Kocamak

Kocamak kelimesi, Türkiye Türkçesinde yer alan kocal- fiilinden türemiştir. Bu fiil, Orta Türkçedeki koca sözcüğüne dayanmaktadır; burada koca, “yaşlı” ya da “saygıdeğer kişi” anlamında kullanılmıştır. Fiil, bu isim köküne Türkiye Türkçesine özgü +Al- eki getirilerek oluşturulmuştur. Önceleri kocalmak biçiminde kullanılan sözcükteki /l/ sesi, 19. yüzyıldan sonra kullanımdan düşmüş ve kelime günümüzdeki haline evrilmiştir.

• Gündelik dilde: İnsanların zamanla yaşlanmasını anlatmak için kullanılır (“dedem epey kocamış”).
• Hayvanlar için: Özellikle yaşlı ve artık hareketleri yavaşlamış hayvanlar için söylenir.
• Mecazi kullanım: Eşyaların, yapının ya da kavramların eskiyip yıprandığını belirtmek için kullanılır (“bu sistem iyice kocadı artık”).
• Edebi anlatımda: Yaşamın ilerlemesi, yaşlanmanın getirdiği değişimler gibi temaları işlerken tercih edilir.