Mayıs Yedisi Bayramı, Doğu Karadeniz kıyı folklorunda baharın gelişiyle ilişkilendirilen, ritüel, bereket ve arınma temelli geleneksel bir takvim bayramıdır. Rumi takvime göre Mayıs ayının yedinci gününde kutlanan bu bayram, başta Giresun, Ordu ve Trabzon kıyı yerleşimleri olmak üzere bölge halkının kolektif belleğinde yer alan uygulamalarla şekillenmiştir. Mayıs Yedisi; su, taş ve sayı sembolizmi etrafında gelişen ritüeller aracılığıyla doğayla ilişki kurmayı, bolluk ve sağlık dilemeyi amaçlayan kültürel bir pratiktir.
Tarihsel Arka Plan
Mayıs Yedisi Kutlamaları (Anadolu Ajansı)
Mayıs Yedisi Bayramı, Rumi takvime dayalı halk takvimi içerisinde yer almakta olup mevsimsel döngüyle bağlantılı bir geçiş dönemini temsil etmektedir. Bu bayramın kökenleri yazılı kaynaklarla kesin biçimde tarihlendirilememekle birlikte, Doğu Karadeniz kıyı folklorunda uzun süredir varlığını sürdürdüğü anlaşılmaktadır. Bayramın zamanlaması, tarımsal faaliyetlerin başlaması ve doğanın canlanmasıyla ilişkilendirilmiştir.
Su Kültü ve Arınma Ritüelleri
Mayıs Yedisi Bayramı, ritüel bütünlüğü yüksek bir uygulama alanı sunar. Bu ritüellerin temel amacı bereket, arınma ve korunmadır. Su, Mayıs Yedisi ritüellerinin merkezinde yer alır. Deniz, dere ve pınar gibi su kaynakları kutsal kabul edilmekte; bireyler bu alanlarda yıkanma, suya girme veya suyla temas etme yoluyla arınma gerçekleştirmektedir. Yedi dalgadan atlama, sabah erken saatlerde deniz suyuyla yüz yıkama ve akarsulardan su alma gibi uygulamalar bu bağlamda öne çıkmaktadır.
Taş Ritüelleri ve Dilek Pratikleri
Taş Atarak Dilek Tutma (Anadolu Ajansı)
Taşla gerçekleştirilen ritüeller, özellikle dilek dileme ve kötülükten arınma amacı taşır. Katılımcılar, denize veya akarsuya arkalarını dönerek taş atmakta; bu uygulamanın olumsuzlukları geride bırakmayı simgelediğine inanılmaktadır. Giresun’da, Giresun Adası çevresinde gerçekleştirilen taş ve dolaşma ritüelleri, bu uygulamaların bölgesel örnekleri arasında yer alır.
Sayı Sembolizmi
Yedi sayısı, Mayıs Yedisi Bayramı’nda belirleyici bir semboldür. Ritüellerin yedi kez tekrarlanması, yedi dalgadan atlanması veya yedi taş kullanılması gibi uygulamalar, sayının kutsallığına dayalı inançlarla ilişkilendirilmektedir. Bu sembolizm, Türk halk inanç sisteminde yaygın biçimde görülen sayı kültünün bir yansımasıdır.
Bölgesel Uygulamalar
Mayıs Yedisi Bayramı, Doğu Karadeniz kıyı yerleşimlerinde ortak bir çerçeveye sahip olmakla birlikte, yerel koşullara bağlı olarak farklı uygulamalar göstermektedir.
Giresun
- Giresun’da kutlamalar genellikle Aksu Irmağı’nın denize döküldüğü bölgede yoğunlaşmaktadır. Sacayaktan geçme, denize taş atma ve Giresun Adası etrafında dolaşma gibi ritüeller bu bölgede belirgin biçimde görülmektedir.
Ordu ve Trabzon
- Ordu ve Trabzon kıyılarında da benzer ritüeller uygulanmakta; denizle temas, hayvanların suya sokulması ve aile bireylerinin birlikte ritüellere katılması dikkat çekmektedir. Trabzon’un Beşikdüzü ilçesinde Deliklitaş çevresinde yapılan uygulamalar, yerel ritüel çeşitliliğini yansıtmaktadır.
Modern Dönemde Dönüşüm ve Etkinlik Boyutu
Geleneksel Mayıs Yedisi Bayramı, günümüzde “Mayıs Yedisi Şenliği” adıyla daha örgütlü etkinliklere dönüşmüştür. Bu dönüşüm sürecinde ritüel içerikler korunmakla birlikte sahne gösterileri, yerel ürün tanıtımları ve turizm odaklı organizasyonlar eklenmiştir. Bu durum, bayramın anlamında kısmi bir dönüşüme yol açmıştır.
Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Etkiler
Mayıs Yedisi Bayramı, toplumsal birlikteliği güçlendiren bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Etkinlik süresince yerel halkın bir araya gelmesi, kültürel mirasın aktarımı ve yöresel ürünlerin ekonomik dolaşıma girmesi gibi etkiler gözlemlenmektedir. Bununla birlikte, etkinliğin turizm potansiyeline rağmen tanıtım ve organizasyon açısından sınırlılıklarının bulunduğu da belirtilmektedir.
