Hafik Çınarlı Merzifon Taburu Şehitliği

Hafik Çınarlı Merzifon Taburu Şehitliği, Sivas ilinin Hafik ilçesine bağlı Çınarlı köyünde bulunan ve Birinci Dünya Savaşı döneminde Doğu Cephesi’ne sevkiyat halindeyken şehit edilen Türk askerlerinin anısına inşa edilen bir anıt mezardır.^【1】

^{Hafik Çınarlı Merzifon Taburu Şehitliği} (Sivas Hafik Çınarlı Köyü Kalkındırma ve Yaşatma Vakfı)

Birinci Dünya Savaşı’nın devam ettiği 1915-1916 yıllarında, 915. Merzifon Taburu Merzifon’dan hareket ederek Erzurum ve Sarıkamış hattındaki Doğu Cephesi’ne intikal etmek üzere yola çıkmıştır.^【2】

Sevkiyatın şiddetli kış mevsimine rastlaması ve ağır doğa koşullarının geçit vermemesi sebebiyle tabur, güzergahı üzerinde bulunan Çınarlı köyünde konaklamak zorunda kalmıştır. Askeri birliğin bu köydeki zorunlu konaklama süreci yaklaşık 6 ile 7 ay arasında sürmüştür.^【3】

Hafik Çınarlı Merzifon Taburu Şehitliği, Sivas ilinin Hafik ilçesine bağlı Çınarlı köyünde yer almaktadır. Şehitlik, I. Dünya Savaşı döneminde, özellikle 1915-1916 yıllarında Doğu Cephesi’ne (Sarıkamış ve Erzurum istikameti) sevk edilen Türk askeri birliklerinin yaşadığı trajik bir olay üzerine inşa edilmiştir.^【4】

Köyde konaklanan süre zarfında tabur bünyesindeki bazı askerler hastalanmış ve tedavi amacıyla viziteye çıkmışlardır. Tedavi süreçlerini yöneten Ermeni asıllı tabur doktorunun, muayeneye gelen askerlere tıbbi müdahale yapmak yerine zehirli iğne enjekte ederek ölümlerine sebebiyet verdiği saptanmıştır. Olayların gelişim seyri, özellikle "Ay deresi" mevkisinde hastalanan ve fiziksel olarak oldukça kuvvetli/sağlıklı yapıdaki askerlerin tedaviye alındıktan sonra bir daha sağ çıkamaması üzerine dikkat çekmiştir.^【5】

Durumun tabur komutası ve yerel halk tarafından fark edilmesi üzerine doktor sorguya çekilmiştir. Yapılan tahkikat neticesinde doktor, askerleri kasten öldürdüğünü itiraf ederek, "Ben çok askerinizi öldürdüm, siz de bana ne yapıyorsanız yapın" ^【6】şeklinde beyanda bulunmuştur. Bu itirafın ardından failin infaz edildiği tarihi kayıtlarda ve rivayetlerde yer almaktadır.^【7】

Resmi kayıtlara ve şehitlikteki kitabe levhasına göre hadisede şehit olan asker sayısı 40 olarak belirtilmektedir. Ancak Çınarlı köyü sakinlerinin büyüklerinden aktardığı sözlü tarih bilgilerine ve bazı yerel kaynaklara göre bu sayının 70'e ulaştığı ifade edilmektedir. Hayatını kaybeden askerler, o dönemde köy halkı tarafından bölgeye defnedilmiş ve bu alan uzun yıllar boyunca halk arasında "Garipler Mezarlığı" olarak isimlendirilmiştir.^【9】

Genelkurmay Başkanlığı tarafından yürütülen araştırmalar ve bölgede tamamlanan arkeolojik çalışmalar sonucunda, toplu mezarların bulunduğu alanın şehitlik statüsüne kavuşturulması kararlaştırılmıştır. Hafik Çınarlı Merzifon Taburu Şehitliği, 7 Temmuz 2007 tarihinde resmi olarak tamamlanarak ziyarete açılmıştır.^【10】

Şehitlik kompleksi, beyaz mermerden inşa edilmiş piramidal formda bir ana anıt, anıtın önünde yer alan bilgilendirme kitabesi ve askeri defin alanını çevreleyen düzenlenmiş bir bahçeden oluşmaktadır. Şehitliğin giriş kapısında "Hafik - Çınarlı Şehitliği" ibaresi yer almakta olup ana anıtın üzerindeki plakette olayın tarihçesi ve 915. Merzifon Taburu’na dair bilgiler net bir şekilde aktarılmıştır.^【11】

Şehitliğin periyodik bakımı ve çevre düzenlemesi İl Jandarma Komutanlığı personeli ile Çınarlı köyü sakinleri tarafından ortaklaşa yürütülmektedir. Bölge, "Şehitler Diyarı" olarak anılmakta ve özellikle dini bayramların arife günlerinde halk tarafından yoğun bir şekilde ziyaret edilmektedir. ^【12】