Gündem
kure star outline

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD Ziyareti (2026)

Alıntıla
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 23-25 Eylül 2026 tarihlerinde ABD’yi ziyaret etmiş ve Donald Trump ile ticaret ve bölgesel gelişmeleri görüşmüştür.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD Ziyareti (2026) image
Broadcast IconSon Eklenen:

28 Eylül 2026

Ziyaretin Sonuçları ve Sonrasındaki Gelişmeler (25-28 Eylül 2026)

Şi Cinping’in Pekin’e Dönüşü

Şi Cinping, 25 Eylül öğleden sonra Washington’dan ayrılmasının ardından 26 Eylül 2026 tarihinde Pekin’e ulaşmıştır. Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, ziyarete ilişkin yaptığı açıklamada Bu tarihi ziyaret, yapıcı ve istikrarlı Çin-ABD ilişkisini zenginleştirmiş, ikili ilişkilerin genel istikrarını korumuş, Çin-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfa açmış ve dünya barışı ve kalkınması üzerinde derin bir etki bırakacaktır.” demiştir.

Tarafların Açıkladığı Ziyaret Sonuçları

Ziyaretin tamamlanmasının ardından iki ülke ayrı ayrı sonuç metinleri yayımlamıştır. Beyaz Saray, 25 Eylül’de “Başkan Donald J. Trump, Tarihi Devlet Ziyaretine Ev Sahipliği Yaparken Çin ile Adil ve Karşılıklı Bir İlişkiyi İlerletiyor” başlıklı bir bilgi notu yayımlamıştır. Çin tarafının 26 Eylül’de kamuoyuyla paylaştığı açıklamada ise iki liderin sekiz sonuç üzerinde uzlaştığı bildirilmiştir.

Beyaz Saray’ın Bilgi Notu

Beyaz Saray’ın bilgi notunda ziyaretin sonuçları “Amerikalılar İçin Sonuç Almak”, “Ticaret ve Yatırım Kurullarını İşler Hâle Getirmek” ve “Dünyayı Amerikalılar İçin Daha Güvenli Hâle Getirmek” başlıkları altında sıralanmıştır.


Bilgi notunun “Amerikalılar İçin Sonuç Almak” başlıklı bölümünde şu hususlara yer verilmiştir:


· ABD, Çin’in ölümcül uyuşturucular sınıfında yer alan orfinleri (orphines) kontrol altındaki maddeler listesine almasını memnuniyetle karşılamıştır. ABD, Çin’in iki fentanil öncül kimyasalına yönelik yeni ihracat kontrollerini de kaydetmiş ve bu maddelerin kalıcı olarak kontrol listesine alınmasını güçlü bir şekilde teşvik etmiştir.


· Çin, Ağustos 2026’da ABD kolluk kuvvetlerinden gelen bilgiler doğrultusunda Kuzey Amerika’daki yasa dışı uyuşturucu üreticilerine öncül kimyasal üretip dağıtan 21 Çin vatandaşını tutuklamıştır. ABD, uygun olduğu durumlarda idam cezası dahil azami cezaların verilmesini güçlü bir şekilde teşvik etmiştir.


· Başkan Trump, Şi Cinping’i küresel arzı istikrara kavuşturmak için rafine petrol ürünleri üretimini artırmaya çağırmıştır.


· ABD, Çin tarafından Atlanta Hayvanat Bahçesi’ne kiralanan iki dev pandanın gelişini memnuniyetle karşılamıştır.


Bilgi notunun “Dünyayı Amerikalılar İçin Daha Güvenli Hale Getirmek” başlıklı bölümünde ise iki liderin Rusya, Kuzey Kore ve İran gibi küresel meseleleri ele aldığı, İran’ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olamayacağı ve hiçbir ülke veya kurumun uluslararası su yollarında geçiş ücreti uygulamasına izin verilemeyeceği konusunda uzlaştığı belirtilmiştir. Bilgi notunda iki liderin, ABD ile Çin’in İkinci Dünya Savaşı’nda müttefik olduğunu ve savaşı kazanmak için omuz omuza savaştığını hatırladıkları da kaydedilmiştir.


Bilgi notunda ayrıca İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ABD’nin ileri askeri varlığının “Özgür ve Açık Hint-Pasifik”i koruduğu ve nesiller boyunca Amerikan refahına katkıda bulunduğu ifade edilmiştir. Başkan Trump’ın ABD, Rusya ve Çin arasında üçlü silah kontrolü müzakerelerini savunduğu da bilgi notunda yer almıştır

Çin Tarafının Açıkladığı Sekiz Sonuç

Çin tarafının açıklamasına göre iki lider, “saygıya, hakkaniyete ve karşılıklılığa dayalı yapıcı Çin-ABD stratejik istikrar ilişkisi” kurma konusunda uzlaşmıştır. Liderler, Çin’in Kasım ayında ev sahipliği yapacağı 2026 APEC Ekonomik Liderler Toplantısı ile ABD’nin Aralık ayında ev sahipliği yapacağı G20 Liderler Zirvesi için birbirlerine destek vermeyi kararlaştırmış ve birbirlerinin düzenleyeceği etkinliğe katılma niyetlerini ifade etmiştir.


Açıklamaya göre iki lider, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdünü yerine getirmesi gerektiği ve hiçbir ülke veya kurumun uluslararası su yollarından geçiş için ücret talep etmemesi gerektiği konusunda uzlaşmıştır. İki lider, Çin-ABD ekonomik ve ticari istişare mekanizmasının olumlu rolünü kabul etmiş ve iki ülkenin ekonomi ve ticaret ekiplerinin elde ettiği sonuçları onaylamıştır. Bu sonuçlar, Ticaret Kurulu gibi mekanizmaların kurulması ve ilerletilmesi, 30 milyar dolarlık karşılıklı tarife indirimi düzenlemesi ve Kuala Lumpur istişaresinde elde edilen sonuçların uzatılmasından oluşmaktadır. Liderler bu sonuçların uygulanması talimatını vermiştir.


Açıklamada, iki liderin uyuşturucuyla mücadelede kolluk işbirliğinin somut sonuçlarını takdir ettiği belirtilmiş, iki tarafın son dönemde yeni psikoaktif maddeler ve öncül kimyasallar içeren çok sayıda vakayı birlikte çözdüğü ve iki ülkede onlarca şüpheliyi tutukladığı kaydedilmiştir. Açıklamada ayrıca iki liderin Çin-ABD yapay zeka diyaloğu kurulması konusunda uzlaştığı ve ABD tarafının Atlanta Hayvanat Bahçesi’ne kiralanan iki dev pandanın gelişini memnuniyetle karşıladığı ifade edilmiştir.


Sekiz sonuca ek olarak Çin ve ABD ordularının kriz iletişiminin ve önlenmesinin güçlendirilmesine ilişkin bir mutabakat zaptını en kısa sürede imzalaması konusunda uzlaşılmıştır. İki ülke ordusu, Çin’deki ABD askerlerinin kalıntılarının aranması konusundaki işbirliğini de sürdürecektir.


Çin tarafının açıklamasında ABD’den kömür alımına açıkça değinilmemiş, 30 milyar dolarlık tarife indirimi görüşmeleri ve ticari ateşkesin uzatılması ise bir takvim belirtilmeden teyit edilmiştir.

Tayvan Meselesi

Beyaz Saray’ın bilgi notunda Tayvan’a değinilmemiştir. Çin tarafının sekiz maddelik açıklamasında da Tayvan’dan söz edilmemiştir. ABD’nin Pekin Büyükelçisi David Perdue, 25 Eylül’de Başkan Trump’ın Tayvan konusundaki tutumunu değiştirmediğini açıklamıştır.


Başkan Trump, 26 Eylül’de gazetecilere yaptığı açıklamada Tayvan meselesinin Şi Cinping ile görüşmelerinde gündeme geldiğini kabul etmiş ancak ABD’nin tutumuna ilişkin bir açıklık getirmemiştir. Trump şunları söylemiştir “Şu anda her şey yolunda. Süreç ilerliyor. Tayvan hakkında konuşmaya çok fazla zaman ayırmadık. O, benim ne düşündüğümü çok iyi anlıyor.”

Ticaret ve Yatırım Kurullarının İşler Hale Getirilmesi

Beyaz Saray’ın bilgi notuna göre iki lider, Mayıs 2026 Pekin Zirvesi’nde kurulan ABD-Çin Ticaret Kurulu (Board of Trade) ile ABD-Çin Yatırım Kurulu’nu (Board of Investment) ziyaret haftasında işler hâle getirmiştir.

Ticaret Kurulu

Bilgi notuna göre iki ülke, Ticaret Kurulu kapsamında her iki yönde 30 milyar dolarlık hassas olmayan mal için daha elverişli tarife muamelesi uygulanması yönündeki tavsiyeler üzerinde uzlaşmıştır. Kurul, tarım sektöründeki pazar erişimi engellerinin ele alınmasına yönelik bir çalışma grubu da oluşturmuştur. Çin Ticaret Bakanlığına göre tarım çalışma grubu, iki yönlü pazar erişimi ve düzenlemeleri görüşmek üzere ilk toplantısını yıl sonundan önce yapacaktır.


Bilgi notuna göre tarife indirimi kapsamındaki ABD ihracatı arasında tarım ürünleri, balık ve deniz ürünleri, tomruk ve ahşap ürünleri, kozmetik ürünleri ve tıbbi cihazlar yer almaktadır. ABD ithalatı kapsamında ise küçük ev aletleri, oyuncaklar, bayram süsleri ve çocuk oto koltukları gibi tüketim ürünleri bulunmaktadır.

Kömür İthalatı

Beyaz Saray’ın bilgi notuna göre Çin, ABD’den 2027 ve 2028 yıllarında her yıl en az 10 milyon metrik ton kömür ithal edecektir. Bu miktar, Çin’in yıllık kömür ithalatının yaklaşık yüzde 2’sine karşılık gelmektedir. Sıvılaştırılmış doğal gaz ve petrol listede yer almamıştır.Başkan Trump, Haziran ayında kömür sektörünü güçlendirmek için yüz milyonlarca dolarlık kamu kaynağı kullanacağını açıklamıştır.


Çin Ticaret Bakanlığı, kömür ithalatına ilişkin “ABD kömürünün ithalatı yalnızca Çin’in iç kömür piyasası için faydalı bir takviye olmakla kalmayıp ABD kömür sektörüne istikrarlı ekonomik gelir ve istihdam da sağlamaktadır.” demiştir.

Yatırım Kurulu

Bilgi notuna göre Yatırım Kurulu’nun görevi, olası yatırım fırsatlarını ve yatırımla ilgili engelleri görüşmek ve iki tarafa ticari açıdan anlamlı yatırım meselelerini ele almaları için yapılandırılmış bir kanal sağlamaktır. Çin Ticaret Bakanlığına göre iki taraf, olası yatırım fırsatları ve engelleri üzerine düzenli görüşmeler yapacak, politika şeffaflığını ve öngörülebilirliğini artıracak ve şirketlerin kaygılarına yanıt verecektir.

Nadir Toprak Elementleri

Bilgi notunda ABD ile Çin’in, nadir toprak elementleri ve diğer kritik minerallere ilişkin tedarik zinciri sıkıntıları konusundaki ABD kaygıları üzerinde “sevkiyat seviyelerinin uygun seviyelere dönmesini sağlama hedefiyle” çalışmaya devam ettiği belirtilmiştir.

Diğer Ekonomik Düzenlemeler

Çin Ticaret Bakanlığına göre Çin, ABD sermayeli kuruluşlar dâhil yabancı finansal hizmet kuruluşlarının Çin’de faaliyet göstermesine ve şube açmasına yönelik başvuruları inceleyip onaylayacaktır. İki ülke arasında uçuş sayısının artırılması konusunda da iletişim sürdürülecektir.

Tarife İndirimi Listeleri

Listelerin Yayımlanması

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, 27 Eylül 2026’da Ticaret Kurulu’nun tavsiyelerinin duyurulmasının ardından bir açıklama yapmıştır. Açıklamada Ticaret Kurulu’nun, Başkan Trump ve Şi Cinping tarafından Trump’ın Mayıs ayındaki Pekin ziyareti sırasında dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki hassas olmayan ürünlerin ticaretini yönetmek amacıyla kurulduğu belirtilmiştir.


Greer, açıklamasında şunları söylemiştir: “Başkan Trump ile Başkan Şi arasındaki güçlü ilişkinin doğrudan bir sonucu olarak ABD ve Çin, yeni Ticaret Kurulu’nun himayesinde, gelecekte daha elverişli tarife muamelesinden yararlanabilecek, her iki tarafta 30 milyar dolarlık hassas olmayan mal ticaretini tavsiye etmiştir. Tarım ürünlerinden tıbbi cihazlara kadar Başkan Trump, ABD’nin Çin’e ihracatının yaklaşık yüzde 30’u için daha iyi pazar erişiminin önünü açarken ABD’nin genellikle diğer ülkelerden ithal etmediği ev eşyaları, oyuncaklar ve diğer ürünlerin Çin’den ithalatıyla tüketicilere fayda sağlamaktadır. Trump yönetimi, tarım ve enerji alımlarına ilişkin taahhütlere uyulmasını sağlayarak, hassas olmayan mallarda dengeli ticaret arayışını sürdürerek ve Amerikalı çiftçiler, üreticiler, işletmeler ve çalışanlar için pazar erişimini güvence altına alarak Çin ile adil, dengeli ve karşılıklı ticaret arayışını sürdürecektir.”


Çin Ticaret Bakanlığı, listeleri 28 Eylül 2026 Pazartesi günü teyit etmiştir. Bakanlık, iki tarafın “30 milyar dolara karşılık 30 milyar dolarlık karşılıklı tarife indirimi çerçevesini” görüşeceğini belirtmiş ve “Bu düzenleme Çin-ABD ticaretinin istikrara kavuşmasına yardımcı olacak, ilgili Çin ürünlerinin ABD’ye ihracatı için daha iyi koşullar yaratacak, iç pazar talebini karşılayacak ve tarım ürünleri, enerji, mamul mallar ve tüketim malları alanlarında ticari işbirliğini güçlendirecektir.” demiştir.

