Bisanthe (Barbaros) Yerleşim Alanı

Bisanthe Yerleşim Alanı, günümüzde Tekirdağ ilinin Süleymanpaşa ilçesine bağlı Barbaros Mahallesi sınırları içerisindedir. Marmara Denizi kıyısında, Tekirdağ şehir merkezine yaklaşık 10 kilometre uzaklıkta bulunan bu alan, antik çağda küçük bir sahil yerleşimi olup zamanla Panion, Panidos ve nihayetinde Barbaros adını almıştır. Antik yerleşim alanı, günümüzdeki modern yerleşimin altına denk gelmekte olup, bölgenin Madenler ve Mezarlık mevkilerinde kültürel kalıntılar mevcuttur.

^Barbaros (Süleymanpaşa Belediyesi)

Antik kaynaklara göre Bisanthe, Samoslu kolonistler tarafından kurulmuştur. Kentin adı ilk kez M.Ö. 430 yılı olayları bağlamında Herodot’un Tarihler adlı eserinde geçmektedir. Ksenophon’un Anabasis adlı eserinde, Odrys Prensi Seuthes’in Bisanthe’yi “sahildeki en güzel şehirlerden biri” olarak nitelendirdiği belirtilmiştir. Bazı antik kaynaklar ve haritalarda Bisanthe’nin batısında yer alan Panion adlı yerleşimden de söz edilir. Bu yerleşimin, Samos adasının karşısındaki Panionion bölgesinden gelen göçmenler tarafından kurulduğu ileri sürülmektedir.

Barbaros sahilindeki mezarlık ve madenler bölgelerinde antik dönemlere ait birçok kültürel varlık izlenmiştir. 2006 yılında yapılan arkeolojik kazılarda, 13. yüzyıla tarihlenen bir kilise kalıntısı ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca, sahil kesiminde görülen surların batıya doğru uzanan bölümleri tespit edilmiştir. Bu bulgular, Antik Bizanthe kentinin Geç Roma ve Bizans dönemlerinde geniş bir yerleşim alanına sahip olduğunu göstermektedir. Tekirdağ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’ne ulaştırılan ilk eserler arasında, İ.Ö. 4. yüzyıla ait Grekçe yazıtlar ve yüksek kabartmalı süvarili mermer steller yer almaktadır. Barbaros Madenler Mevkii’nde ise İ.Ö. 5. yüzyıla ait siyah boyalı ve perdahlı seramikler bulunmuştur.

Roma döneminde kentin adı Rahidestus olarak anılmış, daha sonra Bizans döneminde şehir Bizans hâkimiyetine girmiştir. Prokopius’a göre, şehirde surların bulunmaması nedeniyle Iustinianos tarafından surlarla çevrilmiştir. 1305 yılında Katalan paralı askerlerinin bölgeyi istila etmesiyle Bisanthe ve yakınındaki Panion (bugünkü Barbaros) büyük zarar görmüştür.

1357–1358 yıllarında Osmanlı topraklarına katılan bölge, Şehzade Murad tarafından savaşsız şekilde ele geçirilmiştir. Osmanlı tahrir defterlerinde Banados adıyla geçen Barbaros, XVI. yüzyılın başlarında altı mahalleden oluşan bir yerleşim haline gelmiş; nüfusun büyük bölümü Rumlardan oluşmuştur. Daha sonra Câmi-i Şerif mahallesiyle birlikte Müslüman nüfus da yerleşmeye başlamıştır. Banados, bu dönemde Rodosçuk (Tekirdağ) kazasına bağlı önemli bir yerleşim yeri olarak kaydedilmiştir. XVI. yüzyılın sonlarına doğru Rum nüfus azalmış, Müslüman yerleşimi artmış ve nüfus dengesi değişmiştir.

Günümüzde Barbaros, yaklaşık 5.000 nüfuslu bir balıkçı kasabasıdır. Tarım, hayvancılık ve balıkçılık temel geçim kaynakları arasındadır. 2015 yılında faaliyete geçen Asyaport Limanı ile bölge, önemli bir lojistik merkez haline gelmiştir. Belde yaz aylarında özellikle deniz turizmi açısından hareketlenmekte, temiz sahili ve kumsalları ile yerli yazlıkçıların tercih ettiği bir yer haline gelmektedir. Kıyı boyunca uzanan “Kral Yolu”, denizle paralel yapısı sayesinde kıyıyı dalgalardan koruyan doğal bir set işlevi görmektedir.

Barbaros, antik dönemden günümüze uzanan çok katmanlı bir yerleşim tarihiyle dikkat çekmektedir. Bisanthe’den başlayarak Panion ve Panidos gibi farklı adlarla anılmış bu alan, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait pek çok iz taşımaktadır. Arkeolojik buluntular ve tarihî belgeler, bölgenin uzun süreli yerleşim ve ticaret merkezi olduğunu ortaya koymaktadır.