İki Kız Kardeş (Tablo)

İki Kız Kardeş (Terasta) (ilk adıyla Femme sur une terrasse au bord de la Seine), Pierre-Auguste Renoir tarafından 1881 yılında yapılmış bir yağlı boya tablodur. Eser, teras benzeri açık bir mekânda yan yana oturan iki genç kız figürünü betimleyen figürlü bir kompozisyondur. Paris yakınlarındaki Chatou’da gerçekleştirilen tablo, günümüzde Art Institute of Chicago koleksiyonunda bulunmaktadır.

Yapım Süreci

Eser, Renoir’in Seine Nehri çevresinde, özellikle Chatou’daki Restaurant Fournaise ile ilişkili açık hava kompozisyonları kapsamında değerlendirilmektedir. Sanatçı, 1880 yazının sonlarında koleksiyoncu Georges de Bellio’ya yazdığı mektupta Chatou’yu Paris çevresindeki kırsal alanlar arasında en dikkat çekici yerlerden biri olarak tanımlamış ve kendisini buraya davet etmiştir.^【1】

18 Nisan 1881 tarihli bir başka mektubunda ise, çiçek açmış ağaçlar, kadınlar ve çocuklarla uğraştığını belirterek İngiltere’ye yapmayı planladığı seyahati ertelemek istediğini ifade etmiştir. Bu ifade, eserin üretim sürecinde doğrudan doğa gözleminin ve mevsimsel atmosferin belirleyici olduğunu göstermektedir.

Adlandırılma ve Sergilenme Süreci

Tablo tamamlandıktan kısa süre sonra sanat tüccarı Paul Durand-Ruel tarafından Femme sur une terrasse au bord de la Seine adıyla 1.500 frank karşılığında satın alınmıştır. 1881 yılı sonunda eser L’art de la mode dergisinde renkli olarak çoğaltılmıştır. Mart 1882’de düzenlenen yedinci Empresyonist sergide ise Les deux soeurs başlığıyla sergilenmiştir.

Durand-Ruel, sanatçının sergiye katılmaması üzerine koleksiyonundan yirmi beş Renoir eserini bu sergiye dahil etmiştir. Eser daha sonra Femme sur une terrasse (Chatou) başlığıyla yeniden sergilenmiş; 1892 yılında Georges Lecomte tarafından Durand-Ruel’in özel koleksiyonunu konu alan bir yayında Empresyonist sanatın seçkin örneklerinden biri olarak değerlendirilmiştir.

Eser, sonraki bir sergide farklı bir başlıkla yeniden gösterilmiş; Durand-Ruel ailesi tabloyu yaklaşık kırk beş yıl boyunca muhafaza etmiştir. Tablo, Paul Durand-Ruel’in Haziran 1922’deki ölümünün ardından Chicago’lu Bayan Lewis Larned Coburn’a satılmıştır.

Modeller ve Figürler

1882 sergisinde kullanılan “İki Kız Kardeş” başlığına rağmen figürler biyolojik olarak kardeş değildir. Oturan genç kadın figür, oyuncu olmayı hedefleyen on sekiz yaşındaki Eugénie Marie Darlaud (Jeanne Darlaud) olarak tanımlanmıştır. Küçük kız figürünün kimliği belirlenememiştir.

1923 yılında Paul Durand-Ruel genç kadını yanlışlıkla Jeanne Darlaud’un küçük kız kardeşi Anne (sahne adı Jane Demarsy) olarak hatırlamış; daha sonra sanat tarihçisi François Daulte modelin Jeanne Darlaud olduğunu belirtmiştir. Jeanne Darlaud Ağustos 1882’de Konservatuvar’a kabul edilmiş, Fransız sahnesinde kariyer yapmış ve 1914 yılında ölmüştür.

Jeanne Darlaud’un bir “canotière” (kayıkçı kadını) tipini temsil ettiği belirtilmiş; bu figür tipi Seine kıyısındaki eğlence kültürüyle ilişkilendirilmiş ve Guy de Maupassant’ın Yvette (1884) adlı romanındaki karakterlerle bağlantılı olarak değerlendirilmiştir.^【2】

Teknik Özellikler

Eser, tuval üzerine yağlı boya tekniğiyle gerçekleştirilmiştir ve yaklaşık 100,4 × 80,9 cm ölçülerindedir.