Kapsam ve Uygulama

Çin Ticaret Bakanlığına göre Çin ve ABD ekonomi ve ticaret ekipleri, 20-23 Eylül tarihlerinde New York ve Washington’da istişareler yapmış ve iki devlet başkanının görüşmesine ekonomik ve ticari sonuçlarla katkı sağlamıştır. İki taraf, Ticaret Kurulu çerçevesinde 30 milyar dolarlık ürünü kapsayan karşılıklı tarife indirimi üzerine birden fazla istişare turu gerçekleştirerek uzlaşıya varmıştır.


Bakanlığa göre her iki tarafta ürünlerin yaklaşık yüzde 90’ının tarifeleri en çok kayrılan ülke (MFN) oranlarına düşürülecektir. ABD, Çin’den ithal edilen oyuncaklar, ev aletleri, bebek ürünleri, mutfak ve banyo ürünleri ile hediyelik eşyalar dâhil yaklaşık 30 milyar dolarlık ürünün tarifelerini düşürecektir. Çin ise ABD’den ithal edilen tarım ürünleri, kişisel bakım ürünleri, tıbbi cihazlar ve kömür dâhil yaklaşık 30 milyar dolarlık ürünün tarifelerini düşürecektir. İndirimler, iki tarafın kendi iç hukuki prosedürlerini tamamlamasının ardından eş zamanlı olarak yürürlüğe girecektir.


Listelerde 77 Çin ürünü ve 1.600’den fazla ABD ürünü daha elverişli tarife muamelesi için değerlendirilmek üzere belirlenmiştir. Beyaz Saray’ın yayımladığı listelerden birine göre Çin, mısır, buğday, sorgum, et, süt ürünleri, bitkisel yağlar ve küspeler dâhil çeşitli ABD tarım ürünlerinde gümrük vergilerini düşürmeyi planlamaktadır. Listede soya fasulyesi yer almamıştır. ABD’nin tarife indirimi öngörülen ihracat ürünleri arasında kanatlı hayvan ürünleri, süt ürünleri, erişte, yumurta, yer fıstığı, konserve domates, safkan damızlık atlar ve ipek de bulunmaktadır


ABD’nin karşılıklı tarife indirimleri listesinde ise kahve makineleri ve ekmek kızartma makineleri gibi küçük ev aletleri, sofra takımları, battaniyeler ve yatak örtüleri yer almaktadır. Listelerde oyuncaklar, havai fişekler, yapay çiçekler, Noel ağacı lambaları ve diğer bayram süsleri ile çocuk oto koltukları da bulunmaktadır. Çin ürünleri listesinde mikrodalga fırınlar, olta iğneleri ve tartılar da yer almaktadır.

Ticari Ateşkesin Uzatılmasına İlişkin Açıklama

Çin Ticaret Bakanlığı, 28 Eylül’de ticari ateşkesin 10 Ocak’a kadar iki ay uzatılmasının iki tarafa ekonomik ve ticari meselelerin çözümüne yönelik mevcut düzenlemeyi değerlendirme ve bu alanlarda nasıl ilerleneceğini değerlendirme imkânı sağlayacağını açıklamıştır. Bakanlığa göre uzatma, şirketler arasındaki işbirliği ve süren görüşmeler için “görece istikrarlı ve öngörülebilir bir politika ortamı” sağlamaktadır.

İran’a İlişkin Açıklamalar

ABD’nin Pekin Büyükelçisi David Perdue, 25 Eylül’de Fox News’e verdiği mülakatta ABD’nin, Çin’in savaşta İran’ı “doğrudan veya dolaylı olarak” desteklediğine dair kanıtlara sahip olduğunu ve Başkan Trump’ın zirvede bu konuyu Şi Cinping’in önüne getirdiğini söylemiştir. Perdue şunları ifade etmiştir:Başkan Trump, savaşa destek anlamına gelecek şekilde İran ile herhangi bir etkileşimde bulunulmasının bizim için kabul edilemez olduğunu açıkça ortaya koydu.” Perdue, Çin’in “yardımda bulunmama taahhüdü” verdiğini belirtmiştir.

Yapay Zeka

“Süper Zeka” Terimi

Beyaz Saray’ın bilgi notuna göre iki lider, ilgili yeni teknolojileri tanımlamak için “yapay zeka” yerine “süper zeka” (super intelligence) teriminin kullanılması konusunda uzlaşmıştır. Bilgi notunda iki ülkenin, süper zekaya ilişkin riskler ve faydalar konusunda görüş alışverişinde bulunmak üzere ABD-Çin Süper Zeka (SZ) Diyaloğu’nu kurduğu, bir sonraki görüşmenin Kasım 2026’ya kadar yapılacağı ve iki ülkenin süper zeka olaylarına ilişkin ikili bir iletişim kanalı kurma konusunda uzlaştığı belirtilmiştir.


Çin tarafının açıklamasında ise iki liderin yapay zekaya ilişkin riskler ve faydalar konusunda görüş alışverişinde bulunmak üzere Çin-ABD Yapay Zeka Diyaloğu kurma konusunda uzlaştığı, bir sonraki turun Kasım ayında yapılacağı ve yapay zeka ile ilgili olaylar için bir iletişim kanalı kurulacağı ifade edilmiştir. Çin tarafının açıklamasında “süper zeka” terimine ilişkin uzlaşmaya yer verilmemiştir.


Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, terime ilişkin soru üzerine şunları söylemiştir: “Çin, ABD tarafının tutumuna önem vermekte ve terim tercihine saygı duymaktadır.”


Çin Dışişleri Bakanlığı ayrı bir açıklamada, yapay zeka teknolojisi ilerlemeye devam ettikçe iki tarafın temaslarını artırması ve yeni gelişmeler doğrultusunda uzlaşı için çalışması gerektiğini belirtmiştir.


Başkan Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Şi Cinping’in “kötü ve yanlış biçimde adlandırılmış Yapay Zeka’yı çok daha doğru ve önemli bir isim olan SÜPER ZEKA olarak adlandırmayı” beğenmiş göründüğünü yazmış ve “Bu ‘SÜPER!’ olurdu” ifadesini kullanmıştır.

Trump’ın Yapay Zeka Geliştirmeye İlişkin Açıklamaları

Başkan Trump, 26 Eylül’de Beyaz Saray önünde gazetecilere yaptığı açıklamada ABD’nin yapay zeka alanında Çin ile paylaşacaklarının sınırlı olacağını ve ABD’nin yapay zeka çalışmalarını yavaşlatmayacağını belirterek Amerika Birleşik Devletleri fren yapmayacak. Çin’i büyük bir farkla geride bıraktığımız için ilerlememizi durdurmak istiyorlar ve bunu böyle sürdüreceğiz.” demiştir. Ayrıca Trump “Büyük bir farkla önde olduğumuz için entegre olmamayı tercih ederim. Öndeyken birbirinize açılmazsınız. En az bir yıl, belki bir buçuk yıl öndeyiz. Bazıları iki yıl diyor. Bunu açmak gibi bir niyetim yok.” diye eklemiştir.

Kaynakça

ABC News. “Trump-Xi Takeaways: White House Touts Progress On Artificial Intelligence, Iran And Exports.” ABC News. Erişim 28 Eylül 2026. https://abcnews.com/Politics/trump-xi-takeaways-victories-trumps-sharing/story?id=136768308

Al Jazeera. “US, China List Goods Recommended For Tariff Cuts Following Trump-Xi Summit.” Al Jazeera. Erişim 28 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/economy/2026/9/28/us-china-list-goods-recommended-for-tariff-cuts-following-trump-xi-summit

Associated Press. “China And US Agree To Establish AI Safety Channel And Continue Trade And Military Talks.” Associated Press. Erişim 28 Eylül 2026. https://apnews.com/article/china-us-agreement-xi-trump-visit-e8f858ed9094b99bc8d3d339f9899f31

BusinessWorld. “China, US Agree Tariff Cuts On $60 Billion Of Goods Including Agriculture, Household Items.” BusinessWorld. Erişim 28 Eylül 2026. https://bworldonline.com/world/2026/09/28/782609/china-us-agree-tariff-cuts-on-60-billion-of-goods-including-agriculture-household-items/

Embassy Of The People's Republic Of China In The United States Of America. “MOFCOM Spokesperson’s Remarks On The Preliminary Outcomes Of China-U.S. Economic And Trade Consultations.” Embassy Of The People's Republic Of China In The United States Of America. Erişim 28 Eylül 2026. https://us.china-embassy.gov.cn/eng/zmgx/zxxx/202606/t20260611_11941970.htm

Global Times. “China, US Agree Tariff Cuts On $30 Billion Worth Of Imports, With 90% Of Products To See MFN Rates.” Global Times. Erişim 28 Eylül 2026. https://www.globaltimes.cn/page/202609/1371455.shtml

Office Of The United States Trade Representative. “Ambassador Greer Issues A Statement On Announcement Of Recommendations From The U.S.-China Board Of Trade.” Office Of The United States Trade Representative. Erişim 28 Eylül 2026. https://ustr.gov/about/policy-offices/press-office/press-releases/2026/september/ambassador-greer-issues-statement-announcement-recommendations-us-china-board-trade

Reuters. “China, US Agree Tariff Cuts On $60 Billion Of Goods Including Agriculture, Household Items.” Reuters. Erişim 28 Eylül 2026. https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/china-says-us-trade-truce-extension-creates-space-advance-talks-2026-09-28/

Reuters. “China, US Agree To AI Dialogue, Tariff Cuts On $30 Billion In Goods During Xi Visit.” Reuters. Erişim 28 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/china-us-agree-30-billion-tariff-cut-ai-dialogue-during-xi-visit-2026-09-26/

The Spokesman-Review. “Trump-Xi Summit Yields Coal Pledge As Tariff Talks Extend.” The Spokesman-Review. Erişim 28 Eylül 2026. https://www.spokesman.com/stories/2026/sep/26/china-us-agree-to-ai-dialogue-tariff-cuts-on-30-bi/

The White House. “Fact Sheet: President Donald J. Trump Advances A Fair And Reciprocal Relationship With China While Hosting Historic State Visit.” The White House. Erişim 28 Eylül 2026. https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2026/09/fact-sheet-president-donald-j-trump-advances-a-fair-and-reciprocal-relationship-with-china-while-hosting-historic-state-visit/

U.S. Embassy & Consulates In China. “Fact Sheet: President Donald J. Trump Advances A Fair And Reciprocal Relationship With China While Hosting Historic State Visit.” U.S. Embassy & Consulates In China. Erişim 28 Eylül 2026. https://china.usembassy-china.org.cn/fact-sheet-president-donald-j-trump-advances-a-fair-and-reciprocal-relationship-with-china-while-hosting-historic-state-visit/

Xinhua. “China, U.S. Reach Consensus On Eight Outcomes In Xi's Visit.” Xinhua. Erişim 28 Eylül 2026. https://english.news.cn/20260926/fcbbf31255054c3d80a25e6a1f38923e/c.html

26 Eylül 2026

Beyaz Saray’daki Çay Görüşmesi

ABD Başkanı Donald Trump ve eşi Melania Trump, 25 Eylül sabahı Şi Cinping ve eşi Pıng Liyüen’i Beyaz Saray’ın Güney Portiko’sunda karşılamıştır. İki çift, Beyaz Saray’ın Kırmızı Salonu’nda (Red Room) çay görüşmesi yapmıştır. Görüşme sırasında Trump çifti, Şi Cinping ve Pıng Liyüen’e devlet ziyaretinden fotoğrafların yer aldığı bir fotoğraf albümü hediye etmiştir.


Çin Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre iki lider, çay görüşmesinde Çin-ABD ilişkilerinin konumlandırmasının içeriğini daha da zenginleştirme ve “saygıya, hakkaniyete ve karşılıklılığa dayalı yapıcı stratejik istikrar ilişkisi”ni birlikte kurma konusunda uzlaşmıştır.


Çin Dışişleri Bakanlığının aktardığına göre Şi Cinping, çay görüşmesinde şunları söylemiştir: “Bu, 11 yıl aradan sonra Washington’a yeniden gelerek ABD’ye gerçekleştirdiğim devlet ziyaretidir. Bu ziyarette Çin-ABD ilişkilerinin konumlandırmasının içeriğini yeniden zenginleştirdik, ‘saygıya, hakkaniyete ve karşılıklılığa dayalı yapıcı stratejik istikrar ilişkisi’ni birlikte kurma konusunda uzlaştık; ekonomi ve ticaret alanında da karşılıklı yarar sağlayan sonuçlar elde edildi. Bu sonuçlar iki ülke halkı ve uluslararası toplum tarafından memnuniyetle karşılanacaktır. Çin-ABD ilişkilerinin geleceği parlaktır; bu, tarihin genel eğilimidir. Aynı zamanda aydınlığa giden yol çoğu zaman dolambaçlıdır, her zaman çeşitli güçlükler ve zorluklar olacaktır; bu da olayların gelişim yasasına uygundur. Başkan Trump ile birlikte, tarihe karşı sorumluluk bilinciyle cesaret ve sorumluluk üstlenerek Çin-ABD ilişkilerinin gelişim tarihine birlikte derin bir iz bırakmaya hazırım.”


Şi Cinping, çay görüşmesi sırasında basın mensuplarının önünde yaptığı konuşmada ağırlanmalarından duyduğu memnuniyeti dile getirerek “Her şey en üst düzeyde mükemmellikle gerçekleştirildi, her bir küçük ayrıntıda bile özen gösterildi ve bunun için çok minnettarım.” demiştir.


