İsmet İnönü Anı Evi ve Kitaplığı

İzmir İsmet İnönü Anı Evi ve Kitaplığı, Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci cumhurbaşkanı ve Kurtuluş Savaşı kahramanlarından İsmet İnönü’nün doğduğu evdir. Günümüzde anı evi ve ihtisas kitaplığı olarak hizmet veren yapı, İzmir’in Konak ilçesinde, Kemeraltı semtinde yer almaktadır.

Evin tarihi, İnönü’nün ailesinin İzmir’e yerleşmesiyle başlar. İstanbul’da hukuk tahsili gören Malatyalı Reşit Bey, İzmir Adliyesi’nde Sorgu Hakimi Muavini olarak görev yaparken, eşi Cevriye Hanım burada 1884 yılında oğulları Mustafa İsmet’i dünyaya getirdi. Yapı, o dönemde Sarı Hafız Mahallesi’nin “Mekke Yokuşu” adı verilen sokağında bulunmaktaydı.

İsmet İnönü, Harp Okulu öğrencisiyken tatillerini İzmir’de geçirmiş, kente olan bağlılığını anılarında dile getirmiştir. Cumhurbaşkanlığı yıllarında, dönemin İzmir Belediye Başkanı Dr. Behçet Uz, evi belediye adına satın aldı. 1950 sonrasında elden çıkarılmak istenen yapı, iş insanı Şerif Remzi Reyent tarafından alınarak İnönü’nün yakın çevresinden Ayla Ökmen’e hediye edildi. Daha sonra Ökmen tarafından İnönü Vakfına bağışlanan ev, çeşitli restorasyon çalışmalarından geçerek 1999’da ziyarete açıldı.

Konak Belediyesi ile İnönü Vakfı arasında 2013 yılında imzalanan protokol çerçevesinde ortak işletim sağlandı. Son olarak Prof. Dr. Engin Berber’in danışmanlığında 2018’de gerçekleştirilen kapsamlı bir düzenlemeyle müze standartlarına kavuşturuldu ve ihtisas kitaplığı eklendi. Aynı yıl, İnönü’nün 134. doğum gününde (24 Eylül 2018) “İzmir İsmet İnönü Anı Evi ve Kitaplığı” adıyla yeniden açıldı.

İzmir İsmet İnönü Anı Evi ve Kitaplığı, Konak ilçesi Türkyılmaz Mahallesi, İnönü (842.) Sokak No: 20 adresinde yer almaktadır. Yapı, İzmir’in tarihî Kemeraltı bölgesinin merdivenli ve eğimli sokaklarından birinde konumlanmıştır.

Yapı, iki katlı ve bahçeli bir konut karakteri taşımaktadır. Giriş holünden sağda ve solda iki oda, karşıda ise mutfak yer alır. Mutfakta dönemin kapları, su küpleri, eski gaz ocağı ve Mevhibe Hanım’ın yemek tariflerinin yer aldığı pano dikkat çekmektedir.

Ahşap merdivenle çıkılan üst katta bir hol ve iki oda bulunur. Bu bölümde Mevhibe Hanım’ın giysileri, İnönü’nün kişisel eşyaları, belgeler, fotoğraflar ve Lozan Antlaşması sürecine ilişkin materyaller sergilenmektedir. Ayrıca İnönü çiftinin mektupları, döneme ait paralar, rozetler ve karikatürler de koleksiyon içinde yer almaktadır. Küçük odalardan biri dinleme odası olarak düzenlenmiş olup ziyaretçiler burada İnönü’nün Cumhuriyet’in 10. yılı konuşmasını kendi sesinden dinleyebilmektedir.

2018 yılındaki yenileme çalışmalarında oluşturulan ihtisas kitaplığı, İsmet İnönü ve dönemiyle ilgili kaynak eserleri barındırmaktadır. Anı evinde ayrıca İnönü’nün kişisel yaşamına ait belgeler, eşyalar ve fotoğraflar da sergilenmektedir.

Anı evi, İzmir’in kültürel belleğinde önemli bir yer tutmakta ve İsmet İnönü’nün doğduğu mekân olarak tarihsel kimliğini sürdürmektedir. Her yıl İnönü’nün doğum (24 Eylül), ölüm (25 Aralık) ve Lozan Barış Antlaşması’nın imza (24 Temmuz) yıl dönümlerinde çeşitli etkinliklere ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca satranç turnuvaları gibi kültürel faaliyetlerle gençlere yönelik etkinlikler düzenlenmektedir.