Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay, Türk hekim, kalp ve iç hastalıkları uzmanı, akademisyen ve yazar. Ezber bozan beslenme tavsiyeleri, "Karatay Diyeti" olarak bilinen yaşam biçimi önerileri ve endüstriyel gıda tüketimine karşı sergilediği kararlı duruşuyla Türkiye’nin en etkili tıp figürlerinden biridir.

Erken Yaşamı ve Eğitimi

Canan Karatay, 2 Mart 1943 tarihinde Elazığ’da dünyaya geldi. Eğitim hayatına İstanbul’da devam eden Karatay, 1961 yılında Üsküdar Amerikan Kız Lisesinden mezun oldu. Tıp eğitimini 1967 yılında İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinde tamamlayarak hekimlik kariyerine adım attı.

Akademik Kariyeri ve Bilimsel Çalışmaları

1972 yılında İstanbul Üniversitesi Tedavi Kliniğinde iç hastalıkları uzmanlık eğitimini tamamladı. Kariyerinde dönüm noktası olan kalp hastalıkları üzerine uzmanlaşmak amacıyla İngiliz hükümetinden kazandığı bursla Liverpool Regional Cardiac Center’da iki yıl boyunca üst ihtisas yaptı.

Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesi Kardiyoloji Enstitüsünde görev alan Karatay, burada "Türkiye’de ilk kez uyluk atardamarı yoluyla koroner anjiyografi" yapan ekipte yer alarak tıp tarihine geçti. 1979 yılında doçentlik unvanını aldı.

Uluslararası Çalışmalar ve Teknik Başarılar

Karatay, kariyeri boyunca küresel tıp otoriteleriyle dirsek teması kurmuştur:

• Kalp Nakli Çalışmaları: Güney Afrika’da, dünyada ilk kalp naklini gerçekleştiren Christian Barnard'ın ekibinde yer alarak kalp nakli ve yapay kalp destek sistemleri üzerine araştırmalar yürütmüştür.
• Akademik Yayınlar: Uluslararası hakemli dergilerde (SCI) yayımlanmış makaleleri, özellikle kalp damar hastalıklarının önlenmesi ve beslenme biyokimyası üzerine yoğunlaşmaktadır.
• Üyelikler: Türk Kardiyoloji Derneği’nin yanı sıra, Avrupa ve Amerika’daki prestijli tıp merkezlerinden onaylı uzmanlık sertifikalarına sahiptir.

"Karatay Diyeti" ve Kamuoyu Etkisi

2011 yılında yayımladığı "Karatay Diyeti" kitabı ile geniş kitlelere ulaştı. Klasik tıp öğretilerinin aksine; düşük glisemik indeksli beslenmeyi, sağlıklı yağların tüketilmesini ve şekerin "en tatlı zehir" olduğunu savundu. Sade dili ve "şahsına münhasır" çıkışlarıyla kısa sürede toplumsal bir figür haline geldi.

Hukuk Mücadelesi ve Anayasa Mahkemesi Kararı

Tıbbi açıklamaları nedeniyle çeşitli disiplin cezalarına çarptırılan Karatay, bu kararlara karşı hukuki bir mücadele başlattı. 2023 yılında Anayasa Mahkemesi (AYM), Karatay’ın açıklamaları nedeniyle cezalandırılmasını "ifade özgürlüğü ve bilim özgürlüğünün ihlali" sayarak tıp dünyası için emsal niteliğinde bir karara imza attı.

Başlıca Eserleri

• Karatay Diyeti (2011)
• Karatay Diyeti’yle Yaşam Boyu Sağlık (2012)
• Karatay Mutfağı (2012)
• Karatay Diyeti’yle Obezite ve Diyabete Çözüm Var! (2013)
• Gerçek Tıbbın 10 Buyruğu (2018)