Köken

Dideban sözcüğü, Farsça "gözcü, gözleyici" anlamlarındaki dīdebān ﺩﻳﺪﻩ ﺑﺎﻥ sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Farsça "göz" anlamındaki dīde ﺩﻳﺪﻩ sözcüğüne gelen ve "güden, bekleyen, bakan" anlamlarındaki -bān ﺑﺎﻥ ekiyle oluşmuştur. Bu Farsça sözcük ise (bān ﺑﺎﻥ) Orta Farsça aynı anlamda kullanılan pān veya pānag sözcüklerinden evrilmiştir.

Kullanım Alanları

• Güvenlik ve Koruma: Bekçi, gözcü anlamlarında koruma eyleminde bulunan görevlileri nitelerken kullanılır.
• Tarih: Osmanlı dönemindeki gümrük muhafızlarını ve İstanbul'da çıkan yangınlarda yangını haber vermekle görevli olan gözcüleri nitelerken kullanılır.
• Edebiyat: Uyanık, gözetleyen anlamlarında edebi eserlerde mecazi olarak kullanılmıştır.