Eser, ticari olarak hazırlanmış ince dokulu keten bir tuval üzerine uygulanmış; beyaz zemin katmanı dokuyu kısmen doldurmuştur. X-ray ve kızılötesi incelemeler, figürlerin baş ve kol pozisyonlarında değişiklikler yapıldığını, sanatçının bazı kompozisyon tercihlerini kazıma yöntemiyle düzelttiğini göstermektedir.^【3】 Figürlerin işlenişi ile peyzaj unsurları arasında teknik bir ayrım gözlenmektedir; manzara öğelerinde renk kullanımına özellikle vurgu yapılmıştır.

Figürlerde ise daha yoğun ve kontrollü bir boya kullanımı söz konusudur. Ten tonları kırmızı ve beyazın dikkatli biçimde harmanlanmasıyla oluşturulmuş; çocuk figüründe kurşun beyazın yoğun kullanımı dikkat çekmektedir. Genç kadının koyu mavi elbisesinde kırmızı lake katmanları gölge derinliği oluşturmak için kullanılmış; göğüs kısmındaki ışık yansımaları ince sarı katmanlarla sağlanmıştır. Kırmızı şapka ile koyu mavi elbise arasındaki güçlü renk karşıtlığı, bilinçli bir renk kurgusunu göstermektedir.

Eser, sağ alt köşede mavi boya ile “Renoir. 81.” şeklinde imzalanmış ve tarihlenmiştir.

Mekân ve Arka Plan

Arka planda doğal peyzaj unsurları yer almakta; yeni açan yapraklar ve çiçekler mevsimsel atmosferi belirlemektedir. Arka plan, gevşek ve ışığa duyarlı fırça darbeleriyle işlenmiş; ince pembe ve mavi tonların üzerine yoğun mavi ve beyaz vurgular eklenerek su yüzeyindeki ışık yansımaları oluşturulmuştur. Kızılötesi incelemeler, arka planda başlangıçta yer alan bazı figürlerin sonradan silindiğini ve balkon korkuluğundaki süslemelerin kaldırıldığını göstermektedir.

Kompozisyon ve Perspektif Kurgusu

İki Kız Kardeş, ön planda yer alan iki figür üzerine kurulmuş dengeli bir kompozisyona sahiptir. Figürler izleyiciye oldukça yakın bir düzlemde konumlandırılmıştır ve neredeyse yaşam boyutuna yakın ölçekte ele alınmıştır. Oturan genç kadın kompozisyonun merkezine yerleştirilmiş; küçük kız figürü ise sanki sahneye yeni dahil olmuş izlenimi verecek biçimde ona yakın konumlandırılmıştır.

Eser, yükseltilmiş bir bakış açısıyla düzenlenmiştir. Balkon korkuluğunun arkasında Seine Nehri, kayıklar ve karşı kıyı yer almakta; bu düzenleme arka planı bir sahne dekoru gibi algılanan, atmosferik bir mekân hâline getirmektedir. İnce ve saydam boya katmanları sayesinde arka plan görsel olarak hafifletilmiş, figürlerle belirgin bir karşıtlık oluşturulmuştur.

Arka plan ile figürler arasındaki belirgin teknik ayrım, Renoir’in 1870’lerdeki “pantheistik” fırça anlayışından bilinçli bir uzaklaşma olarak yorumlanmıştır. Figürler daha heykelsi bir etkiyle işlenirken, arka plan daha atmosferik ve saydam bir nitelik kazanmıştır.

Ön planda yer alan yün sepeti, kompozisyona renk ve hacim kazandıran bir unsur olarak yer almakta; figürlerin önündeki boşluğu doldurarak mekânsal derinliği pekiştirmektedir. Böylece kompozisyon, ön plandaki sağlam ve yoğun figür kurgusu ile arka plandaki hafif ve atmosferik peyzaj arasında bilinçli bir karşıtlık üzerine inşa edilmiştir.

Yetişkin ve çocuk figürün birlikte ele alınışı, aynı yıl düzenlenen yedinci Empresyonist sergide yer alan diğer figürlü kompozisyonlarla karşılaştırmalı bir bağlam içinde değerlendirilmiştir.