Kendisini ve Trump’ı “Çin-ABD ilişkileri gemisinin rotasını çizen iki kaptana” benzeten Şi Cinping, şunları ifade etmiştir: “Başkan, mayıs ayında Çin’i ziyaret ettiğinde stratejik istikrar temelli yapıcı bir Çin-ABD ilişkisi kurma vizyonu üzerinde mutabık kalmıştık. Bu sefer, bu vizyona yeni bir boyut daha ekleme konusunda anlaştık. Yani bu ilişkinin saygı, adalet ve karşılıklılık temelinde stratejik istikrar temelli yapıcı bir ilişki olacağı konusunda mutabık kaldık.”

“Bu ilişkinin geleceği daha da parlak olacaktır.”


Şi Cinping, yıl içinde Trump ile yeniden görüşme fırsatlarına ilişkin olarak “Bu yılın geri kalanına baktığımızda, birbirimizle görüşmek için iki fırsat daha olacak. Önce Çin’deki APEC toplantısı, ardından ABD’deki G20 zirvesi.” demiştir.


Şi Cinping, Trump’ı ve Melania Trump’ı Çin’de yeniden ağırlamaktan memnuniyet duyacağını belirtmiştir. Trump buna “Çok teşekkür ederim. Geleceğiz ve çok konuşacağız.” karşılığını vermiştir.


Trump, çay görüşmesinden önce gazetecilere yaptığı açıklamada “Bence çiftçilerimiz çok mutlu olacak. Pek çok olumlu şey yaşandı ama Amerika bu ziyaretten çok memnun ve eminim Çin de çok memnundur.” demiştir. Trump, çay görüşmesi sırasında da şunları söylemiştir: “Bu harika iki insanın yaptığı ziyaretten gerçekten büyük keyif aldık. (İlişkilerde) Muazzam ilerlemeler kaydettik. Her iki ülke için de son derece olumlu olan harika ilerlemeler kaydettik.”


Çin Dışişleri Bakanlığının aktardığına göre Trump, çay görüşmesinde şunları söylemiştir: “Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD’ye gerçekleştirdiği bu devlet ziyareti yapıcı ve çok başarılı bir ziyarettir. İki taraf ABD-Çin ilişkileri ile önemli uluslararası ve bölgesel meseleler üzerine derinlemesine iletişim kurmuş, her iki ülke için de faydalı olan pek çok olumlu sonuç elde etmiştir. Devlet Başkanı Şi Cinping ile yakın iletişimi sürdürmeyi ve ABD-Çin ilişkilerinin gelişimine birlikte yön vermeyi dört gözle bekliyorum.”

Ulusal Arşivler Ziyareti

Çay görüşmesinin ardından iki çift, Beyaz Saray’dan konvoy hâlinde Washington’daki Ulusal Arşivler’e geçmiştir. Çin Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre iki lider ve eşleri Ulusal Arşivler’in merkez salonuna birlikte girmiş ve kurum ile başlıca sergi eserleri hakkında bilgi almıştır. İki lider, eşleri ve tercümanlar eşliğinde Ulusal Arşivler’in Rotunda salonunda Bağımsızlık Bildirgesi, ABD Anayasası ve Haklar Bildirgesi’ni (Bill of Rights) incelemiştir.


Şi Cinping, Ulusal Arşivler’de şunları söylemiştir: “Arşivler atalarımızın bilgeliğini taşır ve geleceğe yönelik ilham barındırır. 250 yıldır Amerikan halkı Amerikan rüyasının peşinden giderek Kuzey Amerika kıtasında zengin ve güçlü bir ülke ve güzel bir yurt inşa etmiştir. Çin halkı, Çin ulusunun beş bin yıllık kültürel geleneğini devralarak Çin ulusunun büyük yeniden dirilişi olan Çin rüyasını gerçekleştirme yolundaki yeni yürüyüşte sürekli olarak yeni başarılar elde etmektedir. Çin ve ABD kendine özgü özelliklere sahip iki ülkedir; iki ülkenin tarihi, kültürü, toplumsal sistemi ve kalkınma yolu farklı olsa da iki ülke halkının daha iyi bir yaşam özlemi ortaktır. Birbirinin farklılıklarını kabul edip saygı göstermek, karşılıklı anlayış geliştirmek ve birbirinden öğrenmek, en büyük ortak paydayı bulmak, işbirliği listesini uzatmak ve anlaşmazlıkları uygun şekilde yönetmek suretiyle iki ülke ilişkileri istikrarlı bir şekilde uzun soluklu ilerleyebilir.”


Trump, Ulusal Arşivler’den çıkarken Şi Cinping ile ne konuştukları sorusuna şu yanıtı vermiştir: “Sadece tarihlerimizi karşılaştırıyorduk. Bizimki 250 yıllık, bu harika bir şey ve bununla gurur duyuyoruz. Onların tarihi ise 6 bin yıllık. 6 bin ile 250 arasında küçük bir fark var, ama biz 250 yılımızla çok gurur duyuyoruz.”


Trump, binanın yaklaşık 23 metre (75 fit) yüksekliğindeki tavanını incelerken “Bu, binaları düzgün inşa ettikleri dönem.” demiştir. Ulusal Arşivler binası 1935’te tamamlanmıştır.


Trump, İran ve Hürmüz Boğazı hakkında konuşup konuşmadıkları sorusuna “Konuştuk. Bence harika iş çıkaracağız.” yanıtını vermiştir. Trump, Şi Cinping’den ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya olan İran’dan petrol alımını durdurmasını isteyip istemediğine ilişkin soruları yanıtlamamıştır. Ulusal Arşivler ziyareti, Şi Cinping’in devlet ziyaretinin son ikili etkinliği olmuştur.

Şi Cinping’in ABD’den Ayrılışı

Şi Cinping, 25 Eylül öğleden sonra ABD’ye devlet ziyaretini tamamlayarak Pekin’e dönmek üzere yola çıkmıştır. Şi Cinping ve Pıng Liyüen, kırmızı halı ile uğurlandıkları Joint Base Andrews’tan uçakla ayrılmıştır. Washington’dan ayrılışta ABD hükümetinin üst düzey yetkilileri Şi Cinping’i havaalanında uğurlamış ve 21 pare top atışı yapılmıştır. Havaalanına giden güzergâhta yurt dışında yaşayan Çinliler ve Çinli öğrencilerin temsilcileri yolun iki yanında Çin ve ABD bayrakları sallamıştır.

Sonraki Görüşmeler

Trump, Şi Cinping ile 2026 yılı içinde iki kez daha görüşeceğini duyurmuştur. İlk görüşmenin Kasım ayında Çin’de düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) toplantısında, ikinci görüşmenin ise Aralık ayında Miami’de düzenlenecek G20 Zirvesi’nde yapılması planlanmaktadır. APEC Zirvesi, 18-19 Kasım’da Çin’in Shenzhen kentinde yapılacaktır. G20 Zirvesi, Florida’daki Trump National Doral Miami golf kulübünde düzenlenecektir. Trump, APEC Zirvesi’ne katılacağını da teyit etmiştir.

Ticari Sonuçlara İlişkin Açıklamalar

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, ziyaret sırasında varılan sınırlı ticari anlaşmaların ayrıntılarının 28 Eylül Pazartesi günü açıklanacağını bildirmiştir. Greer, CNBC’ye yaptığı açıklamada ABD’nin Çin ile bazı temel malların ticari anlaşmazlıkların kapsamı dışında tutulması konusunda anlaştığını belirtmiştir. Greer’e göre bu mallar arasında ABD’nin Çin’e ihraç ettiği tarım ürünleri ve tıbbi cihazlar ile ABD’nin ithal ettiği tüketim malları ve hassas olmayan mallar yer almaktadır.

İran’a İlişkin Açıklamalar

Büyükelçi Perdue, 25 Eylül’de CNBC’ye verdiği mülakatta Trump’ın Şi Cinping’e İran’a doğrudan veya dolaylı desteğin “tamamen kabul edilemez” olduğunu yinelediğini ve Çin’in bunu yapmayacağına dair güvence aldığını söylemiştir. Pekin, İran yönetimine çatışmada yardım ettiğine ilişkin ABD iddialarını reddetmektedir. Şi Cinping, Çin’in İran’a desteğine ilişkin kamuoyu önünde bir açıklama yapmamıştır.

Şi Cinping’in “Tukidides Tuzağı” Vurgusu

Şi Cinping, 24 Eylül’de Beyaz Saray’da yaptığı konuşmada “Tukidides Tuzağı” kavramına yeniden atıfta bulunmuştur. Kavram, yükselen bir gücün yerleşik bir gücün yerini alma tehdidi oluşturduğu durumlarda çatışma ihtimalini ifade etmekte ve Antik Yunan tarihçisi Tukidides’in Sparta ile Atina arasındaki Peloponez Savaşı’na (MÖ 431-404) ilişkin anlatısına dayanmaktadır.


Kavram, Harvard Üniversitesi’nden siyaset bilimci Graham Allison’ın Mayıs 2017’de yayımlanan “Savaşa Yazgılı: Amerika ve Çin, Tukidides Tuzağı’ndan Kaçabilir mi?” başlıklı kitabıyla uluslararası ilişkiler literatüründe yaygınlık kazanmıştır. Allison’a göre son beş yüz yılda 16 kez yükselen bir güç egemen bir gücü yerinden etme tehdidinde bulunmuş ve bu vakaların 12’si savaşla sonuçlanmıştır.


Şi Cinping, 2015’teki ABD ziyaretinde dünyada Tukidides Tuzağı diye bir şey olmadığını belirtmiş ancak büyük devletlerin stratejik yanlış hesaplama yapmaları hâlinde kendileri için böyle tuzaklar yaratabileceği uyarısında bulunmuştur. Şi Cinping, 2024’te Peru’da dönemin ABD Başkanı Joe Biden ile görüşmesinde Tukidides Tuzağı’nın “tarihsel bir kaçınılmazlık olmadığını” belirterek şunları söylemiştir: “Kazananı olmayacak yeni bir Soğuk Savaş’a girişilmemeli. Çin’i çevrelemeye çalışmak akıl dışı ve kabul edilemez, başarısızlığa mahkum bir strateji olacaktır.”


Şi Cinping, Trump’ın Mayıs 2026’daki Çin ziyaretinde ise “Çin ve ABD, Tukidides Tuzağı’nı aşabilir ve büyük güç ilişkileri için yeni bir paradigma oluşturabilir mi?” sorusunu yöneltmiştir. Şi Cinping, 2026 Eylül ayındaki Washington ziyaretinde ise Tukidides Tuzağı’nın aşılabileceğini ifade etmiştir.

Kaynakça

Anadolu Ajansı. “ABD Başkanı Trump, Çin Devlet Başkanı Şi İle ‘Birlikte Çalışmaya Devam Edecekleri’ Mesajını Verdi.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-baskani-trump-cin-devlet-baskani-si-ile-birlikte-calismaya-devam-edecekleri-mesajini-verdi/4068116

Anadolu Ajansı. “ABD Başkanı Trump: Çin İle İlişkilerimiz Hiç Bu Kadar İyi Olmamıştı.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-baskani-trump-cin-ile-iliskilerimiz-hic-bu-kadar-iyi-olmamisti/4068691

Anadolu Ajansı. “Trump, Çin Devlet Başkanı Şi İle Görüşmesinin Oldukça Verimli Geçtiğini Belirtti.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/trump-cin-devlet-baskani-si-ile-gorusmesinin-oldukca-verimli-gectigini-belirtti/4069315

Anadolu Ajansı. “Trump, Çin Devlet Başkanı Şi'nin Ziyaretiyle ‘Muazzam İlerlemeler’ Kaydettiklerini Belirtti.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/trump-cin-devlet-baskani-sinin-ziyaretiyle-muazzam-ilerlemeler-kaydettiklerini-belirtti/4069539

Anadolu Ajansı. “Xi, Trump Look Ahead To More Meetings As ‘Great Strides’ White House Summit Concludes.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://aa.com.tr/en/world/xi-trump-look-ahead-to-more-meetings-as-great-strides-white-house-summit-concludes/4069495

Anadolu Ajansı. “Çin Devlet Başkanı Şi, ABD İle ‘Yeni Bir Ticaret Düzenlemesinde Anlaştıklarını’ Duyurdu.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/cin-devlet-baskani-si-abd-ile-yeni-bir-ticaret-duzenlemesinde-anlastiklarini-duyurdu/4068682

Anadolu Ajansı. “Çin-ABD Rekabetinde Savaşla Sonlanan ‘Tukidides Tuzağı’ Kavramı Öne Çıktı.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/cin-abd-rekabetinde-savasla-sonlanan-tukidides-tuzagi-kavrami-one-cikti/4069286

Anadolu Ajansı. “Şi'nin ABD Ziyaretinde, Büyük Güç İlişkisinde Siyasi İstikrarı Sürdürme Vurgusu Öne Çıktı.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/sinin-abd-ziyaretinde-buyuk-guc-iliskisinde-siyasi-istikrari-surdurme-vurgusu-one-cikti/4069779

BBC. “Xi Visit To Washington All Pomp But Little Progress So Far.” BBC. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.bbc.com/news/articles/c539me79z1yno

CNBC. “Trump, Xi Wrap State Visit Centered On Spectacle Over Substance. Here Are The Top Takeaways.” CNBC. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.cnbc.com/2026/09/25/trump-xi-summit-takeaways.html

CNN. “Xi Wraps Up Trump Visit With Tea At The White House And Tour Of National Archives.” CNN. Erişim 26 Eylül 2026. https://edition.cnn.com/2026/09/24/politics/live-news/trump-meeting-china-xi-us-visit

Reuters. “Five Takeaways From Trump's Summit With Xi In Washington.” Reuters. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/four-takeaways-trumps-summit-with-xi-washington-2026-09-24/

