İstişare

Arapça š-w-r (ش و ر) kökünden türetilen ve "danışma, görüş sorma" anlamlarını ihtiva eden istişāra(t) (اِستشارة) sözcüğünden alıntıdır. Kelime, "gösterdi, işaret etti" manasına gelen šāra (سَارَ) fiilinin istif‘āl vezninde (X. bab) yapılandırılmış masdar formudur. Bu vezinsel yapı, temel fiile "bir şeyi talep etme veya bir şeyin gerçekleşmesini isteme" anlamı katar. Dolayısıyla istişare, etimolojik olarak "doğru yönün gösterilmesini talep etmek" veya "isabetli olanın işaret edilmesini istemek" sürecini temsil eder; yani bir zihnin, kendi sınırlarını aşmak adına başka zihinlerin rehberliğine başvurma iradesidir.

• Yönetim ve Organizasyon Bilimi: Karar alma süreçlerinde, riskleri asgariye indirmek ve kolektif zekâdan yararlanmak amacıyla yürütülen "ortak akıl" pratiklerini tanımlar. Stratejik planlamada, farklı disiplinlerin görüşlerinin sentezlenmesi aşamasında temel bir yöntem olarak kabul edilir.
• Siyaset Bilimi ve Hukuk: Toplumsal mutabakatın sağlanması ve demokratik katılımın tesisi noktasında, karar vericilerin paydaşlarla yürüttüğü müzakere süreçlerini ifade eder. Danışma kurulları ve meclis yapıları bu kavramın kurumsal tezahürleridir.
• İlahiyat ve Sosyal Etik: "Şûra" prensibi çerçevesinde, toplumu ilgilendiren meselelerde uzman görüşlerine başvurulmasını ve liyakat esaslı fikir alışverişini niteleyen ahlaki bir normdur. Bireysel ve toplumsal gelişimde "akıl süzgeci" vazifesi görür.
• Psikoloji ve Danışmanlık: Bireyin karmaşık yaşam olayları karşısında gösterdiği bilişimsel bir esneklik hali olarak; dış dünyadan gelen geri bildirimleri kendi süzgecinden geçirme ve çözüm odaklı bir yol haritası belirme sürecini betimler.