Erzincan Geven Balı

Erzincan Geven Balı, Erzincan ilinin coğrafi sınırları içerisinde yetişen çok yıllık geven bitkisi ve bölgedeki diğer flora türlerinden elde edilen nektarların arılar tarafından toplanmasıyla üretilen bir çiçek balıdır. Ürün, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 9 Ocak 2023 tarihinden itibaren korunmak üzere 18 Mart 2026 tarihinde 1831 tescil numarasıyla Menşe Adı olarak tescil edilmiştir. Erzincan İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından tescil ettirilen bu ürün, bölgenin iklim ve bitki örtüsünün karakteristik özelliklerini taşımaktadır. Erzincan genelinde 107 bin arılı kovan bulunmakta olup yıllık ortalama rekolte beklentisi 1500 ton civarındadır.

Erzincan Geven Balı’nın birincil polen kaynağını, bölgedeki doğal step alanlarında yayılış gösteren ve genellikle yastık biçiminde kümeler oluşturan geven bitkisi oluşturur. Melissopalinolojik analizlerde ürünün içerisinde en az %50 oranında geven poleni bulunması şarttır. Bunun yanı sıra iklim koşullarına bağlı olarak sekonder polen kaynağı şeklinde %10-12 oranında gülgiller ve %2-5 oranında papatyagiller familyasına ait polenler tespit edilmektedir. Eser miktarda ise söğüt, kekik ve gelincikgiller gibi türlerin polenlerine rastlanabilmektedir. Geven bitkisinin nektarı çiçeğin derin bölgesinde yer aldığı için üretimde bölge iklimine adapte olmuş ve bu nektarı toplamaya elverişli olan Kafkas Arısı ile Anadolu Arısı ırkları tercih edilmektedir.

Ürün, şeffaf bir görünüme ve polen yoğunluğuna bağlı olarak açık sarı ile açık amber arasında değişen bir renk tonuna sahiptir. Organoleptik açıdan hafif bir koku yapısına sahip olan bal; tüketildiğinde boğazı yakmayan, yumuşak bir tatlılık ve mineral yapısından kaynaklanan keskin olmayan bir aroma sergiler. Fiziksel karakteristikleri bakımından düşük nem oranı nedeniyle kristalleşme hızı düşüktür; akışkan ve kıvamlı bir yapıdadır. Fizikokimyasal standartlar çerçevesinde nem oranı en fazla %16,5, sakaroz miktarı en fazla 0,35 g/100 g ve fruktoz ile glukoz toplamı en az 71 g/100 g olarak belirlenmiştir. Ayrıca kalitesinin önemli bir göstergesi olan prolin değeri en az 750 mg/kg seviyesindedir.

Erzincan Geven Balı üretimi, sabit veya göçer arıcılık yöntemleriyle gerçekleştirilir ve piyasaya süzme veya petekli bal olarak arz edilir. Üretim sürecinde şeker-su karışımı ile besleme sadece kışlık bakım ve bahar hazırlık dönemlerinde yapılabilmekte, nektar akış dönemi başladığında ise arılara her türlü ilave besleme yapılması yasaklanmaktadır. Bal hasadı; iklim koşullarına bağlı olarak temmuz, ağustos veya eylül aylarında icra edilir. Hasat edilen ballar, gıda ile temasa uygun dinlendirme tanklarında en az üç gün süreyle dinlendirilerek homojenlik kazanması sağlanır ve yabancı partiküllerden arındırılmak üzere ince eleklerden geçirilerek süzülür. Ürüne dışarıdan herhangi bir gıda bileşeni veya katkı maddesi eklenmesi tescil şartlarına göre mümkün değildir.

Erzincan Geven Balı, paketleme aşamasından tüketiciye ulaşana kadar 25 °C’yi aşmayan, doğrudan güneş ışığı almayan, kuru ve kokusuz ortamlarda muhafaza edilmelidir. Ürünün tescil şartlarına uygunluğu, Erzincan İli Arı Yetiştiricileri Birliği koordinatörlüğünde uzman bir heyet tarafından yılda en az bir kez denetlenir. Denetimler kapsamında arılık yerlerinin uygunluğu, Arıcılık Kayıt Sistemi verileri, üretim metodu ve gerek duyulduğunda laboratuvar analizleri kontrol edilmektedir. Coğrafi işaretin korunması ve izlenebilirliğin sağlanması amacıyla ürünü üreten arıcılar ve pazarlayan işletmeciler kayıt altına alınmakta; uygun görülen ürünlerde Erzincan Geven Balı ibaresi ve menşe adı amblemi kullanımı zorunlu tutulmaktadır.