Tanım

Güzelleme, Türk halk edebiyatında sevgilinin veya bir yerin güzelliğini övmek amacıyla yazılan, genellikle koşma tarzında şiirlerden oluşan bir türdür. Bu şiirler, övgü içeren coşkulu bir anlatım sunar ve genellikle halk müziğinde bestelenerek icra edilir.

Köken

Güzelleme, halk şiirinin duygu yönü ağır basan, lirik türlerinden biridir. Halk edebiyatı içinde övgü temasını işleyen önemli türler arasında yer alır ve koşma nazım biçimiyle yakından ilişkilidir. Edebiyatımızda en güzel güzellemeleri Karacaoğlan söylemiştir.

Kullanım Alanları

• Edebiyat: Sevgilinin, doğanın veya belirli bir mekânın güzelliklerini vurgulamak için.
• Müzik: Bu şiirlerin bestelenmesiyle halk müziği repertuarına dahil edilen türkülerin önemli bir parçasıdır.

Farklı Alanlardaki Kullanım

• Lirik Şiir: Halk edebiyatında insan duygularını dile getiren şiirlerin bir alt türü olarak.
• Halk Müziği: Şiirlerin melodik olarak icra edilmesiyle toplumun duygu dünyasına hitap eden bir form.

Örnek Cümleler

• Güzellemeler, halk şiirinin sevgiyi ve güzelliği dile getiren coşkulu ifadelerindendir.
• Şair, güzellemesinde sevgilisini “güllerin en güzeli” olarak betimlemiştir.
• Halk müziğinde güzelleme, türkülerin lirik bir türü olarak dinleyicilere sunulur.

Güzelleme Örneği

On altıya karar verdim yaşını

Yenice sevdaya salmış başını

El yanında yıkar gider kaşını

Tenhalarda gülüşünü sevdiğim

(Karacaoğlan)