İslamabad Mutabakat Zaptı

İslamabad Mutabakat Zaptı (İng. Islamabad Memorandum of Understanding), Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti arasında çatışmaların durdurulması, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve nükleer müzakerelerin başlatılmasını öngören 14 maddelik mutabakat belgesidir.

^{İslamabad Mutabakat Zaptı'nın ilk sayfası - (}Mesud Pezeşkiyan Resmi X Hesabı⁾

Pakistan’ın arabuluculuğunda hazırlanan ve adını bu sürece atfen Pakistan’ın başkenti İslamabad’dan alan belge, ABD Başkanı Donald Trump tarafından 14 Haziran 2026 tarihinde duyurulmuş; 15 Haziran 2026’da ABD adına Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, İran adına Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından elektronik olarak imzalanmıştır. 17 Haziran 2026 tarihinde ise Trump’ın Versay Sarayı’nda, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın ise Tahran’da belgeyi imzalamasıyla mutabakat zaptı yürürlüğe girmiştir.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan 18 Haziran 2026 tarihinde "İslamabad Mutabakat Zaptı" metnini İngilizce ve Farsça dillerinde, kendisi, Trump ve arabulucu Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanmış haliyle sosyal medya hesabı üzerinden paylaşmıştır. İmzalanan mutabakatın tam metni şu şekildedir:

"Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, ....... tarihinde iyi niyetle aşağıdaki hususlarda mutabık kalmıştır:

1 — Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti ile mevcut savaştaki müttefikleri, bu Mutabakat Zaptı’nı imzalayarak Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etmekte; bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir savaş veya askeri operasyon başlatmamayı, birbirlerine karşı güç kullanma tehdidinde bulunmaktan veya güç kullanmaktan kaçınmayı ve Lübnan’ın toprak bütünlüğü ile egemenliğini güvence altına almayı taahhüt etmektedir. Nihai anlaşma, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesini ve bu maddenin diğer hükümlerini teyit edecektir.

2 — Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine karışmaktan kaçınmayı taahhüt eder.

3 — Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, nihai anlaşmayı en fazla 60 gün içinde müzakere etmeyi ve sonuçlandırmayı; bu sürenin karşılıklı rızayla uzatılabileceğini taahhüt eder.

4 — Bu Mutabakat Zaptı’nın imzalanmasının hemen ardından Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik deniz ablukasını ve her türlü engelleme veya müdahaleyi kaldırmaya başlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen sona erdirecektir. Bu süre zarfında gemi trafiği, İran İslam Cumhuriyeti tarafından yeniden tesis edilen savaş öncesi trafik sayılarıyla orantılı olacaktır. Amerika Birleşik Devletleri ayrıca, nihai anlaşmanın ardından 30 gün içinde kuvvetlerini İran İslam Cumhuriyeti’nin yakın çevresinden çekmeyi taahhüt eder.

5 — Bu Mutabakat Zaptı’nın imzalanması üzerine İran İslam Cumhuriyeti, yalnızca 60 günle sınırlı olmak üzere, Basra Körfezi’nden Umman Denizi’ne ve tersi yönde ticari gemilerin ücretsiz ve güvenli geçişi için azami çabayı göstererek gerekli düzenlemeleri yapacaktır. Ticari gemi trafiği derhal başlayacak; teknik ve askeri engellerin kaldırılması ihtiyacı göz önünde bulundurularak İran İslam Cumhuriyeti tarafından mayın temizliği 30 gün içinde gerçekleştirilecektir. İran İslam Cumhuriyeti, Hürmüz Boğazı’ndaki gelecekteki yönetim ve denizcilik hizmetlerini tanımlamak üzere, uygulanabilir uluslararası hukuk ile Hürmüz Boğazı’na kıyıdaş devletlerin egemenlik hakları doğrultusunda, diğer Basra Körfezi kıyıdaş devletleriyle istişare içinde Umman Sultanlığı ile diyalog yürütecektir.

