Çölleşme

Çölleşme; kurak, yarı kurak ve kuru yarı nemli bölgelerde iklim değişiklikleri ve insan faaliyetleri sonucunda toprağın doğal verimliliğini kaybetmesi sürecidir. Bu süreç, bitki örtüsünün azalması, su kaynaklarının tükenmesi ve toprağın erozyona uğramasıyla karakterizedir. Çölleşme, yalnızca mevcut çöllerin genişlemesi değil, aynı zamanda verimli arazilerin çöl benzeri özellikler kazanması anlamına gelir.

Nedenleri

İnsan Faaliyetleri

Doğal Faktörler

Etkilenen Bölgeler

• Türkiye: İç Anadolu (Konya-Karapınar, Tuz Gölü havzası), Güneydoğu Anadolu (Şanlıurfa, Mardin) ve Akdeniz bölgeleri çölleşmeye yüksek derecede hassastır. Türkiye topraklarının %22.5'i yüksek risk altındadır.
• Afrika: Sahel kuşağı ve Güney Afrika, şiddetli kuraklık ve toprak bozulmasıyla karşı karşıyadır.
• Asya: Çin, Hindistan ve Orta Doğu’da rüzgar ve su erozyonu yaygındır.
• Latin Amerika: Brezilya ve Arjantin’de ormansızlaşma ve tarım arazilerinin tahribatı görülür.

Sonuçlar

• Ekonomik: Tarımsal verimlilik düşer, yoksulluk ve göç artar. BM, 2050 yılına kadar 200 milyon insanın yerinden olabileceğini öngörmektedir.
• Ekolojik: Biyolojik çeşitlilik azalır, türler yok olur.
• Sosyal: Gıda güvensizliği, su kıtlığı ve sağlık sorunları (toz fırtınaları nedeniyle solunum hastalıkları) ortaya çıkar.

Mücadele Yöntemleri

Sürdürülebilir Arazi Yönetimi

Yeniden Ağaçlandırma

Toplumsal Farkındalık

Politikalar ve Uluslararası İşbirliği

Önemli Veriler

• Dünya yüzeyinin üçte biri (4 milyar hektar) çölleşme tehdidi altındadır.
• Türkiye’de çölleşme, 22.5 milyon hektar alanı doğrudan etkilemektedir.
• Çölleşmeyle mücadelenin yıllık maliyeti 2.4 milyar dolar iken, çölleşmenin yıllık ekonomik kaybı 42 milyar dolardır.