağlılık mesajları taşırken; Riyad'dan gelen heyet için seçilen ve Bedir Savaşı'nı anlatan ayetler medyada yankı uyandırmıştır.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için Tahran'da veda töreni düzenleniyor, 5 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, 5 Temmuz gecesi yaptığı ve Mehr Haber Ajansı tarafından aktarılan açıklamada, Hamaney'in, aile üyelerinin ve son savaşta İran'ın ve İslam'ın onuru için hayatını kaybeden diğer İranlıların şehadeti dolayısıyla derin taziyelerini sunmuş; halkın veda törenindeki davranışının tüm sözlerden daha anlamlı olduğunu söylemiştir. Pezeşkiyan, "İnsanlar çok şey söyleyebilir. Ben bir şey söylemek istesem, sonuçta bunu yalnızca birkaç Farsça konuşan kişi anlar; ancak halkın davranışı ve varlığı tüm dünya tarafından anlaşılır" demiş; "Bu büyüklük, kızların, erkeklerin ve çocukların gözlerinden akan bu yaşlar, insanın içinde kabaran acıdan ve kederden doğar ve dünya bu gerçeği görür. Tüm sözlerden ve konuşmalardan daha anlamlı olan, sevgili halkımızın sevgili Liderimizin cenazesindeki davranışıdır" ifadelerini kullanmıştır.

Pezeşkiyan sözlerini, "Veda dediğimizde, ben bu yorumu kabul etmiyorum; bu aslında bir veda değil, (şehit Lider Ayetullah Seyyid Ali Hamaney'in) yolunda devam etme sözüdür" diyerek sürdürmüştür.

Pezeşkiyan, Trump'ın cenazede görülen üzüntünün "sahte gözyaşları" olduğu yönündeki iddiasını reddederek bu gözyaşlarının "emirle yaratılabilecek bir şey olmadığını" söylemiş; "Düşman bu savaşa girerek bölgenin coğrafyasını bozdu ancak aslında Müslümanlar arasındaki birliği ve bütünlüğü güçlendirdi" demiş ve İsrail'i "bölgede işlenen tüm suçları ABD ve Avrupa ülkelerinin desteğiyle" gerçekleştirmekle suçlamıştır.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Tahran'da cenaze namazı kılınıyor, 5 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Cenaze törenleri kapsamında 6 Temmuz Pazartesi günü Tahran hava sahasının tamamen kapatılacağı açıklanmıştır. 5 Temmuz'daki tören sırasında uçuşlarda genel bir kısıtlama uygulanmamış; ancak Sivil Havacılık Kurumu tarafından yayımlanan programa göre, 6 Temmuz'da Tahran'daki halka açık törenler nedeniyle Mihrabad Uluslararası Havalimanı ile İmam Humeyni Uluslararası Havalimanı'ndaki tarifeli uçuşlar geçici olarak durdurulmuştur.

7 Temmuz Salı günü Mihrabad Uluslararası Havalimanı'nın normal operasyonlarına döneceği, İmam Humeyni Uluslararası Havalimanı'nın ise kapalı kalmaya devam edeceği bildirilmiştir. Yetkililer, 9 Temmuz'da gerçekleştirilecek son defin töreni kapsamında Meşhed kenti üzerindeki hava sahasının ve Şehit Haşiminejad Uluslararası Havalimanı'ndaki uçuş operasyonlarının da geçici olarak askıya alınacağını açıklamıştır. Ülkenin diğer bölgelerindeki uçuşların ise 7-8 Temmuz tarihlerinde, Meşhed'e yönelik tören kapsamındaki kısıtlamalar dışında normal şekilde sürdürüleceği belirtilmiştir.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için Tahran'da veda töreni düzenleniyor, 5 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Cenaze törenlerini izlemek üzere İran'da görev yapan yabancı basın mensuplarına ek olarak 300'den fazla yabancı gazeteciye özel basın vizesi verilmiştir.

