Feryad-ı İsyanım (Türkü)

Feryad-ı İsyanım, sözleri Ozan Emekçi’ye, bestesi Mazlum Çimen’e ait olan; bireysel ve toplumsal acı, adalet arayışı ve tanıklık temaları etrafında şekillenen çağdaş bir halk türküsüdür. Türkü, ilk olarak bir şiir metni olarak ortaya çıkmış, daha sonra bestelenerek sözlü müzik geleneği içinde yaygınlık kazanmıştır.

Türkünün Ortaya Çıkışı ve Hikâyesi

Feryad-ı İsyanım, Ozan Emekçi’nin uzun soluklu şiir çalışması olan aynı adlı destansı metinden türetilmiştir. Şiir, şairin kendi yaşam deneyimleri, tanıklıkları ve siyasal-toplumsal olaylara dair gözlemleri doğrultusunda kaleme alınmıştır. ^【1】  Metin, bireysel bir anlatıdan hareketle kolektif hafızaya seslenen bir yapıya sahiptir. Şiirde kullanılan dil, ağıt, isyan ve çağrı unsurlarını bir arada barındırmakta; bu yönüyle sözlü halk edebiyatının modern bir devamı olarak değerlendirilmektedir.

Şiirin müzikal forma dönüşmesi, Mazlum Çimen’in bestesiyle gerçekleşmiştir. Beste, şiirin uzun ve anlatı ağırlıklı yapısını koruyacak biçimde tasarlanmış; türkünün icrasında anlatı, ezgiyle birlikte ön planda tutulmuştur. Bu durum, eserin yalnızca bir müzik parçası değil, aynı zamanda sözlü bir anlatı olarak algılanmasına yol açmıştır.

Türkü Sözleri

Mem nelere gark olmadı zinin ateşi için

Ferhat dağı delmedi mi Şirin'in düşü için

Kusur ise her saniye her yerde seni anmak

Mecnun az mı yemin etti Leyla'nın başı için

Gözlerinin dokunduğu her mekan memleketim

Bakı ver de uzamasın gurbetim esaretim

Ahmet Arif hasretinden prangalar eskitmiş

Beni böyle eskitense prangalı hasretin

Sana yine sana yandım Nesimi de dün gece

Gözlerinle yüzüleyim bende olayım hallaca

Böyle hüküm buyurmuşlar Tanrılar divanında

Ha ben sana yollanmışım ha Muhammet maraca

Cümle cihan güzellerin yüzlerine ben örsün

Gözlerin balyozu oldu içerimdeki örsün

Ruhumdaki fırtınalar merihi usandırdı

Nuh'a haber eyleyin de gelsin de tufan görsün

Mazlum Çimen Kimdir?

Mazlum Çimen, 18 Haziran 1958’de Elbistan’ın Sevdilli köyünde doğmuştur. Birçok edebiyatçı ve sanatçının bulunduğu çevre içerisinde büyümüştür. Kendisi uzun yıllar keman eğitimi almış ve bale bölümünü bitirerek bale sanatçısı olarak İstanbul Devlet Opera ve Balesi'nde görev almıştır. Kendisi şu an Çağdaş Türk halk müziği ve özgün müzik alanında üretim yapan besteci, yorumcu ve müzisyendir. Sanat yaşamı boyunca halk müziği geleneğinden beslenen, ancak bu geleneği çağdaş yorumlarla yeniden üreten bir çizgide eserler vermiştir.

Alevi-Bektaşi kültürü, deyişler ve toplumsal içerikli metinler, Çimen’in müzikal repertuvarında önemli bir yer tutar. Çimen, farklı şairlerin şiirlerini bestelemesiyle tanınmakta; söz ve müzik ilişkisini anlatı merkezli bir yaklaşımla kurmaktadır. Feryad-ı İsyanım türküsünde de besteci olarak şiirin bütünlüğünü ve dramatik yapısını korumaya özen göstermiştir.^【2】 

Ozan Emekçi Kimdir?

Ozan Emekçi, gerçek adıyla Ali Haydar Levendiz, halk ozanlığı geleneği içinde yetişmiş şair, yazar ve müzisyendir. Şiirlerinde toplumsal adalet, emek, sürgün, baskı ve tanıklık temaları öne çıkmaktadır. Emekçi, yazdığı şiirlerin önemli bir bölümünü kendisi bestelemiş, ancak bazı eserleri farklı müzisyenler tarafından da bestelenerek geniş kitlelere ulaşmıştır.^【3】 

''Feryad-ı İsyan'' adlı şiir kitabı, Emekçi’nin en bilinen eserleri arasında yer almakta ve Feryad-ı İsyanım türküsünün metinsel kaynağını oluşturmaktadır. Şair, bu eseri kendi anlatımıyla “varını yoğunu döktüğü” bir çalışma olarak tanımlamıştır.^【4】 

Türk Halk Müziği Repertuvarındaki Yeri

Feryad-ı İsyanım, çağdaş Türk halk müziği repertuvarında anlatı temelli eserler arasında yer almaktadır. Uzun soluklu şiir yapısı, doğrudan aktarım dili ve dramatik anlatımıyla klasik türkü formundan ayrılmakta; destan, ağıt ve protest anlatı unsurlarını beraber taşımaktadır.