İlhan Tekeli (11 Kasım 1937, İzmir), Türk şehir ve bölge plancısı, akademisyen, yazar ve düşünürdür. Türkiye’de şehircilik, yerel yönetimler, kent tarihi, planlama kuramı ve sosyal bilimler alanlarında yaptığı çalışmalarla tanınmaktadır. Türkiye’de planlama disiplininin gelişimine katkı sağlayan akademisyenlerdendir.

İlhan Tekeli, 1937 yılında İzmir’de doğdu. İlk ve ortaöğrenimini İzmir’de tamamladı. İzmir Atatürk Lisesi’nden mezun olduktan sonra 1960 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nde öğrenim gördü ve 1960 yılında inşaat mühendisi olarak mezun oldu. 1964’te Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nde, 1966’da Pennsylvania Üniversitesi’nde Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı’nda ikinci yüksek lisansını, 1968’de ise İTÜ’de yine Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı’nda doktorasını tamamladı. Daha sonra şehircilik ve planlama alanına yöneldi. 1970 yılından emekli olana kadar Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nde öğretim üyeliği yapmıştır. Tarih Vakfı’nın kurucularındandır ve ilk başkanıdır. 2004-2008 yılları arasında YÖK Genel Kurul üyeliği yapmıştır.^【1】

İlhan Tekeli, akademik yaşamına Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde başladı ve uzun yıllar burada öğretim üyeliği yaptı. Şehir ve bölge planlama, yerel yönetimler, göç, makro coğrafya, iktisat tarihi, sosyal sistemler ve bilim felsefesi gibi alanlarda çalışmalar yürüttü.^【2】

Türkiye’de kentleşme süreçlerini tarihsel ve toplumsal boyutlarıyla ele alan Tekeli, özellikle planlama kuramı, demokrasi, katılım ve yaşam kalitesi konularındaki çalışmalarıyla tanındı. İstanbul, Ankara, İzmir ve İzmit başta olmak üzere çeşitli belediyelerin planlama çalışmalarında danışman olarak görev aldı.^【3】

1980’li yıllardan itibaren kent tarihi, modernleşme ve Cumhuriyet dönemi üzerine yaptığı çalışmalarla sosyal bilimler alanında önemli bir yer edindi. Selim İlkin ile birlikte yürüttüğü araştırmalar, Türkiye’nin modernleşme tarihi ve ekonomik dönüşümü üzerine temel kaynaklar arasında gösterildi.^【4】

Tekeli, 1991 yılında kurulan Tarih Vakfı’nın kurucuları arasında yer aldı ve vakfın ilk dönem başkanlığını yürüttü. Türkiye Bilimler Akademisi’nin kurucu üyeleri arasında bulundu. Daha sonra Bilim Akademisi’nin kuruluşunda görev aldı.2004-2008 yılları arasında Yükseköğretim Kurulu Genel Kurulu üyeliği yaptı. Akademik yaşamı boyunca çok sayıda sempozyum, bilimsel proje ve araştırma programında görev aldı. 2018 yılında öğrencileri ve çalışma arkadaşları tarafından İlhan Tekeli Şehircilik Kültürü Vakfı kuruldu. Vakıf; yaşam kalitesi, katılımcılık, sürdürülebilirlik, yönetişim ve kent kültürü alanlarında çalışmalar yürütmektedir.^【5】

İlhan Tekeli'nin adını taşıyan İlhan Tekeli Şehircilik Kültürü Vakfı, farklı dönemlerde yetiştirdiği öğrencileri ve çalışma arkadaşlarının katkılarıyla Şubat 2018'de kurulmuştur. Vakıf; yerleşmelerin gelişimi ve dönüşümü, kent yaşamı, insan hakları, demokrasi, yaşam kalitesi, katılımcılık, sürdürülebilirlik ve yönetişim alanlarında bilimsel ve kültürel çalışmalar yürütmektedir. Ayrıca Ankara'da düzenlenen İlhan Tekeli Şehircilik Bienali ile şehircilik kültürüne yönelik akademik ve kamusal etkinliklerin gerçekleştirilmesine katkı sağlamaktadır.^【6】

İlhan Tekeli, akademik çalışmaları nedeniyle çok sayıda ödüle layık görüldü. Bunlar arasında Sedat Simavi Sosyal Bilimler Ödülü, Mustafa Parlar Bilim Ödülü, TÜBİTAK Hizmet Ödülü, Sakıp Sabancı Sosyal Bilimler Uluslararası Araştırma Ödülü ve TMMOB Mimarlar Odası Mimarlığa Katkı Ödülü bulunmaktadır.^【7】

2020 yılında kültür alanında verilen Vehbi Koç Ödülü’nün sahibi oldu. Türkiye’de şehircilik ve sosyal bilimleri kapsayan geniş bir alanda en fazla referans alan akademisyenlerden biri olan Prof. Dr. İlhan Tekeli’nin şehir planlama, bölge planlama, sosyal sistemler, makro-coğrafya, yerel yönetimler, iktisadi politikalar, iktisat tarihi, şehir tarihi, belediye tarihi, eğitim planlaması, bilim felsefesi ve tarih yazıcılığı konularında 660’ı aşkın bilimsel yazı ve bildirisi bulunmaktadır.^【8】

İlhan Tekeli’nin şehircilik, planlama, yerel yönetimler, kent tarihi ve sosyal bilimler alanlarında 110’dan fazla kitabı ve yüzlerce bilimsel makalesi bulunmaktadır. Başlıca eserleri şunlardır:^【9】

• Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi
• Göç ve Ötesi
• Cumhuriyet’in Belediyecilik Öyküsü
• Modernizm, Modernite ve Türkiye’nin Kent Planlama Tarihi
• İzmir Tarihi Üzerine Araştırmalar
• Türkiye İçin Siyasal Toplum ve Demokrasi Yazıları
• Kent, Planlama ve Demokrasi Üzerine Yazılar
• Cumhuriyet Döneminde Kentsel Gelişme ve Planlama