Geben Vadisi Milli Parkı

Geben Vadisi Milli Parkı, Kahramanmaraş ilinin Andırın ile Göksun ilçeleri idari sınırları içerisinde yer alan ve 30 Mayıs 2025 tarihinde koruma statüsü verilerek ilan edilen bir doğa koruma alanıdır. Türkiye’nin 50. milli parkı olma özelliğini taşıyan bu bölge, toplamda 20.323,97 hektarlık (yaklaşık 200 bin dönüm) geniş bir yüzölçümüne sahiptir. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) bünyesinde yönetilen alan; sahip olduğu zengin biyoçeşitlilik, jeolojik oluşumlar ve kültürel miras ile hem ekolojik bir rezerv hem de doğa turizmi merkezi niteliği taşımaktadır. ^【1】

^{Geben Vadisi Milli Parkı (}AA⁾

Milli park, Andırın ve Göksun ilçeleri arasında konumlanan fiziki yapısıyla dikkat çekmektedir. Alan, fitocoğrafik bölgeler bağlamında İran-Turan Bölgesi ile Akdeniz Bölgesi arasındaki geçiş kuşağında bulunmaktadır. Bu geçiş kuşağı özelliği, alana hem topografik hem de iklimsel çeşitlilik kazandırmaktadır. Bölge aynı zamanda Anadolu Çaprazı olarak adlandırılan ve biyolojik çeşitlilik açısından büyük önem taşıyan ekolojik koridorun üzerinde yer almaktadır. Parkın fiziki sınırları içerisinde, Kayranlı Dağı gibi önemli yükseltilerin yanı sıra vadi sistemini oluşturan çeşitli jeolojik formasyonlar ve yeryüzü şekilleri bulunmaktadır.

Geben Vadisi, Anadolu Çaprazı üzerinde yer alması ve iki farklı fitocoğrafik bölgenin kesişim noktasında bulunması sebebiyle flora açısından yüksek bir endemizm oranına sahiptir. Yapılan bilimsel tespit ve envanter çalışmalarına göre, milli park sınırları dâhilinde toplam 603 farklı bitki türü kayıt altına alınmıştır. Bu türler arasında 83 adet bitki türünün endemik olduğu saptanmıştır. Bu durum, alanı bitki bilimi araştırmaları ve genetik koruma açısından önemli bir konuma getirmektedir.^【2】

^{Geben Vadisi Milli Parkı (}AA⁾

Alan, geniş yüzölçümü ve bozulmamış habitat yapısı sayesinde zengin bir fauna barındırmaktadır. Bölgedeki yaban hayatı popülasyonu; çeşitli kemirgenler, sürüngenler, kuş türleri ve büyük memelilerden oluşmaktadır. Alanda yürütülen gözlem ve kayıt çalışmalarında tespit edilen başlıca büyük memeli türleri arasında ayı, çizgili sırtlan, vaşak, kurt ve yaban keçisi yer almaktadır. Bu türlerin varlığı, vadinin besin zinciri ve ekosistem bütünlüğü açısından korunmuş bir yapıda olduğunu göstermektedir.

Geben Vadisi, yalnızca doğal bir ekosistem değil, aynı zamanda tarihsel süreçte insan hareketliliğine sahne olmuş kültürel bir güzergahtır. Milli parkın sınırları içerisinde, geçmiş dönemlerde kullanılmış olan tarihi Roma Akyol güzergahının kalıntıları bulunmaktadır. Ayrıca, bölgenin savunma ve iskan yapılarından biri olan Meryemçil Kalesi de park alanı içerisindedir. Geleneksel yaşam tarzının bir yansıması olan ve göçebe topluluklar tarafından kullanılan Türkmen göç yolu, vadinin kültürel dokusunu oluşturan bir diğer önemli unsurdur. Vadi ve çevresinin, ünlü halk ozanı Karacaoğlan'ın şiirlerine konu olduğu edebi kaynaklarda da yer almaktadır.

^{Geben Vadisi Milli Parkı (}AA⁾

Milli parkın idaresi, Doğa Koruma ve Milli Parklar 15. Bölge Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Alanın milli park statüsü kazanmasına yönelik ön hazırlık, altyapı ve tespit çalışmaları 2019 yılında başlatılmış ve bu süreç 2025 yılında resmi ilan ile sonuçlanmıştır. Doğa turizmi ve ekoturizm faaliyetleri açısından yüksek potansiyele sahip olan bölgeye ulaşım özel araçlarla sağlanabilmektedir. Ziyaretçi yoğunluğunun ekosisteme zarar vermeden yönetilebilmesi amacıyla, alanda ihtiyaçları karşılamaya yönelik altyapı ve donatı tesislerinin projelendirilmesi ve inşa edilmesi planlanmaktadır.^【3】