Reuters. “Trump, Xi End Summit With Tea, Tour Of US Archives - And Little Sign Of Progress.” Reuters. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/trump-wrap-up-xi-summit-with-tour-us-archives-2026-09-25/

South China Morning Post. “Xi Ends 3-Day Trump Visit With Promise To Meet Again In November In China – As It Happened.” South China Morning Post. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3368858/last-day-xis-us-visit-begins-trump-white-house-tea

The Guardian. “Trump And Chinese President Xi End Summit Without Major Agreement On AI.” The Guardian. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.theguardian.com/technology/2026/sep/25/trump-xi-ai-arms-race

The Hill. “Live Updates: Xi Departs After 3-Day Trump Visit; Iran War, Economic Squeeze Weigh On GOP.” The Hill. Erişim 26 Eylül 2026. https://thehill.com/homenews/6110883-live-updates-trump-xi-summit-dc-iran-war-affordability-gop-midterms/

中华人民共和国外交部. “习近平同美国总统特朗普会谈.” 中华人民共和国外交部. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/web/zyxw/202609/t20260925_12031134.shtml

中华人民共和国外交部. “习近平向全球发展倡议5周年高级别对话会致贺信.” 中华人民共和国外交部. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260926_12031563.shtml

中华人民共和国外交部. “习近平和彭丽媛同美国总统特朗普夫妇茶叙.” 中华人民共和国外交部. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260926_12031487.shtml

中华人民共和国外交部. “习近平圆满结束对美国的国事访问.” 中华人民共和国外交部. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260926_12031489.shtml

25 Eylül 2026

Çinli vatandaşlar Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’i taşıyan araç konvoyunu selamlıyor, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Beyaz Saray’daki Resmi Karşılama Töreni

Şi Cinping ve eşi Pıng Liyüen, 24 Eylül sabahı saat 10.00’u kısa süre geçe Beyaz Saray’a ulaşmış ve araçtan indikleri noktada Başkan Trump ile eşi Melania Trump tarafından karşılanmıştır. İki çift birlikte fotoğraf çektirmiş, ardından Beyaz Saray’a geçmiştir. Şi Cinping ve Pıng Liyüen, Beyaz Saray’ın şeref defterini imzalamıştır.【1】 Trump, Şi Cinping ve Pıng Liyüen, “Hail to the Chief” marşı eşliğinde Beyaz Saray’ın fuayesine girmiştir. Törende Beyaz Saray Genel Sekreteri Susie Wiles, ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Hazine Bakanı Scott Bessent, Başkan Yardımcısı JD Vance ve eşi Usha Vance hazır bulunmuştur.【2】 İki lider askeri bando eşliğinde Beyaz Saray’ın orta salonuna ilerlemiş ve bando iki ülkenin milli marşlarını çalmıştır.


ABD’deki televizyon kanalları, Beyaz Saray’daki karşılama törenini ve iki liderin konuşmalarını canlı olarak yayımlamamıştır.

Trump’ın Gün Başındaki Paylaşımları

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Eylül sabahı Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda yapay zekanın Şi Cinping ile görüşmelerde önemli bir gündem maddesi olacağını belirterek şunları yazmıştır: “Çin Devlet Başkanı Şi ile büyük bir gün. Süper Zekâ (SZ) önemli bir görüşme konusu olacak, ancak onu tam olarak olduğu yerde bırakmak istiyorum. Bu aynı zamanda Çin’in de tutumudur. Bizim koruma bariyerimiz DOJ’dur!”【3】


Trump, aynı hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada yapay zekanın adının “süper zeka” olarak değiştirilmesini istediğini, zira “yapay zeka” adlandırmasının teknolojinin “kulağa sahte gelmesine” neden olduğunu söylemiş ve “Yapay zekayı kim kazanırsa o kazanır.” ifadesini kullanmıştır.

Trump’ın Konuşması

Milli marşların ardından ilk olarak Başkan Trump konuşma yapmıştır. Beyaz Saray’ın Büyük Fuaye (Grand Foyer) bölümünde yaptığı konuşmada şunları söylemiştir:


“Sizi güzel Beyaz Saray’da ağırlamaktan büyük mutluluk duyuyorum. Bu çok büyük bir onur. Mayıs ayında sizi Pekin’de ziyaret etme ayrıcalığına sahip olduk; orada heyetimizi muhteşem ve çok güzel bir misafirperverlikle karşıladınız. Şimdi Melania ve ben, Başkan Şi Amerika’ya ikinci resmî devlet ziyaretini gerçekleştiren ilk Çin lideri olurken sizi Washington’da ağırlamaktan onur duyuyoruz. 2016’daki ilk seçilişimden bu yana Başkan Şi ve ben, karşılıklı saygıya ve halklarımızın hayati çıkarlarına dayanan bir dostluk, aslında gerçekten büyük bir dostluk kurduk.”


Trump, iki ülkenin birlikte çalışarak “iki ülkemizin karşı karşıya olduğu meselelerde muazzam ilerlemeler” kaydettiğini, “Amerikan çiftçileri ve çiftlikleri için yeni pazar erişimi” de dâhil olmak üzere “daha dengeli bir ticari ilişki” üzerinde çalışıldığını belirtmiştir. Trump, iki liderin “güvenlik, teknoloji ve süper zekâ” alanlarındaki acil meseleleri de ele alacağını ve bu alanlarda alınacak kararların “önümüzdeki onlarca yıl boyunca barışı ve refahı teşvik edebileceğini” ifade etmiştir.


Trump, konuşmasında ziyaretin son gününde Ulusal Arşivler’de Bağımsızlık Bildirgesi, ABD Anayasası ve Haklar Bildirgesi (Bill of Rights) başta olmak üzere ABD tarihinin en önemli hazinelerinden bazılarının görüleceğini söylemiştir. Trump, Çin ile ABD arasındaki “uzun ve değerli ilişkiye tanıklık eden eserlerin” ve iki ülkenin “kültürel etkileşimlerine” ilişkin belgelerin de inceleneceğini belirterek şunları eklemiştir: “Atalarımızın yüzyıllar önce ticaret yapmak, öğrenmek ve daha iyi bir dünya inşa etmek için okyanusun ötesine uzandığı gibi, iki ülkemiz de gerçekten aynı şeyi yapıyor ve bununla ve bu ilişkiyle çok gurur duyuyoruz.”【4】


Trump, konuşmasının sonunda ABD Deniz Piyadelerinin Çinceden aldığı “gung-ho” ifadesine değinmiş ve bu ifadenin Çincede “birlikte çalışmak” anlamına geldiğini söylemiştir. Trump, kendisinin ve Şi Cinping’in birlikte çalışmaya devam edeceğini belirterek konuşmasını tamamlamıştır.


Çin Dışişleri Bakanlığının aktardığına göre Trump konuşmasında ayrıca Şi Cinping’in ziyaretinin ABD’nin bağımsızlığının 250. yıl dönümüne denk geldiğini, ABD ile Çin’in İkinci Dünya Savaşı’nda omuz omuza savaşarak zafer kazandığını ve “Uçan Kaplanlar” (Flying Tigers) gibi hikâyelerin iki ülke halkının hafızasında yer aldığını ifade etmiştir.【5】

Şi Cinping’in Konuşması

Şi Cinping, Trump’ın ardından yaptığı konuşmada Çin’in ABD’li gençlere yönelik bir değişim programı ile Atlanta Hayvanat Bahçesi’ne gönderilecek iki dev pandayı duyurmuştur. Şi Cinping'in konuşmasının tam metni şu şekildedir:【6】


“Sayın Başkan Trump ve Sayın Melania Hanımefendi,


Hanımefendiler, beyefendiler, dostlar:

Güzel Amerika Birleşik Devletleri’ne devlet ziyaretinde bulunmaktan büyük memnuniyet duyuyorum; Başkan Trump ve eşine, bana ve eşime gösterdikleri sıcak misafirperverlik için teşekkür ederim. Öncelikle 1,4 milyarı aşkın Çin halkı adına Amerikan halkına içten selamlarımı sunar, ABD’nin bağımsızlığının 250. yılını candan kutlarım!


Çin ve ABD, her ikisi de büyük ülkelerdir; Çin halkı ve Amerikan halkı, her ikisi de büyük halklardır. Başkan Trump’ın daveti üzerine gerçekleştirdiğim bu ABD ziyaretine dostluğu sürdürmek için, işbirliğini genişletmek için, iki ülke halkının refahını artırmak için geldim.


Günümüz dünyasının, çağın ve tarihin geçirdiği değişimler karşısında Çin ve ABD gibi iki büyük ülke, insanlığın kalkınmasını ve ilerlemesini teşvik etme yönünde tarihî bir sorumluluk taşımaktadır.

Başkan Trump’ın bu yılki Çin ziyareti sırasında Çin-ABD yapıcı stratejik istikrar ilişkisi kurma konusunda uzlaştık; bu, iki ülke halkı ve uluslararası toplum tarafından geniş ölçüde memnuniyetle karşılandı. Başkan Trump ile birlikte çalışarak Çin-ABD ilişkileri adlı büyük gemiyi istikrarlı bir şekilde uzaklara yönlendirmeye hazırım.


— İletişimi güçlendirmeliyiz. Çin ve ABD’nin ulusal koşulları farklıdır; samimi, derinlemesine ve sürekli diyalog yoluyla anlayışı artırabilir, farklılıkları bir kenara bırakarak ortak noktaları arayabilir ve karşılıklı güveni biriktirebiliriz. Başkan Trump ile birbirimize saygı duyuyoruz, iyi bir ilişki kurduk ve düzenli iletişimi sürdürüyoruz. İki ülkenin dışişleri, ekonomi ve ticaret, maliye ve finans, kolluk, beşerî ve kültürel alanlardaki çeşitli birimlerinin iletişimi güçlendirmesini teşvik ediyor, iki ülkenin yasama organlarının etkileşimi genişletmesini destekliyoruz.


— Samimiyetle işbirliği yapmalıyız. Çin ve ABD’nin çıkarları derinden iç içe geçmiştir, işbirliği alanı son derece geniştir. Çin-ABD işbirliği dünyadaki tüm sorunları çözemese de iki ülkenin işbirliği olmadan dünyadaki pek çok sorunun çözülmesi zordur. Çin’in açıklık kapısı her zaman açıktır; ABD’li şirketlerin Çin’e gelip yatırım yapmasını ve iş kurmasını memnuniyetle karşılıyoruz, ABD tarafının da Çinli şirketlere adil davranmasını umuyoruz; birlikte işbirliği listesini uzatalım, sorunlar listesini kısaltalım. Çin ve ABD, her ikisi de yapay zekâ alanında büyük ülkelerdir; yapay zekâyı iyi geliştirme ve iyi yönetme kapasitesine ve sorumluluğuna sahiptir; yapay zekânın gelişiminin her zaman insan kontrolünde kalmasını ve halkın yararına olmasını sağlamalıdır. Çin, ABD ile uyuşturucuyla mücadele ve kolluk gibi alanlarda işbirliğini güçlendirmeye hazırdır. İki taraf, karşılıklı insan trafiğini ve ekonomik-ticari ilişkileri daha kolay hâle getirmek için direkt uçuşları artırabilir.


— Barış içinde bir arada yaşamalıyız. Birçok kez söylediğim gibi, Çin ve ABD gibi iki büyük ülke işbirliği yaptığında her ikisi de kazanır, çatıştığında her ikisi de zarar görür. Çin ve ABD’nin rekabetten söz etmekten kaçınmasına gerek yoktur; ancak rekabet sağlıklı ve sınırları belli olmalı, birinin kazanıp diğerinin kaybettiği bir güreş değil, birbirini yakalamaya çalışan bir yarış olmalıdır. Çin ve ABD, çatışmama ve karşı karşıya gelmeme sınırını korumalıdır; bu gezegende iki büyük ülkenin doğru biçimde bir arada var olmasının yolunu mutlaka bulabilirler. İki ülkenin orduları olağan diyaloğu sürdürmeli, kriz iletişimi ve önleme mekanizmalarını geliştirmelidir. ‘Thukydides Tuzağı’ aşılabilir.

Hanımefendiler, beyefendiler, dostlar!


İkinci Dünya Savaşı sırasında Çin ve ABD, faşist saldırganlığa karşı omuz omuza savaştı. Çin halkı bu tarihi unutmayacak, Amerikan halkı da unutmadı. Çin-ABD ilişkilerinin umudu halktadır, geleceği gençlerdedir. Burada, Çin’in önümüzdeki 5 yıl içinde 100 bin ABD’li genci Çin’e değişim ve eğitim amacıyla davet edeceğini duyurmak isterim.


Dev pandalar, Çin ve ABD halkları arasındaki dostluğun elçileridir. Bugün size güzel bir haber vermek istiyorum: Birkaç gün sonra dev pandalar ‘Ping Ping’ ve ‘Fu Shuang’, Atlanta Hayvanat Bahçesi’ndeki yeni evlerine yerleşecek ve Amerikan halkıyla buluşacak.


Hanımefendiler, beyefendiler, dostlar!


Çin ulusunun büyük yeniden dirilişinin gerçekleştirilmesi ile Amerika’nın yeniden büyük kılınması birbiriyle çelişmeden paralel biçimde ilerleyebilir. Halkı gözeten bir anlayışla hareket edelim, tarihsel inisiyatif ortaya koyalım, Çin ve ABD halkları arasındaki dostluk davasını sürekli ilerletelim ve el ele daha güzel bir dünya inşa edelim!


Hepinize teşekkür ederim!”