6 Temmuz Pazartesi günü, iki günlük halka açık veda töreninin ardından Tahran'da eski Lider Ali Hamaney için cenaze alayı başlamıştır. Şafaktan önce toplanmaya başlayan kalabalıklar, Damavand Caddesi, İmam Hüseyin Meydanı, İnkılap Caddesi, Azadi Caddesi, Azadi Meydanı ve Şehit Lashkari Otoyolu güzergâhını takip ederek yürüyüşe başlamıştır. Cenaze alayı, Devrim Meydanı'ndan Azadi Meydanı'na doğru ilerlemiştir.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için Tahran'da veda töreni düzenleniyor, 5 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Sabahın erken saatlerinde başlayan törene bayrak ve posterler taşıyan milyonlarca kişi katılmıştır. Tören sırasında bazı katılımcıların gözyaşı döktüğü, caddeye yerleştirilen hoparlörlerden ağıtlar yayımlandığı ve bazı noktalarda İran'ın farklı bölgelerine özgü yerel müziklerin çalındığı bildirilmiştir. Törenlere yalnızca Tahran'dan değil, ülkenin farklı şehirlerinden de katılım sağlanmış; şehir dışından gelen bazı katılımcılar geceyi parklarda kurdukları çadırlarda geçirmiştir.

Tahran metrosunda cenaze yürüyüşüne katılmak isteyenler nedeniyle yoğunluk yaşanmıştır. Katılımın büyüklüğü nedeniyle cenaze alayının 10 ila 12 saat sürmesinin beklendiği; İmam Humeyni Büyük Musallası'na aynı anda sınırlı sayıda kişinin alınabilmesi nedeniyle en büyük yoğunluğun yürüyüş güzergâhında oluşmasının öngörüldüğü belirtilmiştir.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için Tahran'da veda töreni düzenleniyor, 5 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Cenaze alayı güzergahı kapasitesine ulaşmış, yürüyüşü izlemek isteyen katılımcılar yan sokaklara taşmıştır. Tören alanında ilahiler ve sloganlar eşliğinde zaman zaman "Kahrolsun Amerika" ve "Kahrolsun İsrail" sloganları atılmıştır. Bazı katılımcıların Birleşik Krallık ve ABD bayraklarını yaktığı, bazılarının ise ABD'li liderlerin nişangah içinde tasvir edildiği pankartlar taşıdığı görülmüştür.

Tören günü Tahran'da hava sıcaklığının 37°C'ye ulaşmasının beklendiği bildirilmiştir. Çoğunluğu siyah kıyafetler giyen katılımcıları serinletmek amacıyla güzergâh boyunca su püskürten sisleme sistemleri kullanılmıştır. Ayrıca tören alanlarında halka su, çeşitli içecekler ve kahvaltılık ikram edilmiştir.

Tören kapsamında birçok cadde araç trafiğine kapatılmıştır. Katılımcılar tören alanlarına ulaşabilmek için uzun mesafeler yürümüş, yürümekte zorlanan kişiler ise belirli noktalarda oluşturulan ring seferleriyle alana taşınmıştır. Başkentin çeşitli noktalarına kurulan dev ekranlarda tören alanlarından canlı görüntüler yayımlanmıştır.

Ali Hamaney ve ailesine ait naaşları taşıyan, İran bayrağı ile kaplanmış birden fazla tabutun bulunduğu araç, ana cenaze alayı kapsamında Tahran'ın merkez caddelerinde ilerlemiştir.

Tabutları taşıyan beyaz ve yeşil renkli aracın yan bölümlerinin, katılımcıların tabutları görebilmesi amacıyla kısmen açık bırakıldığı bildirilmiştir. Hamaney ve ailesinin cenazeleri, İmam Rıza Türbesi şeklinde tasarlanan özel bir tır içerisinde halkın arasında dolaştırılmıştır.

Cenaze alayında çok sayıda katılımcı, üzerinde Farsça "Ya Hüseyin" yazılı kırmızı-beyaz bayrak taşımıştır. Şii geleneğinde şehitlik ve intikamı simgeleyen bu bayrağın, Hz. Muhammed'in torunu İmam Hüseyin'in Kerbela Savaşı'nda hayatını kaybetmesine atıfta bulunduğu belirtilmiştir.

Bayrağın daha önce de önemli ulusal törenlerde kullanıldığı ve Hamaney'in tabutunun üzerine örtüldüğü aktarılmıştır. Cenaze alayının, devlet kurumları ile gönüllülerin koordinasyonunda gerçekleştirildiği ve organizasyon sırasında can kaybı yaşanmadığı bildirilmiştir.

