Çakrak Yaylası

Çakrak Yaylası, Giresun ilinin Alucra ilçesi sınırları içerisinde yer alan tarihî yerleşim izleri ve mimari kalıntıları bulunan bir yayladır. Geçmişten günümüze uzanan yerleşim sürekliliği ve bünyesinde barındırdığı dinî ve sivil mimari unsurlar ile tanımlanmaktadır. Çakrak yerleşimi tarihî özellikleri nedeniyle inanç turizmi kapsamında değerlendirilmektedir.

Konum ve Ulaşım

Çakrak Yaylası, Giresun il merkezine yaklaşık 80 kilometre uzaklıktadır. Yaylaya günümüzde Yağlıdere ve Kümbet Yaylası üzerinden ulaşım sağlanabilmektedir. Tarihsel süreçte ise ulaşımın uzun süre Espiye–Yağlıdere–Sınır köyü güzergâhı üzerinden gerçekleştirildiği, 1960’lı yıllardan sonra Çıkrıkkapı–Kümbet hattının kullanılmaya başlandığı belirtilmektedir.^【1】

Tarihî Yerleşim Süreci

Çakrak, bilinen ve yazılı tarih boyunca yerleşim yeri olarak kullanılmış bir bölgedir. Hristiyanlığın ilk yıllarında Roma İmparatorluğu’nun baskıları sonucunda Anadolu’ya gelen ilk Hristiyan toplulukların bir kısmının Kapadokya’dan Karadeniz’e geçerek bu bölgeye yerleştiği ifade edilmektedir. Bu yerleşim süreci M.S. 375–395 yıllarına tarihlendirilmektedir. Bu dönemde Çakrak’ın nüfusunun yaklaşık 3000-5000 kişi arasında olduğu belirtilmektedir. Bölgedeki eski yerleşimlere ait kalıntılar ve izler günümüzde de görülebilmektedir.^【2】

Tarihî Yapılar

Yayla Merkezi ve Çevresi

Çakrak Yaylası merkezinde üç kemer köprü ve iki tarihî kilise kalıntısı bulunmaktadır. Yaylaya yakın konumda bulunan Kırkharman Obası’nda sağlam bir kilise ile beş değirmen kalıntısı yer almaktadır.^【3】Bölgede ayrıca 8–10 adet olduğu bilinen kilise ve ibadet yapılarının yıkıntılarına rastlanmaktadır.^【4】Bu yapılar bölgenin tarihî yerleşim ve inanç yapısına ilişkin veriler sunmaktadır.

Çakrak Kilisesi (Türkiye Kültür Portalı)

Çakrak Kilisesi

Çakrak Köyü’nde bulunan ve “İkinci Kilise” olarak adlandırılan Çakrak Kilisesi, Islahat Fermanı’nın ilanından sonra inşa edilen dört kiliseden biridir. Yapı, yöredeki Rum eserleri arasında yer almaktadır. Kilise yığma yapım sistemiyle inşa edilmiş olup moloz taş, ince yonu taşı ve kesme taş kullanılmıştır. Doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı ve bazilikal tipte olan yapının narteksi bulunmamaktadır. Yarım daire formunda üçlü apsise sahiptir.

Yapının girişi batı cephesinde yer almaktadır. Kuzey ve güney cephelerde tek sıra hâlinde dikdörtgen pencereler bulunmaktadır. Batı cephesinde girişin üzerinde üç adet, doğu apsis kısmında ise üç adet küçük pencere açıklığı yer almaktadır. Yapının dış duvarları günümüze ulaşmış olup apsis örtüsü dışında üst örtü büyük ölçüde mevcut değildir.

Kemer Köprü (Türkiye Kültür Portalı)

Kemer Köprüler

Çakrak Yaylası çevresinde yer alan kemer köprülerden birinin yapım tarihi ve banisine ilişkin kesin bir kitabe veya dönem kaynağı bulunmamaktadır. Ancak kullanılan malzeme ve yapım tekniklerine dayanılarak köprünün 19. yüzyılın ikinci yarısında inşa edildiği değerlendirilmektedir.

Hacı Abdullah Duvarı

Çıkrıkkapı Obası’nda yer alan Hacı Abdullah Duvarı’nın korunma amacıyla inşa edilen ve Çin Seddi’nden sonra yapılan ikinci büyük duvar olduğu belirtilmektedir. Tek kapılı olan yapının 404 yıldır ayakta kaldığı, 6,5 kilometre uzunluğunda ve 1,5 metre yüksekliğinde olduğu, ayrıca 1610’lu yıllarda Rum işçilere yaptırıldığı bilinmektedir.^【5】

Kültürel ve Tarihî Özellikler

Çakrak Kilisesi ve Köprüsü (Türkiye Kültür Portalı)

Çakrak bölgesi tarihî yerleşim geçmişi ve çok sayıda dinî yapı kalıntısı ile tanımlanmaktadır. Bölgede bulunan kiliseler, ibadet yapıları ve diğer mimari kalıntılar geçmişte burada yaşayan toplulukların sosyal ve kültürel yaşamına ilişkin bilgiler sunmaktadır. Bu özellikleri nedeniyle Çakrak yerleşim alanı inanç turizmi açısından değerlendirilmektedir.

Tarihsel Ekonomik Bağlantılar

Çakrak’ın tarihsel süreçte üretim ve ticaret faaliyetleriyle bağlantılı olduğuna dair bilgiler bulunmaktadır. Yunanistan’da Olimpos Dağı’nda gerçekleştirilen ve yazılı tarih boyunca bilinen en eski uluslararası spor karşılaşmaları kapsamında yarışmalarda kullanılan şarapların bir kısmının Çakrak’tan gönderildiği belirtilmektedir.^【6】Bu durum bölgenin tarihsel üretim ve ticaret ağları içerisindeki yeriyle ilişkilidir.