Katerina Av Köşkü

Katerina Av Köşkü, Türkiye'nin Kars ili Sarıkamış ilçesinde, çam ormanlarıyla çevrili bir alanda, ilçenin kuzeybatısında yer alan ve 19. yüzyıl sonunda inşa edilen bir tarihi yapıdır. Yapı, Rus İmparatoru II. Nikola tarafından 1896 yılında yaptırılmıştır. Rus işgali altında kalan Sarıkamış’ta, özellikle kış aylarında kullanılması amacıyla tasarlanmış bir av köşkü niteliğindedir. Günümüzde, “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescillenmiş olup Kültür ve Turizm Bakanlığı’na tahsisli alanda bulunmaktadır.

Katerina Av Köşkü. (Türkiye Kültür Portalı)

Tarihî Arka Plan

93 Harbi (1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı) sonrası imzalanan Berlin Antlaşması ile Sarıkamış yaklaşık 40 yıl boyunca Rusların kontrolünde kalmıştır​. Bu dönemde inşa edilen Katerina Av Köşkü, bölgedeki Rus sivil ve askerî yapılanmasının bir parçası olmuştur. Avcılık ve kışlık konaklama amacıyla inşa edilen yapı, uzun yıllar askeri denetim altında kullanılmış; 1994 yılına kadar Sarıkamış Tugay Komutanlığı'nın kullanımında kalmıştır​. Daha sonra Maliye Hazinesi’ne devredilmiştir.

Mimari Özellikler

Köşk, Baltık mimarisi üslubunda ve doğu-batı yönünde konumlandırılmıştır​. Dikdörtgen planlı olan yapı üç ana bölümden oluşur. Kuzey cephesinde sütunlu bir ana giriş kapısı bulunur. Bu girişin ana kısmı kesme taştan, kuzey ve güney yönlerine bakan bölümleri ise yarım oval biçimli ahşap malzemeden yapılmıştır​. Yan bölümler bodrum katla birlikte iki katlıdır. Temellerde taş, cephe duvarlarında ise çam ağacından geçmeli sistemle yerleştirilmiş ahşap hatıllar kullanılmıştır​. Ahşap yapı çivisiz olup parçalar birbirine geçme tekniğiyle birleştirilmiştir. Dış cephede üçgen alınlıklı pencereler bulunmakta, kuzey ve güney cephelerinde toplamda 8 büyük ve 4 küçük pencere yer almaktadır​. Yan cephelerde ise dörder pencere bulunmaktadır. Çatı kısmı, özellikle sütunlu giriş bölümünde, kırma çatı formunda düzenlenmiştir​.

Katerina Av Köşkü. (AA)

Malzeme ve Yapım Teknikleri

Yapının ana yapı malzemesi çam ağacı olup taş ve ahşap malzemenin birlikte kullanımı soğuk iklime uyumu sağlamak amacıyla tasarlanmıştır​. Baltık mimarisinin karakteristik özelliği olan yığma taş ve geçmeli ahşap sistemi burada da uygulanmıştır. Çivisiz sistem, yapının hem hafif hem de esnek olmasına imkân sağlamaktadır.

Koruma Durumu

Katerina Av Köşkü, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak Erzurum Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 26.03.2010 tarihli ve 1635 sayılı kararı ile tescillenmiş ve koruma altına alınmıştır​. Yapının restorasyon ve çevre düzenlemesi projeleri onaylanmıştır. Köşkün bulunduğu alanın güvenliği için 7/24 koruma sağlanmakta ve yapı, ahşap malzemeden yapılmış olması nedeniyle özel iklimlendirme ve bakım gerektirmektedir​.

Turizm Amaçlı Kullanım Projeleri

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın öncülüğünde yürütülen proje kapsamında, Katerina Av Köşkü’nün restore edilerek butik otel olarak turizme kazandırılması planlanmaktadır​. Restorasyon çalışmaları Kars Valiliği ve ilgili kamu kurumları işbirliğinde yürütülmekte olup proje kapsamı genişletilmiştir. Köşk yapısının küçük olması nedeniyle, restorasyon sonrası alanda 100 yatak kapasiteli yeni bir ek otel binasıyapılması da gündemdedir​. Bu sayede bölgenin kış aylarının yanı sıra dört mevsim boyunca turistik cazibesi artırılacaktır. Projenin finansmanı ve yürütülmesi sürecinde Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'nın desteği sağlanmış, ihaleye çıkılması için hazırlıkların 2024 yılı baharında tamamlanması hedeflenmiştir​.

Katerina Av Köşkü. (AA)

Güncel Kullanım

Katerina Av Köşkü, restorasyon süreci tamamlanana kadar aktif bir turistik işletme olarak kullanılmamakla birlikte, Sarıkamış’ı ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgisini çekmektedir​. Yapının mimari detayları, fotoğraf sanatçıları, tarih meraklıları ve doğa severler için cazip bir çekim merkezi oluşturmaktadır.

Sarıkamış Turizm Derneği (SATURDER), köşkün turizme kazandırılmasıyla birlikte özellikle Rus turistlerin ilgisinin artacağını ve Sarıkamış’ın yılın 12 ayı boyunca turistik bir cazibe merkezi hâline geleceğini öngörmektedir.