Aykırı

Türkçe kökenli bir kelimedir. Eski Türkçe "arkuru" kelimesinden türemiştir.

Sosyal yaşam & kültürel normlar (1. ve 3. anlamlar):

• Toplumun genel kabulüne uymayan, düşünce veya davranış biçimlerini tanımlamak için kullanılır.
• “Aykırı fikir”, “aykırı yaşam tarzı”, “aykırı tip” gibi kalıplarla karşımıza çıkar.
• Genellikle eleştirel ya da hayranlık içeren bir tonda kullanılır.
• “Marjinal” ve “sıra dışı” kavramlarına yakındır.

Fiziksel yön, yön tayini & günlük kullanım (2. ve 4. anlamlar):

• Yol, yön, duruş veya bakış açısı gibi durumlarda ters, çapraz, zıt anlamında kullanılır.
• Gündelik konuşmalarda “aykırı sokak”, “aykırı hareket” gibi ifadelerde geçer.

Matematik ve geometri (5. anlam):

• Özellikle üç boyutlu uzayda, noktaların aynı düzlemde yer almaması durumunu tanımlamak için kullanılır.
• “Aykırı noktalar”, “aykırı doğrular” gibi terimlerde geçer.

Argo & koleksiyonculuk (6. anlam):

• Değerli, nadir, antika veya koleksiyonluk eşyalar için argo ve yerel anlamda kullanılır.
• “Bu çok aykırı bir parça, koleksiyoncular kapışır” gibi cümlelerde geçebilir.
• Günümüzde az rastlansa da esnaf ağzında hâlâ kullanımı vardır.