Konuşmaların Ardından Düzenlenen Askeri Tören

Konuşmaların ardından Şi Cinping ve Pıng Liyüen, Trump çiftinin eşliğinde ABD Deniz Piyadelerinin gösterisini izlemiş, iki çift birbirlerinin heyet üyeleriyle tokalaşmıştır. İki çift, gösteriyi Beyaz Saray’ın Güney Portiko’sundan izlemiştir. Gösteride ABD Deniz Piyadeleri Sessiz Tatbikat Takımı yer almıştır.【7】


Ardından iki lider eşleriyle birlikte Gül Bahçesi’ne geçerek tören kıtasını denetlemiştir. İki lider, ABD başkanlarının portrelerinin sıralandığı sütunlu galeri boyunca yürümüştür. Gül Bahçesi’nde liderleri ABD Ordusu Old Guard Fife and Drum Corps karşılamış, bir başka askeri bando ise “Battle Hymn of the Republic” marşını çalmıştır. Askeri bando açılış borusu çalmış, ABD’nin farklı kuvvetlerine ait tören kıtaları geleneksel yürüyüş ve enstrüman gösterileri sunmuş ve savaş uçakları Beyaz Saray üzerinde iki liderin ve eşlerinin onuruna selamlama uçuşu gerçekleştirmiştir.


Gül Bahçesi’ndeki törende Başkan Yardımcısı JD Vance, Hazine Bakanı Scott Bessent ve Beyaz Saray Genel Sekreteri Susie Wiles ile Trump’ın kızı Ivanka Trump ve Ivanka Trump’ın kızı Arabella da hazır bulunmuştur.【8】

Oval Ofis’teki İkili Görüşme

Askeri törenin ardından iki lider, heyetleriyle birlikte Oval Ofis’e geçerek ikili görüşme yapmıştır. Görüşmeye Çin tarafından Tsay Çi, Vang Yi ve Hı Lifıng katılmıştır. Görüşme basına kapalı gerçekleştirilmiş, Oval Ofis yalnızca fotoğrafçılara kısa bir süre için açılmıştır.

Şi Cinping’in Görüşmedeki Açıklamaları

Çin Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre Şi Cinping görüşmede ikili ilişkilere ilişkin şunları söylemiştir: “Çin ve ABD devlet başkanlarının yarım yıldan kısa bir süre içinde karşılıklı ziyaretler gerçekleştirmesi Çin-ABD ilişkileri tarihinde emsalsizdir. Başkan Trump ile çeşitli yollarla iletişimi sürdürdük ve Çin-ABD ilişkileri adlı büyük gemiye birlikte yön verdik. Bu yılın mayıs ayında Başkan Trump ile Çin-ABD yapıcı stratejik istikrar ilişkisi kurma kararını birlikte aldık. Bu yeni konumlandırma, Çin-ABD ilişkilerinin gerçekliğini yansıtmakta, geleceğe yönelik beklentiyi de ortaya koymaktadır ve iki ülkenin doğru biçimde bir arada var olmasına giden yolda önemli bir adımdır. Bu vizyonu eyleme dönüştürmeli, işbirliğinin esas olduğu, rekabetin ölçülü olduğu, anlaşmazlıkların kontrol edilebilir olduğu ve barışın öngörülebilir olduğu bir yön doğrultusunda çaba göstermeli ve iki büyük ülkenin doğru biçimde bir arada var olmasının yolunu açmalıyız. Çin ve ABD, pragmatik işbirliğinde karşılıklı yarar ve ortak kazanım sağlamalı, sağlıklı rekabette birbirinin başarısına katkıda bulunmalı, farklılıkları bir kenara bırakıp ortak noktaları ararken anlaşmazlıkları uygun şekilde ele almalı, karşılıklı güveni biriktirerek barışı inşa etmeli ve Çin-ABD yapıcı stratejik istikrar ilişkisinin iki ülke halkına ve dünyanın tüm halklarına daha fazla yarar sağlamasını temin etmelidir; bunu yapmaya da tamamen muktedirdir.”


Şi Cinping, ekonomik ve ticari ilişkilere ilişkin olarak iki ülkenin ekonomi ve ticaret ekiplerinin yeni bir ortak düzenleme üzerinde uzlaştığını belirterek “İki tarafın ekonomi ve ticaret ekipleri yeni bir istişare turu gerçekleştirmiş ve yeni bir ortak düzenleme üzerinde uzlaşmıştır; bu, iki ülkenin sanayi çevreleri, halkları ve hatta küresel ekonomi için iyi bir haberdir. İşbirliği iki yönlü bir yoldur; Çin-ABD ekonomik ve ticari ilişkilerinin istikrarı hem işbirliği listesinin uzatılmasını hem de sorunlar listesinin kısaltılmasını gerektirir. Eşitlik, saygı ve karşılıklı yarar anlayışı gözetildiği sürece sorunların çözümüne yönelik bir yol bulunabilir. İki tarafın birbirine doğru adım atmasını, karşılıklı yarar ve ortak kazanım yönelimini sürdürmesini ve Çin-ABD ekonomik ve ticari ilişkilerinin istikrarlı ve olumlu yönde gelişmeye devam etmesini teşvik etmesini umuyoruz.” demiştir.


Şi Cinping, yapay zeka konusunda ise şunları söylemiştir: “Çin ve ABD, her ikisi de yapay zekâ alanında büyük ülkelerdir; iki taraf arasında rekabet vardır, ancak daha da fazla işbirliği yapabilirler; birbirlerine karşı savunma duvarları örmek yerine kendi güçlü yönlerini ortaya koymalıdırlar. İki taraf yapay zekâ diyaloğunu sürdürebilir, riskleri ve faydaları konusunda görüş alışverişinde bulunabilir, yapay zekânın kötüye kullanılmasını ve kötü amaçlarla kullanılmasını birlikte önleyebilir. İnsanlığın yapay zekâ teknolojisi üzerindeki kontrolü korunmalı, insanı merkeze alan ve iyiye yönelik bir anlayış benimsenmeli ve yapay zekânın insanlığın ilerlemesine hizmet etmesi sağlanmalıdır.”


Şi Cinping, Tayvan meselesine ilişkin “Çin’in ulusal birliği ve toprak bütünlüğünü koruma konusundaki tutumu çok açıktır. ABD tarafının ‘Tayvan bağımsızlığına’ karşı çıkma yönündeki doğru tutumunu sürdürmesini, Tayvan meselesini ihtiyatla ele almasını ve Çin-ABD stratejik işbirliği ile iki ülke ilişkilerinin gelişmesi için sağlam bir temel atmasını umuyoruz.” açıklamasını yapmıştır.【9】

Trump’ın Görüşmedeki Açıklamaları

Çin Dışişleri Bakanlığının aktardığına göre Başkan Trump ise görüşmede şunları söylemiştir: “Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD’ye gerçekleştirdiği bu devlet ziyareti büyük bir ziyarettir. ABD ve Çin büyük ülkelerdir; Devlet Başkanı Şi Cinping ile iyi dostuz ve derin ve yakın bir iletişim sürdürüyoruz. Bizim liderliğimizde ABD-Çin ilişkileri kesinlikle iyi olacaktır. İki ülkenin ekonomi ve ticaret ekiplerinin yeni istişare turu yeni sonuçlar doğurmuştur; iki taraf diyaloğu sürdürmeli ve daha iyi anlaşmalara varmalıdır. Yapay zekâ insanlığın geleceğiyle ilgilidir; ABD ve Çin bu konuda diyaloğu sürdürmeli ve işbirliğini güçlendirmelidir.”【10】

Uluslararası ve Bölgesel Meseleler

İki lider görüşmede Orta Doğu’daki durum, Ukrayna krizi ve Kore Yarımadası gibi önemli uluslararası ve bölgesel meseleler üzerine görüş alışverişinde bulunmuştur. İki lider ayrıca 2026 yılında düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Gayriresmi Toplantısı ile G20 Liderler Zirvesi’nin başarıyla gerçekleştirilmesi için birbirlerine destek vereceklerini teyit etmiştir.


Çin tarafının görüşmeye ilişkin açıklamasına göre Şi Cinping, Trump’a Çin’in “her zaman tüm ülkelerin egemenliğine ve güvenliğine saygı gösterilmesi gerektiğine inandığını” ve “ilgili tarafları barışçıl çözümlere bağlı kalmaya teşvik ettiğini” söylemiştir. Şi Cinping, ABD ile İran’ın Haziran ayında imzalanan 14 maddelik mutabakat zaptına dönmesini desteklediğini belirtmiştir. Şi Cinping ayrıca iki ülkenin müzakerelere kısa süre içinde yeniden başlamasını umduğunu ifade etmiştir.

Görüşme Sonrası Açıklamalar

Görüşmenin ardından Başkan Trump, Beyaz Saray’ın Güney Bahçesi’nde gazetecilere Şi Cinping ile “harika bir görüşme” yaptıklarını söylemiş ancak görüşmenin içeriğine ilişkin sorulara yanıt vermemiştir. Trump, Tayvan, yapay zeka ve Şubat ayında Hong Kong’da 20 yıl hapis cezasına çarptırılan demokrasi yanlısı iş insanı Jimmy Lai’nin durumunun görüşülüp görüşülmediğine ilişkin soruları yanıtlamamıştır.


Trump, Şi Cinping’i “taş uzmanı” ve “iyi graniti seven” biri olarak nitelendirmiş ve kendisine Güney Bahçesi’nde yeni inşa edilen helikopter pistini göstermiştir. Trump ayrıca Şi Cinping’i başkanlık helikopteri Marine One’ın içine götürmüştür. Şi Cinping, saat 13.30 civarında Beyaz Saray’dan ayrılmış ve gazetecilerin sorularını yanıtlamamıştır.【11】

Melania Trump ve Pıng Liyüen’in Müze Ziyareti

İki lider arasındaki görüşme sürerken Melania Trump ve Pıng Liyüen, Washington’daki Smithsonian Ulusal Asya Sanatı Müzesi’ni ziyaret etmiştir. Ziyaret sırasında Hope Chinese School öğrencilerinden oluşan bir koro, Çin ve ABD bayrakları sallayarak iki first lady için bir performans sergilemiştir. Müze, Asya sanatı koleksiyonunu 1923’ten bu yana barındırmakta olup 45 binden fazla esere sahiptir.【12】

Devlet Yemeği

Başkan Donald Trump ve Melania Trump, saat 19.00’da Beyaz Saray’ın Kuzey Portiko’sunda Şi Cinping ve Pıng Liyüen’i karşılamıştır. İki çift, davetlilerle görüştükten sonra yemeğe geçmiştir. Trump, Tayvan, İran ve Jimmy Lai hakkındaki soruları yanıtsız bırakmıştır. Yemek, Beyaz Saray’ın Doğu Salonu’nda düzenlenmiştir.

Trump’ın Konuşması

Trump, yemekte yaptığı konuşmada Şi Cinping ve eşi Pıng Liyüen’i “gerçekten olağanüstü, harika insanlar” olarak nitelendirmiştir. ABD ve Çin’in farklı siyasi sistemlere sahip olduğunu belirten Trump, iki ülke halkları arasındaki bağların kalıcı olduğunu söyleyerek ilişkilerin “hiç bu kadar iyi” olmadığını ifade etmiştir.【13】


Trump, ABD ile Çin’in gelecek nesiller için refah ve güvenliği destekleyen bir ilişki geliştirmeye devam etmesi gerektiğini belirtmiş, iki ülke arasındaki ticaret ve karşılıklı saygının önemini vurgulamıştır.【14】 Şi Cinping’e kadeh kaldırırken ise “Tüm halklarımız uyum, barış ve başarı dolu bir gelecek görsün.” demiştir.


Çin Dışişleri Bakanlığının aktardığı konuşmasında Trump, Mayıs ayında Çin’e yaptığı ziyarette Çin halkının sıcaklığından etkilendiğini belirterek ABD ile Çin arasındaki dostluğun zaman içinde güçlendiğini ve karşılıklı saygının sürdürülmesi gerektiğini söylemiştir.


Trump ayrıca konuşma sırasında yapımı devam eden Beyaz Saray balo salonuna değinerek Şi Cinping ve Pıng Liyüen’i inşaat alanını ziyaret etmeye davet etmiştir. Trump, çiftin balo salonu inşaatına ilk adım atan kişiler olacağını söylemiştir.【15】 Davetliler de programın ardından inşaat alanını gezmeye davet edilmiştir.


Trump, gün içinde Şi Cinping’e Beyaz Saray kompleksindeki yeni helikopter pistini de göstermiştir.【16】

Kel Kartal Heykeli

Trump, konuşmasının sonunda Şi Cinping’e ABD’nin ulusal sembolü olan kel kartal heykeli hediye etmiştir. Trump, hediyeyi takdim ederken şunları söylemiştir: “Kel kartal, Amerika Birleşik Devletleri’nin ulusal sembolü ve Amerika’nın özgür ve yükselen ruhunun bir timsalidir. Pekin’de güzel, harika bir yer bulacağını umuyoruz. Bu sizin onurunuz.”


Trump, heykelin tasarımına kendisinin ve Melania Trump’ın katkıda bulunduğunu belirtmiştir.

Şi Cinping’in Kadeh Konuşması

Şi Cinping, yemekte yaptığı konuşmada Trump ile gün içinde gerçekleştirdikleri görüşmede “birçok yeni ortak anlayışa” ulaştıklarını ve bunun ABD-Çin ilişkilerine yeni bir stratejik yön verdiğini söylemiştir.


Şi, iki ülke arasındaki ilişkilerin tarihine değinerek ticaret, II. Dünya Savaşı, masa tenisi diplomasisi ve beşerî ilişkiler üzerinden ABD-Çin halkları arasındaki bağları vurgulamıştır. Çin ve ABD’nin kalkınma hedeflerinin birbirini destekleyebileceğini belirten Şi, iki ülkenin büyük güçler olarak birlikte hareket etmesi gerektiğini ifade etmiştir.


Şi konuşmasını, “Çin-ABD dostluğunun yeni sayfasını birlikte yazalım” sözleriyle tamamlayarak iki ülkenin refahı, ilerlemesi ve halkları arasındaki dostluk için kadeh kaldırmıştır.【17】

Menü ve Program

Yemeği planlayan First Lady Ofisi, menünün “ince Çin etkileri taşıyan Amerikan malzemelerini” öne çıkardığını açıklamıştır. Menü şu şekildedir:


Birinci yemek: Sarı kabak kreması (velouté), yabani mantar fricassée, çıtır pancetta ve taze soğan yağı.

