Fransa-Cezayir Diplomatik Krizi (Nisan 2025)

Fransa-Cezayir Diplomatik Krizi, 2025 yılı Nisan ayında iki ülke arasında karşılıklı sınır dışı kararlarıyla yaşanan diplomatik gerilimdir. Kriz, Fransa'da bir Cezayir konsolosluk görevlisinin gözaltına alınması üzerine başlamıştır. Bu gelişmeye karşılık olarak Cezayir, 12 Fransız diplomatı sınır dışı etmiş; Fransa ise misilleme uygulayarak aynı sayıda Cezayirli diplomatı sınır dışı etmiştir.

Krizin Başlangıcı

Krizin temelini, Nisan 2024'te Fransa'da yaşayan ve sosyal medyada “Amir DZ” adıyla tanınan Cezayirli muhalif Amir Boukhors’un Val-de-Marne bölgesindeki evinin önünde dört kişi tarafından kaçırılması oluşturmaktadır. Boukhors, olayın ardından yaptığı açıklamada kendisini polis gibi tanıtan kişilerin araca bindirip bir konteynere götürdüklerini, burada yaklaşık 27 saat tutulduktan sonra serbest bırakıldığını belirtmiştir.

Fransız savcılığı, 11 Nisan 2025 tarihinde biri Cezayir'in Créteil Konsolosluğu’nda görevli olmak üzere üç Cezayirliyi, "terörle bağlantılı kaçırma ve zorla alıkoyma" suçlamalarıyla gözaltına almıştır. Soruşturmayı yürüten Fransa Ulusal Terörle Mücadele Savcılığı, bu kişilerin Boukhors’un kaçırılmasıyla bağlantılı olduğunu iddia etmiştir.

Cezayir, konsolosluk görevlisinin gözaltına alınmasına tepki göstermiştir. 13 Nisan 2025’te Fransa'nın Cezayir Büyükelçisi Dışişleri Bakanlığı’na çağrılmış ve protesto notası iletilmiştir. 14 Nisan’da ise Cezayir, Fransa’nın diplomatik misyonlarında görevli 12 kişiye 48 saat içinde ülkeyi terk etme talimatı vermiştir.

Fransa’nın Yanıtı

Fransa, Cezayir’in bu kararına 15 Nisan 2025’te yanıt vermiştir. 12 Cezayirli diplomatik görevli sınır dışı edilmiş ve Fransa’nın Cezayir Büyükelçisi Paris’e geri çağrılmıştır. Fransa Cumhurbaşkanlığı, Cezayir’in eylemlerini "anlaşmalara aykırı ve ikili ilişkileri bozan" bir karar olarak nitelendirmiştir. Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot ise yaptığı açıklamada, gözaltı kararının bağımsız yargı süreçlerine dayandığını ve hükümetler arası ilişkilerle bağlantısı olmadığını ifade etmiştir.

Barrot, Cezayir’in kararının sürmesi halinde Fransa’nın benzer karşılıklar vermeye devam edeceğini belirtmiş; taraflar arasında başlatılmış olan diplomatik diyaloğun kesintiye uğradığını açıklamıştır.

Cezayir’in Gerekçeleri ve Tepkiler

Cezayir Dışişleri Bakanlığı, sınır dışı kararının “egemenlik hakkı” çerçevesinde alındığını belirtmiştir. Gözaltına alınan konsolosluk görevlisinin diplomatik dokunulmazlığının göz ardı edildiği ve işlemlerin diplomatik bildirim olmaksızın gerçekleştirildiği açıklanmıştır. Açıklamada, olayın Fransa'nın içişlerinden sorumlu bakanı Bruno Retailleau’nun tutumu nedeniyle yaşandığı ve ikili ilişkilere zarar verdiği ifade edilmiştir. Cezayir, Fransız diplomatların sınır dışı edilmesinin geri alınmayacağını bildirmiştir. Ayrıca, Fransa'nın ülkeden sınır dışı ettiği bazı Cezayirli kişilerin ülkeye kabul edilmediği yeniden gündeme getirilmiştir.

Fransa Ulusal Meclisi’ndeki bazı siyasi partiler, hükümetin dış politika yaklaşımını eleştirmiştir. Sınır dışı kararlarını iç siyasette farklı şekillerde yorumlayan açıklamalar yapılmıştır. Öte yandan hükümet, alınan kararların yargı süreçlerinden bağımsız yürütüldüğünü ve diplomatik ilkeler doğrultusunda yanıt verildiğini belirtmiştir.