6 — Amerika Birleşik Devletleri, bölgesel ortaklarıyla birlikte, İran İslam Cumhuriyeti’nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında kesin ve karşılıklı mutabık kalınan bir plan geliştirmeyi taahhüt eder. Bu planın uygulanmasına ilişkin mekanizma, 60 gün içinde nihai anlaşmanın bir parçası olarak kesinleştirilecektir. İlgili mali işlemler için gereken tüm lisans, muafiyet ve izinler Amerika Birleşik Devletleri tarafından verilecektir.

7 — Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, UAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı) Guvernörler Kurulu kararları ve birincil ile ikincil tüm tek taraflı ABD yaptırımları dahil olmak üzere İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik her türlü yaptırımı, nihai anlaşmanın bir parçası olarak mutabık kalınan bir takvim çerçevesinde sona erdirmeyi taahhüt eder. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, yukarıda belirtilen yaptırımların sona erdirilmesi konusunun kritik önemini kabul etmiş ve karşılıklı mutabakata varmak amacıyla bu konuları müzakerelerde derhal ele alma niyetlerini ifade etmiştir.

8 — İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah edinmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini yeniden teyit eder. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, stoklanmış zenginleştirilmiş malzemenin bertarafını, yedinci maddede belirtilen takvime uygun olarak karşılıklı mutabık kalınacak bir mekanizma uyarınca, asgari yöntem olarak UAEA gözetiminde yerinde seyreltme (down blending) yoluyla çözmeyi kabul etmiştir. Taraflar ayrıca, nihai anlaşmada mutabık kalınacak tatmin edici bir çerçeveye dayanarak, zenginleştirme konusunu ve İran İslam Cumhuriyeti’nin nükleer ihtiyaçlarına ilişkin karşılıklı mutabık kalınan diğer hususları görüşmeyi kabul etmiştir. Nihai anlaşma, bu maddenin hükümlerini teyit edecektir. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, yukarıda belirtilen nükleer konuların kritik önemini kabul eder. Karşılıklı mutabakata varmak amacıyla bu konuları müzakerelerde derhal ele alma niyetlerini ifade ederler.

9 — Nihai anlaşmaya kadar Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, mevcut durumu (statüko) korumayı kabul eder. İran İslam Cumhuriyeti nükleer programının mevcut statükosunu sürdürecek; Amerika Birleşik Devletleri ise yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ek kuvvet konuşlandırmayacaktır.

10 — Amerika Birleşik Devletleri, bu Mutabakat Zaptı’nın imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımlar sona erene kadar, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran ham petrolü, petrol ürünleri ve türevleri ile bankacılık işlemleri, sigorta ve taşımacılık gibi ilgili tüm hizmetlerin ihracatı için muafiyetler (waiver) çıkaracağını taahhüt eder.

11 — Amerika Birleşik Devletleri, bu Mutabakat Zaptı’nın uygulanmasıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti’nin dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıklarını tam olarak kullanıma açmayı taahhüt eder. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, bu fonların serbest bırakılmasına ilişkin usuller üzerinde müzakereler sırasında karşılıklı olarak mutabık kalacaktır. Söz konusu fonlar, ister asıl hesapta tutulsun ister transfer edilsin, İran Merkez Bankası tarafından belirlenen herhangi bir nihai lehtara ödeme yapılması için tam olarak kullanılabilir hale getirilecektir. Amerika Birleşik Devletleri, buna uygun olarak gerekli tüm lisans ve izinleri çıkarmayı taahhüt eder.

12 — Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, bu Mutabakat Zaptı’nın başarılı bir şekilde uygulanmasını ve nihai anlaşmaya gelecekteki uyumu izlemek üzere bir yürütme mekanizması kurulacağını kabul eder.

13 — Bu Mutabakat Zaptı’nın imzalanmasından sonra ve bu Zaptın 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin uygulanmaya başlanmasına ve bu tedbirlerin uygulanmasının sürmesine bağlı olarak, Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, nihai anlaşmaya ilişkin müzakerelere yalnızca diğer maddeler üzerinden başlayacaktır.

14 — Nihai anlaşma, bağlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacaktır."