Blaundos Antik Kenti

Blaundos Antik Kenti, Uşak il merkezine 40 kilometre uzaklıkta, Ulubey ilçesine bağlı Sülümenli Köyü’nün kuzeydoğusunda, üç tarafı derin vadilerle çevrili bir yarımada üzerinde yer almaktadır. Bu doğal savunma özelliği, kentin girişinin yalnızca kuzey yönündeki kuleli tek kapı ile sağlanmasına neden olmuştur. Antik kent, Lidya bölgesinde, Frigya sınırına oldukça yakın bir noktada konumlanmaktadır.

Tarihçe

Blaundos, M.Ö. 3. yüzyılda Büyük İskender’in Anadolu seferi sonrasında Makedonya’dan gelenler tarafından kurulmuştur. Kentin adı, bölgede yaşayan halkın kendilerini “Makedonyalı Blaundos” olarak adlandırmalarından türemiştir. Kuruluşunun ardından sırasıyla Bergama Krallığı ve Roma İmparatorluğu’nun egemenliği altına giren kent, bu dönemlerde stratejik ve askeri önemini korumuştur. M.Ö. 189 yılında Roma hâkimiyetine geçen Blaundos, Roma döneminde önemli bir yerleşim merkezi haline gelmiş, Bizans döneminde de Sebaste Piskoposluğu’na bağlanarak dini bir merkez işlevi kazanmıştır.

Arkeolojik Kalıntılar ve Yapılar

Kentin günümüze ulaşan kalıntıları oldukça zengin ve çeşitlidir. Kentte yer alan başlıca yapılar şunlardır:

• Tiyatro: Kentin güney yamacında, şehir surlarının dışında konumlanmış olup sahne kısmı tamamen yıkılmıştır. Oturma sıralarının bir bölümü hâlâ ayaktadır.
• Stadyum: Sadece tek tarafında oturma kademeleri olan bu yapı, Blaundos’un nadir spor alanlarındandır.
• Tapınaklar: Kent merkezinde İon düzeninde yapılmış bir tapınak ile Roma İmparatoru Claudius’a ait olduğu düşünülen bir başka tapınak yer almaktadır. Kent dışında ise ikinci bir İon tapınağı kalıntısı bulunmaktadır.
• Su Kemerleri: Toplamda 14 adet olduğu düşünülen kemerlerden günümüze yalnızca biri ulaşabilmiştir. Bu kemerlerin, su taşıma amacıyla yapılmış olması muhtemeldir.
• Sur Duvarları ve Giriş Kapısı: Helenistik döneme ait kuzey surlarının giriş kapısı kemerli yapısıyla dikkat çeker.
• İdari Yapılar ve Darphane: Kentin ekonomik ve yönetsel merkezlerini oluşturur.
• Mezar Yapıları (Nekropoller): Mezarlar iki ana bölgeye ayrılır: kuzeyde yer alan tümülüs mezarları ve doğu vadisindeki kaya mezarları. Bu mezarlar genellikle tonozlu, nişli odacıklı ve sabit lahitli olup, iç yüzeylerinde renkli (kırmızı, mavi, yeşil) hayvan ve bitki motifleri yer alır.

Kazı Çalışmaları

Antik kentte 2018 yılından bu yana Uşak Müzesi ve Uşak Üniversitesi Arkeoloji Bölümü iş birliğiyle düzenli arkeolojik kazılar yürütülmektedir. Bu çalışmalar, hem kentin tarihsel dokusunu gün yüzüne çıkarmakta hem de bölgenin kültürel turizm potansiyelini artırmaktadır.

Arkeolojik Önemi ve Koruma Durumu

Blaundos Antik Kenti, 1. derece sit alanı olarak tescillenmiş olup arkeolojik ve mimari açıdan büyük öneme sahiptir. Özellikle doğal coğrafi savunması, kent planlaması, yapı çeşitliliği ve korunmuş mezar yapıları ile Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinin izlerini taşır.

Keşif ve Yazıtlar

Antik kentin adı, 1845 yılında araştırmacı William Hamilton tarafından bölgede bulunan ve üzerinde “Blaundeon Makedonon” (Makedonyalı Blaundoslular) yazan bir yazıt sayesinde kesin olarak belirlenmiştir. Bu ifade, kentin Makedonya kökenli halkı ve kuruluş süreci hakkında önemli ipuçları sunar.