İkinci yemek: Susam kaplı levrek, buğulanmış bebek bok choy, fırınlanmış bahçe patlıcanı ve yeşil sos (sauce verte).

Tatlı: Vanilyalı krema (crémeux) ile Beyaz Saray’dan elde edilen balla yapılmış bal dondurması, cevizli frangipane ve ekşi kiraz konfi.


Yemekte içilecek şarap olarak seçilen Schramsberg “Blanc De Noir”, ABD Başkanı Richard Nixon ile Çin Başbakanı Zhou Enlai’nin 1972’de Pekin’de aynı bağdan bir şişeyle kaldırdığı “Barış İçin Kadeh”e (Toast to Peace) atıf olarak tercih edilmiştir. Yemek sırasında ABD’li sanatçılar sahne performansı sergilemiştir. Çin tarafından Tsay Çi, Vang Yi ve Hı Lifıng yemeğe katılmıştır.

Davetliler

Beyaz Saray’ın yayımladığı davetli listesinde Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Beyaz Saray Genel Sekreteri Susie Wiles, Hazine Bakanı Scott Bessent, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Başsavcı Todd Blanche, Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanı Robert F. Kennedy Jr., Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve CIA Direktörü John Ratcliffe yer almıştır. Trump’ın çocukları Ivanka, Eric ve Tiffany Trump da davet edilmiştir. Listede ayrıca Yüksek Mahkeme yargıçları John Roberts, Brett Kavanaugh ve Amy Coney Barrett, Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson ve Federal Rezerv Başkanı Kevin Warsh bulunmuştur.【18】


İş dünyasından davetliler arasında Elon Musk, Nvidia’dan Jensen Huang, Meta’dan Mark Zuckerberg, Tim Cook, Google’dan Sundar Pichai, OpenAI’dan Sam Altman, Amazon’dan Jeff Bezos, TikTok yatırımcısı Jeff Yass, Paramount Skydance CEO’su David Ellison, BlackRock’tan Larry Fink, Blackstone’dan Stephen Schwarzman, JPMorgan Chase’ten Jamie Dimon ve Miriam Adelson yer almıştır. Yemeğe AMD CEO’su Lisa Su, LVMH CEO’su Bernard Arnault, Zoom’dan Eric Yuan, Micron Technology CEO’su Sanjay Mehrotra ile Goldman Sachs ve Pfizer’ın CEO’ları da katılmıştır.【19】 Qualcomm CEO’su Cristiano Amon’un da yemeğe katılması beklenmiştir.


Salonda General Motors, Visa ve ExxonMobil gibi şirketlerin yöneticileri de bulunmuştur. Davetliler arasında Fox News sunucuları Bret Baier, Jesse Watters ve Laura Ingraham da yer almıştır.[6] Yemekte ayrıca Trump’ın damadı Jared Kushner ve Monica Crowley bulunmuştur.


İki liderin oturduğu baş masada Jensen Huang ve eşi Lori Huang, Tim Cook, Elon Musk ile Lisa Su ve eşi Daniel Lin yer almıştır.【20】 Yapay zeka şirketi Anthropic’in davetliler arasında yer almadığı görülmüş, şirket konuya ilişkin soruya ilk etapta yanıt vermemiştir.

Protestolar

Ziyaret süresince Washington’da Tibet, Sincan’daki Uygurlar, Hong Kong ve Tayvan konularında çeşitli protestolar düzenlenmiştir. Tibet yanlısı göstericiler yürüyüş düzenleyerek Kongre Binası önünde toplanmış, Nancy Pelosi de protestocuları ziyaret etmiştir.


Beyaz Saray yakınındaki bir başka gösteride Çin’in Sincan’daki Uygur politikaları protesto edilmiştir. Çin hükümeti, bölgedeki insan hakları ihlallerine ilişkin suçlamaları reddetmektedir.


Devlet yemeği öncesinde bazı protestocular “Şi Cinping, Hoş Gelmedin”, “Hong Kong’a Özgürlük” ve “Tayvan Özgür Kalsın” sloganları atmıştır. Göstericilerden bazıları gözaltına alınmıştır.

Kaynakça

Al Jazeera. “Trump-Xi Summit: Four Key Takeaways From The Washington, DC, Meeting.” Al Jazeera. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/24/trump-xi-summit-four-key-takeaways-from-the-washington-dc-meeting

BBC. “Trump And Xi Exchange Warm Words At State Dinner But Little Progress On Key Issues.” BBC. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.bbc.com/news/articles/cxq63dqp93n1o

BBC. “US And China Must Act As Responsible Global Powers Together, Xi Says At White House Dinner.” BBC. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.bbc.com/news/live/cwy8zglv08ymt

CBS News. “Live Updates: Trump Welcomes China's Xi For State Dinner At White House After Touting ‘Truly Great Friendship’.” CBS News. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.cbsnews.com/live-updates/trump-china-xi-jinping-state-visit-dinner-tariffs-ai/

CNN. “Trump And Xi Lavish Praise On Each Other At White House State Dinner.” CNN. Erişim 25 Eylül 2026. https://edition.cnn.com/2026/09/24/politics/live-news/trump-meeting-china-xi-us-visit

Reuters. “Trump To Wrap Up Xi Summit With A Tour Of US Archives.” Reuters. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/trump-wrap-up-xi-summit-with-tour-us-archives-2026-09-25/

Reuters. “Trump Welcomes China's Xi With Fanfare, But No Breakthroughs Emerge.” Reuters. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/trump-welcomes-xi-washington-looking-trade-win-2026-09-24/

中华人民共和国外交部. “习近平出席美国总统特朗普在白宫举行的欢迎仪式.” 中华人民共和国外交部. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260925_12031112.shtml

中华人民共和国外交部. “习近平同美国总统特朗普会谈.” 中华人民共和国外交部. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260925_12031134.shtml

中华人民共和国外交部. “习近平和彭丽媛出席特朗普总统夫妇举行的欢迎国宴.” 中华人民共和国外交部. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260925_12031245.shtml

中华人民共和国外交部. “习近平在白宫欢迎仪式上的致辞(全文).” 中华人民共和国外交部. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260924_12030964.shtml

中华人民共和国外交部. “习近平在美国总统特朗普举行的欢迎宴会上的祝酒辞(全文).” 中华人民共和国外交部. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260925_12031243.shtml

中华人民共和国外交部. “习近平抵达美国安德鲁斯空军基地发表书面讲话.” 中华人民共和国外交部. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260924_12030117.shtml

Dipnotlar

  • [1]

    Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. “习近平出席美国总统特朗普在白宫举行的欢迎仪式.” Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260925_12031112.shtml

  • [2]

    CBS News. “Live Updates: Trump Welcomes China's Xi for State Dinner at White House after Touting ‘Truly Great Friendship’.”

  • [3]

    CBS News. “Live Updates: Trump Welcomes China's Xi for State Dinner at White House after Touting ‘Truly Great Friendship’.” CBS News. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.cbsnews.com/live-updates/trump-china-xi-jinping-state-visit-dinner-tariffs-ai/

  • [4]

    Reuters. “Trump to Wrap Up Xi Summit with a Tour of US Archives.” Reuters. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/trump-wrap-up-xi-summit-with-tour-us-archives-2026-09-25/

  • [5]

    Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. “习近平出席美国总统特朗普在白宫举行的欢迎仪式.”

  • [6]

    Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. “习近平在白宫欢迎仪式上的致辞(全文).” Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260924_12030964.shtml

  • [7]

    Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. “习近平出席美国总统特朗普在白宫举行的欢迎仪式.”

  • [8]

    CBS News. “Live Updates: Trump Welcomes China's Xi for State Dinner at White House after Touting ‘Truly Great Friendship’.”

  • [9]

    Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. “习近平同美国总统特朗普会谈.” Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260925_12031134.shtml

  • [10]

    Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. “习近平同美国总统特朗普会谈.”

  • [11]

    CBS News. “Live Updates: Trump Welcomes China's Xi for State Dinner at White House after Touting ‘Truly Great Friendship’.”

  • [12]

    BBC. “US and China Must Act as Responsible Global Powers Together, Xi Says at White House Dinner.” BBC. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.bbc.com/news/live/cwy8zglv08ymt

  • [13]

    CBS News. “Live Updates: Trump Welcomes China's Xi for State Dinner at White House after Touting ‘Truly Great Friendship’.”

  • [14]

    CNN. “Trump and Xi Lavish Praise on Each Other at White House State Dinner.” CNN. Erişim 25 Eylül 2026. https://edition.cnn.com/2026/09/24/politics/live-news/trump-meeting-china-xi-us-visit

  • [15]

    CBS News. “Live Updates: Trump Welcomes China's Xi for State Dinner at White House after Touting ‘Truly Great Friendship’.”

  • [16]

    Reuters. “Trump Welcomes China's Xi with Fanfare, but No Breakthroughs Emerge.” Reuters. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/trump-welcomes-xi-washington-looking-trade-win-2026-09-24/

  • [17]

    Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. “习近平在美国总统特朗普举行的欢迎宴会上的祝酒辞(全文).” Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260925_12031243.shtml

  • [18]

    CBS News. “Live Updates: Trump Welcomes China's Xi for State Dinner at White House after Touting ‘Truly Great Friendship’.”

  • [19]

    BBC. “US and China Must Act as Responsible Global Powers Together, Xi Says at White House Dinner.”

  • [20]

    CNN. “Trump and Xi Lavish Praise on Each Other at White House State Dinner.”

24 Eylül 2026

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD Ziyareti, Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı Şi Cinping’in, ABD Başkanı Donald Trump’ın daveti üzerine 23-25 Eylül 2026 tarihlerinde Amerika Birleşik Devletleri’ne gerçekleştirdiği devlet ziyaretidir.【1】 Ziyaret, Şi Cinping’in on yılı aşkın bir sürenin ardından ABD’ye yaptığı ilk devlet ziyareti ve 2015’ten bu yana Washington’a yaptığı ilk ziyarettir.【2】

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, Washington ziyareti sırasında konaklayacağı otelin çevresinde toplanan destekçiler, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Şi Cinping ve eşi Pıng Liyüen (Peng Liyuan), 23 Eylül 2026 akşamı Maryland eyaletindeki Joint Base Andrews askeri üssünde Başkan Trump ve eşi Melania Trump tarafından karşılanmıştır. Ziyaret programında Beyaz Saray’da resmi karşılama töreni, iki lider arasında ikili görüşmeler, devlet yemeği ve Ulusal Arşivler ziyareti yer almaktadır.【3】


Ziyaret, Başkan Trump’ın Mayıs 2026’da Çin’e yaptığı ziyaretin ardından iki liderin aynı yıl içindeki ikinci görüşmesidir.【4】 Ziyaretin başladığı gün ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, iki ülke arasında Busan Anlaşması olarak adlandırılan ticari ateşkesin 10 Ocak’a kadar uzatılması konusunda uzlaşıldığını açıklamıştır.【5】

Ziyaretin Duyurulması

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, 15 Mayıs 2026 akşamı Şi Cinping’in, ABD Başkanı Donald Trump’ın daveti üzerine sonbaharda ABD’ye devlet ziyaretinde bulunacağını teyit etmiştir.【6】


Çin Dışişleri Bakanlığı, 21 Eylül 2026 Pazartesi günü yaptığı açıklamada Şi Cinping’in, Başkan Trump’ın daveti üzerine 23-25 Eylül tarihlerinde ABD’ye devlet ziyaretinde bulunacağını duyurmuştur. Bakanlık sözcüsü, duyurunun hemen ardından düzenlenen olağan basın toplantısında Şi Cinping’in ziyaret sırasında “Başkan Trump ile Çin-ABD ilişkilerine ve dünya barışı ile kalkınmasına ilişkin önemli meseleler üzerine derinlemesine görüş alışverişinde bulunacağını” bildirmiştir. Bakanlık Sözcüsü Guo Ciakun, iki devlet başkanının altı aylık bir süre içinde karşılıklı ziyaretler gerçekleştirmesinin “tarihş ve dönüm noktası niteliğinde bir öneme” sahip olduğunu belirtmiş ve şunları eklemiştir: “Çin, ABD ile birlikte çalışarak ... diyaloğu ve işbirliğini güçlendirmeye, anlaşmazlıkları uygun şekilde yönetmeye, iki ülke halklarının refahını sürekli olarak artırmaya ve dünya barışını, istikrarını ve refahını teşvik etmeye hazırdır.”【7】


Beyaz Saray’ın 21 Eylül 2026 tarihli açıklamasında ise Başkan Trump ve First Lady Melania Trump’ın, Şi Cinping ve eşi Pıng Liyüen’i 24 Eylül 2026 Perşembe günü resmi devlet ziyareti kapsamında Beyaz Saray’da ağırlayacağı bildirilmiştir. Açıklamada, ziyaretin Şi Cinping ve Pıng Liyüen’in Beyaz Saray’a yaptığı son ziyaretten on yılı aşkın bir süre sonra gerçekleştiği belirtilmiş ve ziyaret iki ülke arasındaki ilişkide önemli bir dönüm noktası olarak nitelendirilmiştir.【8】

Ziyaret Öncesi Gelişmeler

Hazırlık Görüşmeleri

Ziyaret öncesinde ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng (He Lifeng) başkanlığındaki heyetler arasında hazırlık görüşmesi yapılmıştır. Bu görüşmede iki ülke arasında “uyarı mekanizması” oluşturulmasını da içeren bir yapay zeka diyaloğu başlatılması konusunda fikir birliğine varılmıştır.【9】 Bessent, ziyaretten önceki hafta sonu Hı Lifıng ile yapay zeka konusunu ele almıştır. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise “ekonomileri veya toplumları etkileyebilecek ve hatta ulus-devletler arasında bir çatışmaya yol açabilecek” tehlikeli olayların önlenmesi amacıyla “Soğuk Savaş sırasında sahip olduğumuz sıcak hattın bir eşdeğeri” üzerine ilk aşamada düşünceler bulunduğunu ifade etmiştir.【10】


Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, ziyaretten önceki hafta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Pekin’de görüşmüştür. Çin hükümetine dış politika alanında danışmanlık yapan Şanghay Fudan Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü Dekanı Vu Şinbo, bu görüşmenin kısmen “Washington’da iki liderin bu konuda daha somut bir görüşme yapabilmesi için bazı meseleleri netleştirme” amacı taşıdığını belirtmiştir.【11】

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, Washington ziyareti sırasında konaklayacağı otelin çevresinde toplanan destekçiler, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Çinli İş İnsanları Heyeti

Çin tarafının, Şi Cinping’in ABD ziyaretine ABD Başkanı Trump ile görüşmeler yapmak üzere bir iş insanları heyetini de dahil etmeyi amaçladığı ve bu heyetin ABD’de düzenleyici incelemeyle karşı karşıya olan şirketleri de kapsayabileceği bildirilmiştir. Ancak Şi Cinping’in Washington’a söz konusu heyet olmadan gideceği aktarılmıştır. Heyetin ziyarete katılmama nedeni resmi olarak açıklanmamıştır.【12】


Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, 23 Eylül 2026 Çarşamba günkü olağan basın toplantısında iş insanlarının Şi Cinping’e ABD ziyaretinde eşlik edip etmeyeceğine ilişkin soruya “İlgili bilgiye sahip değilim.” yanıtını vermiştir.

