Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), sanık hakkında yapılan yargılama sonucunda mahkûmiyet kararı tesis edilmesine rağmen, kanunda öngörülen belirli şartların varlığı halinde hükmün hukuki sonuç doğurmayacak şekilde askıya alınmasını ifade eden bir ceza muhakemesi kurumudur. Bu müessese ile sanık, belirli bir denetim süresi boyunca kasıtlı bir suç işlemediği ve yükümlülüklerine uygun davrandığı takdirde, açıklanmayan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir. HAGB, cezanın infazından vazgeçilmesini değil, mahkûmiyet hükmünün kurulmuş olmasına rağmen hukuki bir varlık kazanmamasını ve sanığın adli sicil kaydına işlenmemesini amaçlar.

^{Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması-}Pexels

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, karma bir hukuki niteliğe sahiptir. Maddi ceza hukukuna ilişkin yönleri bulunmakla birlikte, esasen yargılamayı durduran ve nihai kararın verilmesini geciktiren bir ceza muhakemesi kurumudur. Kurumun temel amacı, ilk kez suç işleyen ve yeniden suç işlemeyeceği yönünde olumlu kanaat uyandıran kişilerin damgalanmasını önlemek, ıslah süreçlerini sosyal hayat içerisinde tamamlamalarına imkan tanımak ve kısa süreli hapis cezalarının olumsuz etkilerinden bireyi korumaktır.

HAGB kararı verilebilmesi için kanunda belirtilen objektif ve subjektif şartların bir arada bulunması zorunludur.

• Ceza Miktarı: Yapılan yargılama sonucunda hükmolunan cezanın, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması gerekir.
• Daha Önce Kasıtlı Bir Suçtan Mahkûm Olmamış Olma: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmünün bulunmaması şarttır.
• Zararın Giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir.

• Mahkemenin Kanaati: Sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak, yeniden suç işlemeyeceği hususunda mahkemede olumlu bir kanaat oluşmalıdır.
• Sanığın Kabulü: HAGB kararının verilebilmesi için sanığın bu kurumun uygulanmasını kabul etmesi şarttır. Sanık, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını kabul etmediği takdirde bu hüküm uygulanamaz.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verildiğinde, sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Bu süre içinde sanığa bir yıldan fazla olmamak üzere denetimli serbestlik tedbiri kapsamında belirli yükümlülükler (bir eğitim programına devam etme, belirli yerlere gitmekten yasaklanma vb.) yüklenebilir. Mahkeme, sanığın herhangi bir yükümlülük altına girmeden de denetim süresini geçirmesine karar verebilir.

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir. Bu durumda, davanın açılmamış sayılması gibi bir sonuç doğar ve kayıtlar adli sicile yansımaz; sadece bu kuruma mahsus bir sistemde tutulur. Ancak denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması halinde mahkeme, geri bıraktığı hükmü açıklar.