edit

Köken

Ceberut kelimesi, Arapça cbr kökünden gelen cabarūt (جبروت) “azamet, olağanüstü güç” anlamındaki sözcükten alıntıdır. Bu sözcük, Aramice/Süryanice gbr kökünden gelen gebarūthā “güç, iktidar, yiğitlik” kelimesinden türemiştir. Arka planda gəbar “üstün olmak, galebe çalmak” fiili yer alır. Türkçeye dini ve siyasi metinler aracılığıyla geçmiştir.

Kullanım Alanları

Tasavvuf ve Teoloji Literatürü: “Ceberrut”, Allah’ın sonsuz kudretini, azametini ve mutlak otoritesini ifade etmek amacıyla kullanılır. Bu bağlamda, yücelik ve erişilmezlik vurgusu taşır.

Siyasi ve Toplumsal Eleştiriler: Siyasi söylemlerde, özellikle otoriter yönetim biçimlerinin, zorba ve merhametsiz uygulamalarının eleştirisinde kullanılır.

Sıfat Olarak Kullanım: Kişiler ya da yönetim anlayışları için “ceberrut” sıfatı, baskıcı, despot, acımasız anlamında niteleyici bir ifade olarak yer alır.

Edebî Metinler: Roman, şiir veya tiyatro gibi edebî türlerde, “ceberrut” kelimesi haşmet, tiranlık ya da korku uyandırıcı güçleri betimlemek amacıyla kullanılır.

Gazetecilik ve Deneme Yazıları: Medya dilinde, özellikle devlet, bürokrasi ya da güç ilişkilerine yönelik eleştirel söylemlerde retorik bir araç olarak kullanılır.