Şi Cinping’in Pekin’den Ayrılışı ve Heyeti

Şi Cinping, 23 Eylül 2026 öğleden sonra özel uçakla Pekin’den ayrılmıştır. Şi Cinping’e ziyarette eşi Pıng Liyüen, Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Siyasi Büro Daimi Komitesi Üyesi ve Merkez Komitesi Genel Bürosu Direktörü Tsay Çi (Cai Qi) ile ÇKP Merkez Komitesi Siyasi Büro Üyesi ve Dışişleri Bakanı Vang Yi eşlik etmiştir.【13】 Heyette ayrıca Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile Pekin’den diğer delegeler ve büyükelçiler de yer almıştır.【14】 ÇKP Merkez Komitesi Siyasi Büro Üyesi ve Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng, Washington’a heyetten önce ulaşmıştır.【15】

Varış ve Joint Base Andrews’taki Karşılama Töreni

Şi Cinping’i taşıyan Air China uçağı, 23 Eylül 2026 tarihinde yerel saatle 17.39’da Maryland eyaletindeki Joint Base Andrews’a iniş yapmıştır.【16】 Şi Cinping ve eşi Pıng Liyüen, ABD Başkanı Donald Trump ve eşi Melania Trump tarafından karşılanmıştır.【17】 Başkan Trump, ABD başkanlarının nadiren yaptığı bir şekilde yabancı bir devlet başkanını havaalanında bizzat karşılamıştır.


Tören için yaklaşık 30 metrelik (100 fit) kırmızı halı serilmiştir. Sancak ve tören kıtası uçağa doğru yürüyerek kırmızı halının iki yanında yerini almış, ardından iki makam aracı uçağın yanına gelmiştir. Şi Cinping ve Pıng Liyüen uçaktan indikten sonra iki çift tokalaşmış, kısa bir süre sohbet etmiş, ardından kırmızı halı boyunca yan yana yürüyerek fotoğraf çektirmiştir.【18】 Tören kıtası kırmızı halının iki yanında selam durmuştur. ABD’li çocuklar Şi Cinping ve Pıng Liyüen’e çiçek takdim etmiştir.


Tören sırasında askeri bando iki ülkenin milli marşlarını çalmış, top atışları yapılmıştır. Çin Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre törende 21 pare top atışı yapılmıştır. Trump ve Şi Cinping, arkalarında ABD ve Çin bayraklarının dalgalandığı kırmızı halının sonunda yan yana durmuş, bu sırada havaalanı üzerinde B-1 bombardıman uçakları ile selamlama uçuşu gerçekleştirilmiştir. Karşılama töreninin ardından iki çift, ayrı araçlarla Washington’a hareket etmiştir.


Havaalanında Çin heyetinden önce Washington’a ulaşan Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile Çin’in Washington Büyükelçisi Şiye Fıng de Şi Cinping’i karşılamıştır. Heyette yer alan Tsay Çi ve Vang Yi, Şi Cinping ile aynı uçakla ABD’ye gelmiştir.【19】

Şi Cinping’in Varış Açıklaması

Şi Cinping, ABD’ye varışında Çin halkı adına Amerikan halkına selam ve iyi dileklerini ileten bir yazılı açıklama yayımlamıştır. Açıklama, Çin’in resmi haber ajansı Xinhua ve Çin’in Washington Büyükelçiliği aracılığıyla da kamuoyuyla paylaşılmıştır. Açıklamada ticari bir anlaşmaya ilişkin herhangi bir ifadeye yer verilmemiştir.


Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan “Andrews Hava Üssü’ne Varışta Yazılı Açıklama (23 Eylül 2026, Washington)” başlıklı metnin tamamı şu şekildedir:【20】


“Başkan Trump’ın daveti üzerine Amerika Birleşik Devletleri’ne devlet ziyaretinde bulunmaktan büyük memnuniyet duyuyorum. Çin halkı adına Amerikan halkına içten selamlarımı ve iyi dileklerimi sunarım.

Çin ve ABD, her ikisi de büyük ülkelerdir; Çin halkı ve Amerikan halkı, her ikisi de büyük halklardır. Çin ve ABD halkları uzun süredir dostane ilişkiler sürdürmektedir, iki tarafın çıkarları derinden iç içe geçmiştir; iki ülke rakip değil ortak olmalıdır. Çin ulusunun büyük yeniden dirilişinin gerçekleştirilmesi ile Amerika’nın yeniden büyük kılınması, tamamen birbiriyle çelişmeden paralel biçimde ilerleyebilir, birbirinin başarısına katkı sağlayabilir ve dünyaya fayda sağlayabilir.


Bu yıl, Çin ve ABD’nin her birinin kalkınması açısından kritik bir yıldır. Başkan Trump bu yılın mayıs ayında Çin’i ziyaret ettiğinde, Çin-ABD yapıcı stratejik istikrar ilişkisi kurma konusunda uzlaştık ve gelecekte Çin-ABD ilişkilerinin gelişimine stratejik yön verdik. Çin ve ABD, birbirine doğru adım atmalı; işbirliğinin esas olduğu, rekabetin ölçülü olduğu, anlaşmazlıkların kontrol edilebilir olduğu ve barışın öngörülebilir olduğu istikrarlı bir ilişkinin oluşmasını teşvik etmeli ve yeni çağda Çin ile ABD gibi iki büyük ülkenin doğru biçimde bir arada var olmasının yolunu açmalıdır. Bu konuda inancım vardır.


Dünya gelişiyor, çağ değişiyor; ancak Çin ve ABD’nin barış içinde bir arada yaşamasının tarihsel mantığı değişmemiştir, iki ülke halkının dostane ilişkiler sürdürme yönündeki iyi niyetli arzusu değişmemiştir, uluslararası toplumun Çin ve ABD’ye yönelik genel beklentisi değişmemiştir. Başkan Trump ile iki ülke ilişkilerini ve dünyadaki durumu ilgilendiren önemli meseleler üzerine derinlemesine fikir alışverişinde bulunmayı, Çin-ABD yapıcı stratejik istikrar ilişkisinin içeriğini sürekli olarak zenginleştirmeyi ve Çin ile ABD arasında çeşitli alanlarda etkileşim ve işbirliği alanını genişletmeyi umuyorum. ABD’nin çeşitli kesimlerinden kişilerle geniş kapsamlı temaslarda bulunmayı ve dostluğu derinleştirmeyi de umuyorum. İki tarafın ortak çabalarıyla bu ziyaretin mutlaka verimli sonuçlar doğuracağına, iki ülke halkının refahını artıracağına ve dünya barışına umut katacağına inanıyorum.”

Ticari Ateşkesin Uzatılması

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 23 Eylül 2026 Çarşamba günü Fox News’ün “Special Report” programına yaptığı açıklamada, Şi Cinping’in ziyareti öncesinde Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile “küçük adımlar dizisi yerine daha büyük bir anlaşma yapıp yapamayacağımızı görmek” amacıyla görüştüğünü belirtmiş ve “Bugün, Busan Anlaşması olarak adlandırdığımız anlaşmayı uzatma konusunda uzlaştık.” demiştir.【21】


Bessent’in açıklamasına göre 10 Kasım’da sona ermesi öngörülen anlaşma, 10 Ocak’a kadar uzatılmıştır. Bessent, Hı Lifıng ile iki ülke arasında ileride daha kapsamlı bir ticaret anlaşması yapılıp yapılamayacağını da ele aldıklarını ifade etmiştir.【22】 Çin’in Washington Büyükelçiliği, uzatmaya ilişkin ilk etapta açıklama yapmamıştır.

Busan Anlaşmasının Kapsamı

Söz konusu 11 aylık ticari ateşkes, iki ülke arasında karşılıklı tarifelerin yüzde 100’ü aştığı ve 2025 yılında yaşanan ticaret savaşını durdurmuştur.【23】


Anlaşma, Trump ile Şi Cinping’in Ekim 2025’te Güney Kore’nin Busan şehrinde yaptığı görüşmede varılan geçici uzlaşmaya dayanmaktadır. Bu görüşmede iki ülke, “karşılıklı tarifeler” kapsamında birbirlerine uyguladıkları yüzde 24’lük ek tarifeyi 10 Kasım 2025’ten itibaren bir yıl süreyle erteleme konusunda anlaştıklarını duyurmuştur. Çin tarafı, fentanil ve öncül maddelerinin ihracatının kontrolü konusunda gerekli adımları atmayı taahhüt etmiş, ABD tarafı da bu alandaki tedbirlerin yetersizliği gerekçesiyle Çin’e uyguladığı yüzde 20’lik ek gümrük tarifesini yüzde 10’a düşüreceğini bildirmiştir.【24】


Bu uzlaşma kapsamında ABD yönetimi, 29 Eylül’de ihracat kontrolü uyguladığı varlık listesindeki yabancı şirketlerin yüzde 50’yi aşan pay sahibi olduğu ortaklıkları da kapsayan kuralın yürürlüğe girmesini bir yıl ertelemiş; Çin tarafı da nadir toprak elementlerinin ihracatının kontrolüne ilişkin 9 Ekim’de aldığı tedbirlerin uygulanmasını bir yıl ertelemeyi kabul etmiştir. Ayrıca ABD, Çin’in denizcilik, lojistik ve gemicilik sektörlerine yönelik başlattığı 301. madde soruşturması sonucunda limanlarını kullanan Çin gemilerine ton başına ek liman ücreti uygulanmasına ilişkin kararını, Çin de buna misilleme olarak aldığı tedbirleri bir yıl erteleyeceğini duyurmuştur.【25】

Ziyaretin Gündemi

Ziyaret kapsamında Şi Cinping ile Başkan Trump arasındaki ikili görüşmelerin 24 Eylül 2026 tarihinde başlaması planlanmıştır. Görüşmelerde iki ülke arasındaki tarifeler, teknoloji kısıtlamaları ve nadir toprak elementlerinin ihracatı gibi ticari anlaşmazlıkların yanı sıra Orta Doğu’daki savaş ve yapay zeka güvenliği konularının ele alınması öngörülmüştür. Liderlerin, ekonomik ve ticari anlaşmazlık konularında daha önce varılan geçici uzlaşmaları sürdürerek ilişkilerde istikrarı korumaya odaklanması beklenmektedir. Görüşmelerde Tayvan meselesinin de gündeme gelmesi beklenmektedir.