İsrail Savunma Bakanı İsrail Katz, İsrail Kanal 13'e göre Tahran'daki cenaze alayına ilişkin yaptığı açıklamada, ülkesinin Hamaney'i "İran'da ve bölge genelinde İsrail'i yok etme planını başlattığı ve yönettiği için" öldürdüğünü öne sürmüş; "İsrail'i yok etme planlarını ilerletmeye çalışan her İranlı liderin engelleneceğini" savunmuştur. Katz, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının "İsrail'in karşı karşıya olduğu acil varoluşsal tehditleri ortadan kaldırdığını ve İran'ın stratejik kapasitesine ciddi zarar verdiğini" belirtmiş; cenazede "Kahrolsun Trump" sloganı atan yas tutanları "utanç verici" olarak nitelendirerek bunların "ayetullah rejiminin gerçek doğasını ortaya koyduğunu" iddia etmiştir. İsrail'in kendisini her an ve her tehdide karşı savunmaya hazır olduğunu da eklemiştir.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için Tahran'da veda töreni düzenleniyor, 5 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Katz'ın daha önce Müçteba Hamaney'in "ölüm için işaretlendiğini" söylemesi Tahran'da tepkiyle karşılanmış; Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Trump'ın "ABD'yi Tel Aviv'deki evcil hayvanlarını susturmakla yükümlü kıldığını" belirterek "Halkımıza ve liderliğimize yönelik her tehdit anında ve güçlü bir yanıt alacaktır" demiştir.

Meclis Başkanı ve baş müzakereci Kalibaf, cenaze törenlerine katılmak üzere Tahran'a gelen üst düzey Hizbullah yetkilisi Muhammad Fneish ile görüşmüş; Lübnan'da barışın, İran bölgedeki "istikrar sağlayıcı rolünü" oynamadıkça kalıcı olamayacağını söylemiştir. Kalibaf, İran medyasına göre Tahran'ın İran-ABD mutabakat muhtırasının imzalanmasına giden müzakerelerde Lübnan'ı merkezi bir konu haline getirdiğini belirtmiş; "Lübnan'ın toprak bütünlüğü ve egemenliği üzerinde özel bir vurgumuz vardı" demiştir. Kalibaf, Hizbullah'ın ABD-İsrail saldırıları sırasında İran'a verdiği desteğin, İran ile "direniş ekseni" olarak tanımlanan gruplar arasındaki ilişkiyi gösterdiğini söylemiştir.

^{ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Hamaney için Tahran'da veda töreni düzenleniyor, 5 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Kalibaf ayrıca, cenaze törenlerine katılmak üzere Tahran'a gelen Hamas liderlik konseyi başkanı Mohammad Darwish ile görüşmüş; İran'ın mutabakat muhtırasına rağmen ABD ile derin görüş ayrılıkları içinde olduğunu belirterek muhtıranın uygulanmasını "zor ama mümkün" olarak tanımlamıştır. İran medyasına yansıyan açıklamalarında Kalibaf, "Amerika Birleşik Devletleri ile barışımız yok ve İsrail'i tanımayacağız" demiş; İran'ın Hamaney'in çizgisi doğrultusunda Müslümanları ve "direniş eksenini" desteklemeye devam edeceğini, "gerekirse füzelerle, siyasi baskı gerekiyorsa müzakereler yoluyla baskıyla" süreceğini söylemiş; İran'ın "müzakere için müzakereden" kaçınması gerektiğini vurgulamış ve "Amerikan tarafına, bölge ülkelerinin toprak bütünlüğünün ve İran'ın direniş gruplarındaki müttefiklerine yönelik savaşın durdurulmasının muhtıranın parçası olması gerektiğini söyledik ve bu metne eklendi" ifadelerini kullanmıştır.

İran Ordusu Komutanı Tümgeneral Amir Hatami ise cenaze sürecinde yaptığı açıklamada, İran'ın adalet arayışını sürdüreceğini ifade etmiştir.

7 Temmuz Salı günü Hamaney ve ailesi için Kum kentindeki Cemkeran Mescidi'nde geniş katılımlı bir cenaze töreni düzenlenmiştir. Kum halkı gece saatlerinden itibaren törenin gerçekleştirileceği alanı doldurmaya başlamış; törene katılan milyonlarca kişi Cemkeran Mescidi ile Hazreti Fatıma Türbesi arasındaki yolu tamamen doldurmuştur. Törende sık sık ABD ve İsrail aleyhine sloganlar atılmıştır. Hamaney'in Kum'daki cenaze namazını Ayetullah Cevadi Amoli kıldırmıştır.

