Karaoğlan Cami

Karaoğlan Camii, Balıkesir ili Karesi ilçesi, yer alan ve Osmanlı mimari yapısının erken dönemlerine kadar uzanan bir geçmişe sahip olan dini yapıdır.. Yapı, ilk olarak 1356 yılında Gazi Süleyman Paşa ile birlikte Rumeli fetihlerine katılan ve "Karaoğlan" olarak anılan bir şahsiyet tarafından inşa ettirilmiştir.. Bu bölgelerin yapısı, bölgedeki erken Osmanlı yerleşiminin ve dini mimarisinin önemli bir portföyü kabul edilmektedir.

Tahribat ve Yeniden İhya Süreci

Yapı, 1356 yılında ilk inşaattan sonra uzun süre hizmet vermiş, ancak 1897 yılında meydana gelen şiddetli deprem sonucu yıkılarak büyük ölçüde harap olmuştur.. Yaklaşık on yıl boyunca harabe halinde kalan cami, 1907-1908 (Hicri 1325) yıllarında dönemin Karesi Sancağı Mutasarrıfı Mehmed Alî Bey'in girişimleri ve himayesi ile yeniden inşa edilmiştir.. Mevcut yapı, II. Abdülhamid döneminde bu rekonstrüksiyon çalışmasının bir ürünüdür.

Mimari Özellikler ve Yapısal Analiz

Konum ve Yerleşim

Cami, Balıkesir merkezi, günümüzde Dumlupınar Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Yapı, Karaoğlan Caddesi ile Sancar Sokağı'nın kesiştiği köşe parsel üzerinde konumlandırılmıştır. Yapının hemen yakınında, banisi iletildiği kabul edilen ve "Paşa Sultan" olarak da bilinen Karaoğlan Türbesi bulunmaktadır.

Yapı Malzemesi ve İnşa Tekniği

Mevcut beden duvarları, kaba yontu taş ve tuğla malzemeden inşa edilmiştir.. Yapının statik dayanımını artırmak amacıyla, özellikle köşeli yer yer büyük blok taşlara yerleştirilmeye devam edilmektedir.. Yapı, genel mimari karakter itibarıyla "Yeniden İhya Edilen Yapılar" teması kapsamında değerlendirilmektedir.

Epigrafik Veriler ve Kitabe

Kitabe İçeriği ve Sanatsal Değeri

Caminin giriş kapısı üzerinde, ömrü boyunca yeniden yapılanma sürecini belgeleyen bir kitap yer almaktadır. Kitabenin metni Muharrem Hasbî Efendi tarafından kaleme alınmış olup olmadığı, hattatı ise Hüseyin Hâzım Efendi'dir.. Kitabede, inşa ederek "noktalı" bir mucem tarihi düşürülmüş ve Hicri 1325 tarihi oluşturulmuştur.

Metinsel Çözümleme

Kitabe metinleri, ülkelerin ihyasını sağlayan şahsiyetleri ve dönemsel siyasi otoritesini yücelten ifadeler içermektedir. Metinde, eserin "İmâmü'l-müslimîn" Sultan II. Abdülhamid'in himayesinde inşa edildiği, harap durumdaki kişiler Mutasarrıf Mehmed Alî Bey'in himmetiyle yeniden meydana getirilerek Allah'ın adının yüceltildiği belirtilmektedir.. Ayrıca kitabe, okunan ezanlar ve eda edilen namazlar ile kadınların şerefinin daim olması temennisiyle son bulmaktadır.

İdari Durum ve Koruma Durumu

Tescil ve Mülkiyet Bilgileri

Karaoğlan Camii, taşınmaz kültür varlığı olarak Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu (GEEAYK) tarafından 14 Mart 1986 tarihinde alınan 2134 sayılı karar ile "Anıtsal Yapı" adıyla tescil edilmiştir.. Yapının mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne aittir.

Mevcut Kullanım

Yapısal, güncel bakımlı ve erişilebilir. Tescilli bir kadının eseri olarak korunan cami, aslı işlevi sürdürerek ibadete açık tutulmaktadır.