Ticaret ve Ekonomi

İki ülke arasında nadir toprak elementleri ve bilgisayar çiplerine yönelik ihracat kontrolleri, Çin’in İran ile ilişkileri ve ABD’nin Tayvan’a desteği gibi konularda görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Ziyaret öncesinde kamuoyuna yansıyan bilgilerde görüşmelerin belirli sektörlerde tarifelerin düşürülmesi, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadelede işbirliği ve askerî diyaloğun genişletilmesi konularında anlaşmalarla sonuçlanabileceği, Başkan Trump’ın ise Çin’de tutulan bazı ABD vatandaşlarının ve diğer kişilerin serbest bırakılmasını talep etmesinin beklendiği bildirilmiştir. Aynı bilgilere göre Trump’ın, Şi Cinping’in gevşetilmesini istediği ABD teknolojisine yönelik ihracat kontrollerini sürdürmesi beklenmektedir.【26】


ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Eylül ayında iki ülkenin “tarım ve tarife dışı engeller konusunda bazı duyurular” yapacağını açıklamıştır. Greer, 21 Eylül 2026 Pazartesi günü Çin’in 200 Boeing uçağı satın alma taahhüdü konusunda ilerleme kaydettiğini belirtmiş ancak ek siparişlerin gündemde olduğuna ilişkin bir işaret vermemiştir.【27】


Bush Çin Vakfı’ndan David Firestein’e göre Trump, Çin’in ABD ürünlerine uyguladığı tarifelerin düşürülmesi, Çin’den nadir toprak elementi ithalatının artırılması ve ABD tarım ürünleri ihracatının artırılması gibi ticaret ve tarife alanlarında anlaşmalar sağlamayı amaçlamaktadır. Firestein, Şi Cinping’in ise Trump’ı Kongre tarafından onaylanan 14 milyar dolarlık Tayvan silah satışını daha da ertelemeye ya da iptal etmeye ve ABD-Çin ticari entegrasyonunu derinleştirmeye teşvik etmesini beklediğini ifade etmiştir.【28】

Savaş ve İran

Zirvenin önemli gündem maddelerinden birinin İran olması beklenmektedir. ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran’ın misillemeleriyle tırmanan savaş, Haziran ayında varılan mutabakata rağmen sona ermemiştir. Çatışmanın Hürmüz Boğazı’nda neden olduğu kesintinin ekonomik etkileri küresel düzeyde sürmektedir.【29】


Başkan Trump, Rusya’dan petrol ve doğal gaz ithal eden ülkelere yüzde 100’e kadar ek tarife ve ikincil yaptırımlar uygulama yetkisini ABD hükümetine veren ve İran’a yönelik yaptırımları genişleten “Lindsey O. Graham 2026 Rusya ve İran Yaptırımları Yasası”nı imzalamıştır. Beyaz Saray, İran’da başlattığı ve süren savaşa ilişkin olarak İran hükümetiyle ticari ilişkilerini sürdüren ülkeleri sorumlu tutmuş ve bu ülkeleri ya ticareti durdurmaya ya da kapsamlı yaptırımlarla karşı karşıya kalmaya zorlayacağını açıklamıştır. Çin, İran’ın en büyük ticaret ortağıdır.【30】

Yapay Zeka Güvenliği

Yapay zeka güvenliğinin de zirve gündeminde yer alması öngörülmüştür. İki ülkenin, yapay zekânın oluşturabileceği risklere karşı bilgi paylaşımını ve olası tehditlere ilişkin erken uyarıyı içeren bir “yapay zeka diyaloğu” başlatması beklenmektedir. ABD, yapay zeka sistemlerinin yaratabileceği risklere odaklanan güvenlik mekanizmaları tesis edilmesini isterken Çin tarafı geniş kapsamlı bir küresel yapay zeka yönetimi oluşturulmasını savunmaktadır. ABD’li yapay zeka geliştiricisi şirketler ise Çinli şirketlerin “damıtma” (distillation) adı verilen yöntemle kendi modellerinden veri çaldığını iddia ederek Washington yönetiminden bunu engelleyecek tedbirler almasını talep etmektedir.【31】


Eski ABD Başkanı Joe Biden ile Şi Cinping, Kasım 2023’te ABD’nin San Francisco kentinde yaptıkları görüşmede iki ülkenin yapay zeka alanında ortak çalışma grubu oluşturması konusunda mutabakata varmış ancak daha sonra bu konuda somut bir adım atılmamıştır.【32】 Başkan Trump, yapay zeka sektörünün içinden gelen potansiyel tehlikelere ilişkin son uyarıları “aldatmaca” olarak nitelendirmiştir. Trump ayrıca ABD’nin Çin’i geride bırakmaya odaklanması gerektiği gerekçesiyle yapay zeka geliştirme sürecinin güvenlik amacıyla yavaşlatılamayacağını söylemiştir.【33】

Ziyaret Programı

Beyaz Saray’ın açıkladığı programa göre ziyaretin Beyaz Saray ayağı 24-25 Eylül 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecektir. Şi Cinping’in ziyaretinin 25 Eylül Cuma günü sona ermesi planlanmıştır.

24 Eylül 2026

Başkan Trump ve Melania Trump, 24 Eylül sabahı Şi Cinping ve Pıng Liyüen onuruna Beyaz Saray’ın Güney Bahçesi (South Lawn), Devlet Katı (State Floor) ve Gül Bahçesi’nde (Rose Garden) düzenlenecek bir Resmî Karşılama Töreni (State Arrival Ceremony) gerçekleştirecektir. Törene ABD Silahlı Kuvvetleri’nin tüm kuvvetlerini temsil eden 479 askeri personelin katılması planlanmıştır.


Program uyarınca karşılama başladığında Güney Yolu (South Drive), Silahlı Kuvvetler Tam Onur Kordonu (Armed Forces Full Honor Cordon) ile çevrilecek ve kordon ABD ve Çin bayraklarından oluşan bir bayrak düzenine uzanacaktır. Başkan ve First Lady, Şi Cinping ve Pıng Liyüen’i Beyaz Saray’a kabul ederken ABD Ordusu Herald Trompetçileri (United States Army Herald Trumpets) Güney Portiko’da (South Portico) bir karşılama müziği icra edecektir. Devlet Katı’nda “The President’s Own” ABD Deniz Piyadeleri Bandosu, Çin Halk Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri’nin milli marşlarını çalacak, ardından Başkan Trump ve Şi Cinping birer konuşma yapacaktır.


Törende ayrıca ABD Deniz Piyadeleri Sessiz Tatbikat Takımı (United States Marine Silent Drill Platoon) ve ABD Birleşik Kuvvetler Komutanlığı tarafından Güney Bahçesi’nde bir Başkanlık Selamı (Presidential Salute) icra edilecektir. Ardından Gül Bahçesi’nde bir Askeri Geçit (Military Review) düzenlenecek, bu sırada ABD Ordusu Herald Trompetçileri Batı ve Oval Sütunlu Galerilerin çatısında yer alacaktır. Askeri gösterilerin ABD Ordusu Old Guard Fife and Drum Corps, ABD Deniz Piyadeleri Sessiz Tatbikat Takımı ve “The Commandant’s Own” ABD Deniz Piyadeleri Trampet ve Borazan Birliği tarafından sunulması planlanmıştır. Tören, bir B-2 Spirit ile dört F-22 Raptor uçağının katılacağı bir selamlama uçuşuyla sona erecektir.


Karşılama töreninin ardından Melania Trump ve Pıng Liyüen, yüzyıllara yayılan sanat eserlerini ve Çin-Amerikan kültürel etkileşimini incelemek üzere Smithsonian Ulusal Asya Sanatı Müzesi’ni (Smithsonian National Museum of Asian Art) ziyaret edecektir. Beyaz Saray’da askeri geçit töreninin ardından iki lider arasında görüşmeler yapılması planlanmıştır.


24 Eylül akşamı Başkan Trump ve Melania Trump, Şi Cinping ve Pıng Liyüen’i Beyaz Saray’ın Kuzey Portiko’sunda (North Portico) karşılayacak ve Doğu Salonu’nda (East Room) bir devlet yemeği verilecektir. Devlet yemeğine davet edilmesi beklenen ABD’li iş dünyası temsilcileri arasında Jeff Bezos (Amazon), Elon Musk (Tesla), Sundar Pichai (Alphabet), Michael Dell, Jensen Huang (Nvidia), Sam Altman (OpenAI), Jane Fraser, Tim Cook (Apple), Albert Bourla (Pfizer) ve Mark Zuckerberg (Meta Platforms) yer almaktadır.【34】

25 Eylül 2026

25 Eylül Cuma sabahı Başkan Trump ve Melania Trump, Şi Cinping ve Pıng Liyüen’i Beyaz Saray’ın Güney Portiko’sunda karşılayacak ve iki çift Beyaz Saray’ın Kırmızı Salonu’nda (Red Room) çay içecektir. Ardından çiftlerin, Amerika-Çin ilişkileri açısından tarih boyunca önem taşıyan çeşitli kayıt ve belgeleri incelemek üzere Washington’daki Ulusal Arşivler’e (National Archives) gitmesi planlanmıştır. Devlet ziyareti, Başkan Trump ve Melania Trump’ın Şi Cinping ve Pıng Liyüen’i Ulusal Arşivler’de uğurlamasıyla sona erecektir.【35】 Ulusal Arşivler, Bağımsızlık Bildirgesi ve ABD Anayasası’nın orijinal nüshalarının muhafaza edildiği kurumdur.

Kaynakça

Al Jazeera. “Trump Welcomes Xi to Washington as US, China Agree to Extend Trade Truce.” Al Jazeera. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/23/trump-meets-chinas-xi-jinping-at-us-airport-on-arrival-for-three-day-trip

Anadolu Ajansı. “ABD Başkanı Trump, Çin Devlet Başkanı Şi'yi Havaalanında Karşıladı.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-baskani-trump-cin-devlet-baskani-siyi-havaalaninda-karsiladi/4067171

Anadolu Ajansı. “Çin Devlet Başkanı Şi, ABD Ziyaretine Başladı.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/cin-devlet-baskani-si-abd-ziyaretine-basladi/4067184

Anadolu Ajansı. “Çin Lideri Şi, Tarifeler, İran ve Yapay Zeka Güvenliğini Görüşmek Üzere ABD’yi Ziyaret Edecek.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/cin-lideri-si-tarifeler-iran-ve-yapay-zeka-guvenligini-gorusmek-uzere-abd-yi-ziyaret-edecek/4063114

BBC. “Trump Offers Warm Welcome as China's Xi Arrives for US Visit.” BBC. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.bbc.com/news/articles/cqgmrk7187lzo

CNN. “A Lot’s Changed Since Xi Jinping’s Last US State Visit. Mostly in China’s Favor.” CNN. Erişim 24 Eylül 2026. https://edition.cnn.com/2026/09/23/china/trump-xi-summit-washington-intl-hnk

Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. “习近平抵达华盛顿对美国进行国事访问.” Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260924_12030114.shtml

Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. “习近平抵达美国安德鲁斯空军基地发表书面讲话.” Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260924_12030117.shtml

Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. “习近平离京对美国进行国事访问.” Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.mfa.gov.cn/zyxw/202609/t20260923_12029740.shtml

Reuters. “China's Xi Expected to Press Trump to Halt Taiwan Arms Sales under 1982 Agreement, Sources Say.” Reuters. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/chinas-xi-expected-press-trump-halt-taiwan-arms-sales-under-1982-agreement-2026-09-22/

Reuters. “China's Xi to Visit Washington without CEO Delegation, Sources Say.” Reuters. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/us/chinas-xi-visit-washington-without-ceo-delegation-sources-say-2026-09-23/

Reuters. “China's Xi to Visit the US from September 23-25.” Reuters. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/chinas-xi-visit-us-september-23-25-2026-09-21/

Reuters. “Trump Welcomes Xi to Washington Looking for a Trade Win.” Reuters. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/trump-welcomes-xi-washington-looking-trade-win-2026-09-24/

Reuters. “US Says China Trade Truce Extended as Trump Welcomes Xi.” Reuters. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/china/trump-plans-grand-spectacle-potentially-tense-xi-talks-2026-09-23/

South China Morning Post. “China, US May Unveil Measures to Boost Military Ties When Xi Visits Washington.” South China Morning Post. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3367849/china-us-may-unveil-measures-boost-military-ties-when-xi-visits-washington

South China Morning Post. “China’s Xi Jinping to Pay First State Visit to US in More Than a Decade.” South China Morning Post. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3353761/xi-jinping-pay-first-state-visit-us-more-decade-trump-says

The White House. “First Lady Melania Trump Releases Details Ahead of His Excellency Xi Jinping, President of The People’s Republic of China, and Madame Peng Liyuan’s Visit to The White House.” The White House. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/2026/09/first-lady-melania-trump-releases-details-ahead-of-his-excellency-xi-jinping-president-of-the-peoples-republic-of-china-and-madame-peng-liyuans-visit-to-the-white-house/

Dipnotlar

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarEdanur Karakoç24 Eylül 2026 11:40

Özet

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump’ın daveti üzerine 23-25 Eylül 2026 tarihlerinde ABD’ye devlet ziyareti gerçekleştirdi. Ziyarette iki lider, ticaret, yapay zeka güvenliği, Tayvan, İran, Ukrayna ve Kore Yarımadası gibi konuları görüştü. ABD ve Çin, daha önce varılan ticari ateşkesi 10 Ocak’a kadar uzatma konusunda anlaşırken, ekonomik ve ticari konularda yeni bir ortak düzenleme üzerinde uzlaşı sağlandığı açıklandı.

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD Ziyareti (2026)" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

İçindekiler

  • 28 Eylül 2026

    Ziyaretin Sonuçları ve Sonrasındaki Gelişmeler (25-28 Eylül 2026)

  • 28 Eylül 2026

    Tarife İndirimi Listeleri

  • 28 Eylül 2026

    Yapay Zeka

  • 26 Eylül 2026

    Beyaz Saray’daki Çay Görüşmesi

  • 26 Eylül 2026

    Ulusal Arşivler Ziyareti

  • 26 Eylül 2026

    Şi Cinping’in ABD’den Ayrılışı

  • 26 Eylül 2026

    Sonraki Görüşmeler

  • 26 Eylül 2026

    Ticari Sonuçlara İlişkin Açıklamalar

  • 26 Eylül 2026

    İran’a İlişkin Açıklamalar

  • 26 Eylül 2026

    Şi Cinping’in “Tukidides Tuzağı” Vurgusu

  • 25 Eylül 2026

    Beyaz Saray’daki Resmi Karşılama Töreni

  • 25 Eylül 2026

    Konuşmaların Ardından Düzenlenen Askeri Tören

  • 25 Eylül 2026

    Oval Ofis’teki İkili Görüşme

  • 25 Eylül 2026

    Melania Trump ve Pıng Liyüen’in Müze Ziyareti

  • 25 Eylül 2026

    Devlet Yemeği

  • 25 Eylül 2026

    Protestolar

  • 24 Eylül 2026

    Ziyaretin Duyurulması

  • 24 Eylül 2026

    Ziyaret Öncesi Gelişmeler

  • 24 Eylül 2026

    Şi Cinping’in Pekin’den Ayrılışı ve Heyeti

  • 24 Eylül 2026

    Varış ve Joint Base Andrews’taki Karşılama Töreni

  • 24 Eylül 2026

    Şi Cinping’in Varış Açıklaması

  • 24 Eylül 2026

    Ticari Ateşkesin Uzatılması

  • 24 Eylül 2026

    Busan Anlaşmasının Kapsamı

  • 24 Eylül 2026

    Ziyaretin Gündemi

  • 24 Eylül 2026

    Ziyaret Programı