^{Meşhed kentindeki İmam Rıza Türbesi'nde yer alan Ali Hamaney'in mezarı, 11 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Kum kentinde veda töreni düzenleniyor, 7 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Kum'daki büyük alayın ardından, Salı gecesi Hamaney'in naaşı Irak'a nakledilmiştir. Irak'taki cenaze törenleri, Salı gecesi Necef Uluslararası Havalimanı'nda naaş için düzenlenen resmi karşılama töreniyle başlamış; halka açık vedadan önce İran ve Irak'tan üst düzey yetkililer naaşı selamlamıştır.

Karşılama törenine Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, üst düzey yetkililer ve dini şahsiyetler katılmıştır. Iraklı yetkililer naaşı, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve eski Liderin en büyük oğlu Mostafa Hüseyni Hamaney'in huzurunda teslim almıştır. Naaşı taşıyan heyette Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de yer almıştır. Reuters'a göre Pezeşkiyan ile Devrim Muhafızları komutanları da alaya katılmak üzere Irak'a gelmiştir.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Kum kentinde veda töreni düzenleniyor, 7 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Tasnim'in haberine göre Necef Valisi Yusuf Makki Kanavi, 7 Temmuz'da kentte düzenlenecek cenaze törenleri için güvenlik, lojistik ve hizmet hazırlıklarının tamamlandığını açıklamıştır. Kanavi, Irak Başbakanlık Ofisi, Ortak Operasyonlar Komutanlığı, Haşdi Şabi (Halk Seferberlik Güçleri) ve İran'ın Bağdat Büyükelçiliği temsilcilerinden oluşan ortak bir heyetin organizasyona ilişkin hazırlıkları önceden incelediğini belirtmiştir.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Kum kentinde veda töreni düzenleniyor, 7 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

6 Temmuz Pazartesi gece saatlerinden itibaren kentte yoğun katılım başlamış; Irak'ta "mevkib" olarak adlandırılan gönüllü hizmet noktaları Necef genelinde ve kente ulaşan güzergshlarda kurulmuştur. Bu noktalarda cenaze törenlerine katılanlar için yemek, su, tıbbi destek ve çeşitli temel hizmetlerin sağlanmasına yönelik hazırlıklar yapılmıştır. Necef ile Kufe arasındaki güzergâhta da yeni hizmet noktaları oluşturulmuş ve ziyaretçilere yönelik organizasyon çalışmaları yürütülmüştür.

Irak hükümeti, farklı vilayetlerden gelecek katılımcıların Necef ve Kerbela'ya ulaşımını kolaylaştırmak amacıyla otobüsleri görevlendirmiştir. Haşdi Şabi'nin Özel Operasyon birimleri de törenlerin güvenliğini sağlamak üzere Necef'e konuşlandırılmıştır. Güvenlik güçlerinin, cenaze törenleri süresince kamu düzenini sağlamak amacıyla geniş kapsamlı tedbirler aldığı bildirilmiştir.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Kum kentinde veda töreni düzenleniyor, 7 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

8 Temmuz 2026 Çarşamba sabahı, eski İran lideri ve saldırıda hayatını kaybeden aile üyelerinin naaşları için Necef'teki İmam Ali Türbesi'nde cenaze namazı kılınmıştır. Cenaze namazını, Necef ilim havzasının kıdemli alimlerinden Muhammed Taki el-Hakim kıldırmıştır. Tasnim'in haberine göre resmi cenaze alayı, yerel saatle 06.00'da (03.00 GMT) başlamış; törene Irak'ın yürütme, yasama ve yargı organlarının başkanları, siyasi temsilciler, Koordinasyon Çerçevesi üyeleri, milletvekilleri ve diğer devlet yetkilileri katılmıştır.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Irak'ın Necef kentinde veda töreni düzenleniyor, 8 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Naaş, Necef'te düzenlenen halka açık cenaze alayının ardından İmam Ali Türbesi'ne ulaştırılmıştır. Tasnim'in aktardığına göre, yoğun katılım nedeniyle cenaze aracının ilerleyişi yavaşlamış; yaklaşık üç kilometrelik güzergah dört saatte tamamlanabilmiştir. Katılımcılar, Irak, İran ve Hizbullah bayraklarının yanı sıra siyah yas pankartları ile kırmızı bayraklar taşımıştır.

