Tanım

İsim.

1. Üretilen mal değerlerinin iniş çıkışına göre tespit edilen ücret ödeme düzeni.

Köken ve Kavramsal Çerçeve

• Kelime Kökeni: Fransızca "échelle mobile" ifadesinden türemiştir ve "hareketli ölçek" anlamına gelir.
• İlk olarak 20. yüzyılın başlarında Avrupa'da, özellikle işçi maaşlarını enflasyona karşı korumak amacıyla uygulanmıştır.

Özellikler

1. Otomatik Fiyat ve Ücret Ayarı: Enflasyon, döviz kuru veya belirlenen başka bir ekonomik göstergeye bağlı olarak otomatik düzenleme yapılır.
2. Alım Gücünün Korunması: Sabit gelirli bireylerin enflasyon karşısında alım gücünü kaybetmemesi hedeflenir.
3. Kamu ve Özel Sektör Uygulamaları: Hem devlet tarafından maaşlar ve vergiler için hem de özel sektörde iş sözleşmelerinde kullanılabilir.

Avantajlar

1. Alım Gücünün Korunması: Gelirlerin, enflasyon nedeniyle değer kaybetmesini engeller.
2. Ekonomik Denge: Tüketici harcamalarını istikrarlı tutarak ekonomik büyümeye katkı sağlar.
3. Sosyal Barış: Çalışanların enflasyondan olumsuz etkilenmesini azaltarak toplumsal huzura katkıda bulunur.

Dezavantajlar

1. Maliyet Artışı: Özellikle kamu bütçesi üzerindeki yükü artırabilir.
2. Enflasyon Döngüsü: Sürekli fiyat ve maaş artışları, enflasyonun daha da yükselmesine neden olabilir.
3. Kontrol Zorlukları: Belirlenen ekonomik göstergelere bağlı olarak sistemin sürdürülebilirliği karmaşık hale gelebilir.

Örnek Uygulamalar

• Enflasyon Farkı Ödemeleri: Memur ve emeklilere belirli dönemlerde enflasyon farkı ödenmesi.
• Akaryakıt Fiyatları: Akaryakıt fiyatlarının döviz kurları ve petrol fiyatlarına göre düzenlenmesi.

İlgili Terimler

• Enflasyon: Mal ve hizmet fiyatlarındaki genel artış oranı.
• Endeksleme: Gelir veya fiyatların belirli bir göstergeye göre düzenlenmesi.
• Ekonomik İstikrar: Fiyatlar, gelirler ve harcamalar arasındaki denge durumu.