Kiriş (Sözlük)
fav gif
Kaydet
Alıntıla
kure star outline

Kiriş (Sözlük)

Alıntıla
1.
Telli müzik aletlerinde kullanılan, hayvan bağırsaklarından yapılmış bir tel türü."Telli çalgının kirişleri, zamanla gevşediği için yeniden gerildi."
İsim
2.
Yayın iki ucu arasında gerilerek ok atmaya yarayan esnek ip ya da bağ."Okçu, yayın kirişini sımsıkı çekerek oku fırlattı."
İsim
3.
Kasların uçlarını kemiklere veya diğer organlara bağlayan beyazımsı ve dayanıklı kordon; tendon. (isim, anatomi)"Kas yırtılmalarında kirişlerin zarar görmesi ciddi bir sorun yaratabilir."
İsim
4.
Bir eğrinin üzerinde bulunan iki noktayı birleştiren doğru parçası. (isim, matematik)"Matematikte, çemberin kirişini hesaplamak için bir formül kullanıldı."
İsim
5.
Yapılarda genellikle kereste, demir ya da betonarmeden yapılmış, yatay taşıyıcı destek elemanı. (isim, mimarlık)"İnşaatta, betonarme kirişler binanın ağırlığını taşıyacak şekilde tasarlandı."
İsim

İşaret Dili

k gifK
i gifi
r gifr
i gifi
ş gifş
( gif(
s gifS
ö gifö
z gifz
l gifl
ü gifü
k gifk
) gif)

Tanım

Kiriş, isim

  1. Telli müzik aletlerinde kullanılan, hayvan bağırsaklarından yapılmış bir tel türü.
  2. Yayın iki ucu arasında gerilerek ok atmaya yarayan esnek ip ya da bağ.
  3. Kasların uçlarını kemiklere veya diğer organlara bağlayan beyazımsı ve dayanıklı kordon; tendon. (isim, anatomi)
  4. Bir eğrinin üzerinde bulunan iki noktayı birleştiren doğru parçası. (isim, matematik)
  5. Yapılarda genellikle kereste, demir ya da betonarmeden yapılmış, yatay taşıyıcı destek elemanı. (isim, mimarlık)

Köken

Türkçe kökenlidir. Eski Türkçe "kir-" (gerilmek, çekilmek) fiilinden türediği düşünülmektedir. Anadolu Türkçesi'nde bu anlamlar zaman içinde genişlemiştir.

Kullanım Alanları

  • Müzik: Hayvan bağırsaklarından yapılan kirişler, telli çalgılarda (örneğin ud veya keman) geleneksel olarak kullanılır.
  • Silah: Yayların yapısında kullanılan kirişler, avcılık ve savaş teknolojilerinde tarih boyunca önemli bir yer tutmuştur.
  • Anatomi: Tendonlar, insan vücudunda kasların hareketlerini kemiklere aktarmak için işlev görür.
  • Matematik: Kiriş, geometri ve trigonometri konularında eğri ve çemberlerin tanımlanmasında temel bir kavramdır.
  • Mimarlık: Kirişler, binaların yük taşıyan ana elemanlarından biridir ve modern yapılarda betonarme veya çelik malzemeden yapılır.

Atasözleri ve Deyimler

  • Kiriş kırmak (Deyim): Bulunduğu yerden ayrılmış olmak, kaçıp gitmek. 
  • Kulağı kirişte olmak (Deyim): Söylenecek sözü, gelecek haberi sabırsızlıkla beklemek. 【1】 

Örnek Cümleler

  • "Telli çalgının kirişleri, zamanla gevşediği için yeniden gerildi.”
  • "Okçu, yayın kirişini sımsıkı çekerek oku fırlattı.”
  • "Kas yırtılmalarında kirişlerin zarar görmesi ciddi bir sorun yaratabilir.”
  • "Matematikte, çemberin kirişini hesaplamak için bir formül kullanıldı.”
  • "İnşaatta, betonarme kirişler binanın ağırlığını taşıyacak şekilde tasarlandı.”

İlgili Terimler

  • Kirişçi

Kaynakça

Nişanyan Sözlük. 2017. “kiriş.” Çağdaş Türkçenin Etimolojisi. Erişim 23 Ocak 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/kiri%C5%9F 


Türk Dil Kurumu. 2024. “kiriş.” Güncel Türkçe Sözlük. Erişim 23 Ocak 2025. https://sozluk.gov.tr


Akdoğan, İ. (2005). Mimarlık Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.


Dipnotlar

  • [1]

    Türk Dil Kurumu, 2024, “kiriş,” Güncel Türkçe Sözlük, erişim 23 Ocak 2025, https://sozluk.gov.tr

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarNazlı Kemerkaya23 Ocak 2025 08:20

Etiketler

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Kiriş (Sözlük)" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle
KÜRE'ye Sor