AFP'nin haberine göre, yüksek hava sıcaklığına rağmen sabahın erken saatlerinden itibaren geniş kalabalıklar Necef caddelerinde toplanmıştır. Naaş, bir kamyon üzerinde İmam Ali Türbesi'ne doğru taşınmış; türbenin avlusunda çok sayıda din adamı cenaze namazı öncesinde beklemiştir. Tören sırasında çok sayıda kişinin tabuta yaklaşmaya çalışması nedeniyle zaman zaman yoğunluk ve izdiham yaşanmıştır.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Irak'ın Necef kentinde veda töreni düzenleniyor, 8 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Naaş, İran bayrağına sarılı ve cam muhafaza içindeki bir tabuta yerleştirilmiştir. Tören sırasında bazı katılımcılar kendilerini zincirlerle kamçılamıştır. Eski liderle birlikte hayatını kaybeden ve aralarında aile üyelerinin de bulunduğu kişilerin naaşları, Çarşamba günü erken saatlerde Necef ve Kerbela'daki türbelere ulaştırılmıştır.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Irak'ın Necef kentinde veda töreni düzenleniyor, 8 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Al Jazeera'nın Necef'ten bildiren muhabiri Jack Hewson, kentte toplanan kişi sayısına ilişkin resmi bir rakam bulunmadığını ancak yüz binlerce kişinin törenlere katıldığının görüldüğünü belirtmiştir. Haşdi Şabi ise yaptığı açıklamada, yalnızca Necef'teki cenaze alayına 2,3 milyondan fazla kişinin katıldığını iddia etmiştir. Eski lider ve beraberinde hayatını kaybeden aile fertlerinin naaşları İmam Ali Türbesi'nde dolaştırılmıştır.

Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani de yaptığı açıklamada, Irak ile İran arasındaki dini ve toplumsal ilişkilere dikkat çekmiştir. Kaani, Irak hükümeti ve halkının cenaze törenleri için yürüttüğü hazırlıkları değerlendirerek, bu organizasyonun "Irak ve İran'ın iki büyük ulusu arasındaki manevi bağın derinliğini tüm dünyaya gösterdiğini" söylemiştir.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Irak'ın Necef kentinde veda töreni düzenleniyor, 8 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Necef'teki cenaze törenlerinin ardından naaş, yaklaşık 60 kilometre kuzeyde bulunan Kerbela'ya hava yoluyla nakledilmiştir. Kent genelinde katılımcılar için yiyecek ve içecek noktaları kurulmuş; güvenlik güçleri yoğun şekilde konuşlandırılmış, sağlık ekipleri ise olası acil durumlara karşı hazır bekletilmiştir. Tören sırasında tabut büyük kalabalıkların arasından taşınırken, su püskürtme sistemleri sıcak havanın etkisini azaltmak amacıyla kullanılmıştır.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Irak'ın Kerbela kentinde cenaze töreni düzenleniyor, 8 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

AP'nin haberine göre naaş daha sonra İmam Hüseyin Türbesi'ne ulaştırılmış; cenaze namazını, Irak'ın en üst Şii dini merciinin temsilcisi Abdulmehdi el-Kerbelai kıldırmıştır. Törene katılan kalabalık nedeniyle zaman zaman yoğunluk yaşanmış, tabutun taşınması sırasında ilerleyiş güçleşmiştir. İmam Abbas Camisi'nde organizatörler, yoğunluğu kontrol altına alabilmek amacıyla tabutun daha alçakta taşınmasına karar vermiştir.

Irak'taki cenaze törenleri, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı çevresinde yeniden başlayan askeri gerilim sırasında gerçekleştirilmiştir. 7 Temmuz Salı ve 8 Temmuz Çarşamba günleri karşılıklı saldırılar düzenlenmiştir.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Irak'ın Kerbela kentinde cenaze töreni düzenleniyor, 8 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeyi amaçlayan üç haftalık ön anlaşmanın artık geçerliliğini yitirdiğine inandığını söylemiştir. İran Meclis Başkanı ve baş müzakereci Muhammed Bakır Kalibaf ise ABD'yi anlaşmayı ihlal etmekle suçlamış ve İran'ın "boyun eğmeyeceğini" ifade etmiştir.

