Helesa Geleneği

Helesa geleneği, Türkiye'nin Sinop ilinin Gerze ilçesinde Ramazan ayının on beşinci gecesi icra edilen, toplumsal yardımlaşma ve kültürel değerleri yaşatan geleneksel bir uygulamadır. “Heyamola” ya da yöre halkı arasında “Helesa” diye anılan bu etkinlik, Sinop ve çevresinde geçmişten günümüze aktarılan önemli bir halk kültürü ögesidir.

Kökeni ve Anlamı

Helesa geleneğinin tarihi, rivayete göre Karadeniz’deki gemicilerin Gerze açıklarında fırtınaya yakalanarak halkın yardımıyla kurtulmasına dayanır. Bu olaydan sonra gemicilerin yöre halkına teşekkür etmek amacıyla düzenledikleri bir ritüel, zamanla Ramazan ayının 15. gecesinde yapılan bir gelenek hâline gelmiştir. Geleneğin, toplumsal dayanışma ve paylaşma ruhunu güçlendirdiği kabul edilmektedir.

Uygulama Biçimi

Helesa akşamında yöre halkı, süslenmiş bir kayığı omuzlarında taşıyarak mahalle mahalle gezer. Katılımcılar, bu esnada hep bir ağızdan “Heyamola, helesa, yesa hop yesa…” diyerek ritmik ezgiler söyler. Kapı kapı gezen grup, evlerden çeşitli yiyecekler, bahşiş ya da para toplar. Toplanan bu yardımlar daha sonra ihtiyaç sahiplerine ve hayır işlerine aktarılır. Geleneğin sonunda toplanan yardımların bir kısmı cami, okul gibi ortak kullanım alanlarının ihtiyaçlarına ayrılmaktadır.

Kültürel İşlevi

Helesa geleneği, toplumsal yardımlaşma duygusunun pekiştirildiği, geleneksel kültürün canlı tutulduğu önemli bir halk pratiğidir. Bu gelenek, yalnızca maddi yardım sağlamakla kalmaz; aynı zamanda Gerze halkı arasında güçlü bir aidiyet ve paylaşma duygusu oluşturur. Helesa sırasında söylenen ezgiler, katılımcıların ritme uygun hareketlerle kayığı taşımaları ve topluca seslenmeleri, etkinliği coşkulu bir kutlamaya dönüştürür.

Günümüzdeki Durumu

Bugün Gerze ilçesinde, Ramazan ayının 15. gecesi Helesa etkinliği, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarının katkısıyla sürdürülmektedir. Geleneğin gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla kültürel etkinlikler, tanıtım çalışmaları ve yerel medya aracılığıyla desteklenmektedir. Sinop’un önemli halk geleneklerinden biri sayılan Helesa, bölgenin tanıtımı için de önemli bir kültür turizmi unsuru hâline gelmiştir.