İasos Balık Pazarı Açık Hava Müzesi

İasos Balık Pazarı Açık Hava Müzesi, Türkiye'nin Muğla ili Milas ilçesine bağlı Kıyıkışlacık Mahallesi sınırları içerisinde yer alan, Roma Dönemi’ne ait anıtsal bir mezar yapısı ve çevresindeki mimari ögelerden oluşan bir açık hava müzesidir. 1995 yılında ziyarete açılan müze, İasos Antik Kenti ören yerinde bulunmaktadır ve hem yapının kendisi hem de İasos kazılarında ortaya çıkarılan arkeolojik eserlerin sergilendiği bir alan olarak işlev görmektedir.

İasos Balık Pazarı Açık Hava Müzesi (Kültür Portalı)

Tarihçe

İasos Balık Pazarı Açık Hava Müzesi, antik kaynaklarda özellikle balıkçılığıyla tanınan bir yerleşim olarak anılmaktadır. Strabon (XIV. 2. 21 c 658), kentin topraklarının verimsizliği nedeniyle halkının geçimini büyük ölçüde balıkçılıktan sağladığını bildirmektedir. Kentteki ilk düzenli arkeolojik çalışmalar 1960 yılında İtalyan Arkeoloji Enstitüsü müdürü Doro Levi başkanlığında başlatılmıştır.

Müzenin merkezinde yer alan anıtsal mezar yapısı, MS. 2. yüzyıla tarihlenmektedir. Yapı, antik kent surlarının birkaç yüz metre dışında, mezar biçimli yapılar arasında yer almaktadır. 20. yüzyılın başında kenti ziyaret eden araştırmacılar, büyük ölçüde toprak altında kalan bu yapının Strabon’un bahsettiği balık pazarı (macellum) olduğunu ileri sürmüştür. Bu görüşün etkisiyle yapı günümüzde de “Balık Pazarı” olarak adlandırılmaktadır. Ancak arkeolojik bulgular yapının, Roma Dönemi’ne ait bir mausoleion olduğunu ortaya koymuştur.

1993 yılında Kültür Bakanlığı tarafından restore edilen yapı, 1995 yılında Balık Pazarı Açık Hava Müzesi olarak ziyarete açılmıştır.

Mimari Özellikler

Anıtsal mezar kompleksi, dörtgen planlı (40 × 48 m) bir alanın ortasında, podyum üzerinde yükselen prostylos planlı bir tapınak biçiminde düzenlenmiştir. Mezar yapısının ölçüleri yaklaşık 10 × 7 m’dir. Ön cephesi dört sütunlu olan yapı, basamaklı bir platform üzerinde yer almaktadır. Mezar odası tapınağın zemininde bulunmaktadır.

Alan, payeler üzerindeki kemerlerden oluşan portikolar ile çevrilidir. Bu revaklı galerilerden biri, MS. 1. yüzyıla ait bir su kemerinin ayakta kalmış bölümlerinden biridir. Yapı mimari açıdan Suriye etkileri taşımaktadır.

İasos Balık Pazarı Açık Hava Müzesi (Kültür Portalı)

Eserler ve Sergileme Düzeni

Müzede, İasos Antik Kenti kazılarında ve çevresinde ele geçirilen çeşitli dönemlere ait taş, mermer ve pişmiş toprak eserler sergilenmektedir. Bu eserler arasında heykeller, mimari parçalar, kabartmalı taşlar, sunak taşları, yazıtlar ve zemin mozaikler bulunmaktadır.

Önemli eserlerden biri, MÖ. 196/195 yılına tarihlenen ve Seleukos Kralı III. Antiochos’un eşi Laodike’den ithafen yazılmış bir mektubun yer aldığı büyük stel yazıttır. Bu mektupta, bir felaketin zarar verdiği kente yardım amacıyla Laodike tarafından büyük miktarda buğdayın şehrin kullanımına sunulduğu belirtilmektedir.

İasos Balık Pazarı Açık Hava Müzesi (Kültür Portalı)

Müze koleksiyonu, Arkaik Dönem’den Bizans Dönemi’ne kadar uzanan bir zaman dilimini kapsamaktadır. Eserler, müze alanındaki galerilerde kronolojik ve tematik düzen içerisinde sergilenmektedir.

Günümüzdeki Durumu

İasos Balık Pazarı Açık Hava Müzesi hem Roma Dönemi mezar mimarisinin özelliklerini yansıtan önemli bir arkeolojik yapı hem de İasos Antik Kenti’nin tarihsel gelişimini belgeleyen eserlerin sergilendiği bir müze konumundadır. Yapı ve çevresi, restorasyon sonrasında ziyaretçilere açık olup İasos ören yeri turizm rotasının önemli duraklarından birini oluşturmaktadır.