Tasnim'in haberine göre, Tahran, Kum, Necef ve Kerbela'da düzenlenen cenaze törenlerinin ardından eski liderin naaşı, son cenaze alayı ve defin işlemleri için 9 Temmuz Perşembe günü Meşhed'e ulaştırılmıştır. Naaşın, İmam Rıza Türbesi'nde defnedilmesi planlanmıştır. İran resmi haber ajansı IRNA tarafından paylaşılan görüntülerde, naaşın Meşhed Uluslararası Havalimanı'na ulaştığı görülmüştür. Son cenaze törenine katılmak üzere İran'ın farklı bölgelerinden çok sayıda kişinin Meşhed'e geldiği bildirilmiştir.

^{İran'ın eski lideri Hamaney için Irak'ın Kerbela kentinde cenaze töreni düzenleniyor, 8 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Cenaze alayının, Irak'taki törenlerde yaşanan yoğun katılım ve gecikmeler nedeniyle önceden planlanan saatten daha geç başlayacağı açıklanmış; alayın yerel saatle 14.00'te İmam Rıza Caddesi'nden başlamasının öngörüldüğü belirtilmiştir.

Al Jazeera'nın Tahran muhabirinin aktardığına göre, İranlı yetkililer ABD'nin gece saatlerinde Tahran-Meşhed demiryolu hattına düzenlediği ve hattı geçici olarak hizmet dışı bıraktığı bildirilen saldırının, defin töreninin programında herhangi bir gecikmeye yol açmadığını açıklamıştır. Tasnim'in haberine göre törene katılan yabancı konuklar arasında Nijerya Şii toplumunun lideri Şeyh İbrahim Zakzaki de yer almıştır.

Ali Hamaney, 11 Temmuz 2026 sabahı doğduğu şehir olan Meşhed'deki İmam Rıza Türbesi'nde toprağa verilmiştir. Defin töreni halka kapalı olarak gerçekleştirilmiştir. Böylece İran'da başlayan ve Irak'ta da devam eden altı günlük cenaze ve anma programı sona ermiştir.

^{Meşhed kentindeki İmam Rıza Türbesi'nde yer alan Ali Hamaney'in mezarı, 11 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Hamaney'in naaşı, 10 Temmuz'da Meşhed'e ulaşmıştır. Düzenlenen karşılama törenine çok sayıda kişinin yanı sıra Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei, eski Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Muhbir ve Meşhed Cuma İmamı Ayetullah Seyyid Ahmed Alamolhoda gibi üst düzey yetkililer katılmıştır. Son cenaze namazını Hamaney'in oğlu Ayetullah Seyyid Mostafa Hamaney kıldırmıştır. Hamaney, İmam Rıza Türbesi'nin Dâru'z-Zikr revakına defnedilmiştir.

Defin töreninin ardından Endonezya Dışişleri Bakanı Sugiono başkanlığındaki heyet Meşhed'e ulaşmıştır. Heyette Endonezya Meclis Başkanı, din âlimleri ve çeşitli İslami kuruluşların temsilcileri de yer almıştır. Heyet, Hamaney anısına düzenlenen resmi anma programına katılmış ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile görüşmüştür.

^{Meşhed kentindeki İmam Rıza Türbesi'nde yer alan Ali Hamaney'in mezarı, 11 Temmuz 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Defin töreninin ardından Tahran'da anma programlarının devam edeceği açıklanmıştır. Anma etkinliklerinin akşam namazlarının ardından camiler, kutsal mekanlar ve dini merkezlerde başlatılacağı, izleyen günlerde ise eyalet genelindeki camiler, hüseyniyeler, dini merkezler ve bazı özel mekanlarda sürdürüleceği bildirilmiştir.

Hamaney için düzenlenen cenaze ve defin törenleri uluslararası basında geniş yer bulmuştur. Törenler, çok sayıda yabancı medya kuruluşu tarafından sahadan takip edilmiş; haberlerde organizasyon, törenlere katılım, siyasi etkiler ve bölgesel gelişmeler farklı yönleriyle ele alınmıştır.