Tanım

1. İsim: Yazı yazma, çizim yapma gibi işlerde kullanılan çeşitli araçlar:
2. "Kâğıt, kalem, mürekkep, hepsi masanın üstündedir." - Falih Rıfkı Atay
3. İsim: Resmî kuruluşlarda yazı işlerinin yürütüldüğü yer:
4. "Kalemindeki odacıya aylığını kırdırırmış." - Sermet Muhtar Alus
5. İsim: Yontma işlerinde kullanılan ucu sivri veya keskin araç:
6. Taşçı kalemi, oymacı kalemi.
7. İsim: Bir listede veya hesapta sırayla yazılmış maddelerden her biri:
8. Beş kalem ilaç, üç kalem yiyecek.
9. İsim, Mecaz: Bazı deyimlerde "yazı":
10. Kaleme almak.
11. İsim, Mecaz: Yazar veya yazı yeteneği olan kişi:
12. Peyami Safa, edebiyatımızın usta kalemlerindendir.
13. İsim: Aşı yapmak için bir ağaçtan kesilen ince çubuk.
14. İsim: Kaşlara, gözlere veya dudaklara makyaj yapmak için kullanılan boyama aracı.
15. Sıfat: Kalem biçiminde olan şey:
16. "Bizde ise pek iyi bilirim, üç kalem pirzola isteyeni kasap tersler." - Melih Cevdet Anday

Köken

Arapça ḳlm kökünden gelen ḳalam (قلم), “kamış, kamış kalem” anlamına gelir.

• Bu sözcük Aramice/Süryanice ḳalamos (קֶלֶמוס) “kamış” sözcüğünden türetilmiştir.
• Aramice kelime ise Eski Yunanca kálamos (κάλαμος) “kamış” kelimesinden alıntıdır.
• Kur’an’da “yazı aracı” anlamında sıkça kullanılmıştır. Al-İmran 44 ayetinde "kamış çubuk" anlamında yer alır. (Jeffery, Foreign Vocabulary of the Qur'an, s. 242.)
• Latince calamus “kamış, kalem,” Yunancadan alıntıdır.

Eski Habeşçe (Ge’ez) ḳalamā

• “kalem” 5. yüzyılda Süryanice üzerinden alınmıştır.
• Sanskritçe kalama (aynı anlamda) MÖ 1. ile MS 6. yüzyıl arasına tarihlenir ve muhtemelen Ortadoğu kökenlidir.
• Osmanlı Türkçesinde "büro" anlamında 18. yüzyıl sonlarından itibaren kullanılmıştır.

Bağlantılı Kavramlar

• Türevler: Çalakalem, ceffelkalem, kalem aşısı, kalem efendisi, kalemiye, kalemlik, kurşun kalem, mahkeme kalemi.
• İlgili Kelimeler: Bukalemun, kalamar (karamela, şalümo), kalemkâr, kalemşor, kalemtıraş, kındıra.

Kullanım Alanları

• Edebiyat: Yazı yazma ve eser üretiminde temel araçtır.
• Resmî İşler: Bürokrasi ve yazışmalarda kullanılan temel bir kavramdır.
• El Sanatları: Yontma, oymacılık gibi işlerde kullanılır.
• Makyaj ve Güzellik: Kaş, göz ve dudak makyajı için araç olarak kullanılır.
• Tarım: Ağaç aşılamada kullanılır.

Örnek Cümleler

• Kalem ve kâğıt, yazarın vazgeçilmez araçlarıdır.
• Tarih boyunca, kalem sanatı medeniyetlerin kültürel gelişimini yansıtmıştır.
• Makalem, akademik bir dergide yer almak üzere kaleme alındı.
• Bahçıvan, meyve ağaçlarını aşılarken ince bir kalem kullandı.