Miguel de Cervantes Saavedra, İspanyol romancı, şair, oyun yazarı ve askerdir. Cervantes, İspanyol edebiyatının en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilir. Onu dünya çapında ünlendiren eser Don Quijote olup, bu roman pek çok eleştirmen tarafından ilk modern roman olarak nitelendirilmiş ve dünya edebiyatının en büyük eserlerinden biri olarak değerlendirilmiştir.^【1】  Don Quijote, Kitab-ı Mukaddes'ten sonra en çok basılan ve çevirisi yapılan kitaplardan biri olmuştur. Cervantes, "El Príncipe de los Ingenios" (Zekânın Prensi) unvanıyla da anılmaktadır.^【2】 

Hayatı

İlk Yılları ve Gençliği

Miguel de Cervantes'in doğduğu yer konusunda tarihsel olarak yaygın kabul, Alcalá de Henares'tir. 9 Ekim 1547'de Santa María la Mayor Kilisesi'nde vaftiz edilmiştir.^【3】 Vaftiz kaydında şu ifadeler yer almaktadır:

"Pazar, dokuz Ekim bin beş yüz kırk yedi yılında, Rodrigo Cervantes ve eşi Doña Leonor'un oğlu Miguel vaftiz edilmiştir. Vaftizi Reverendo Bartolomé Serrano gerçekleştirmiş, tanıklar Baltasar Vázquez ve sacristan olmuştur. Ben, Bachiller Serrano, vaftiz ettim ve imzaladım."^【4】  

Babası Rodrigo de Cervantes (1509-1585), annesi ise Arganda del Rey doğumlu Leonor de Cortinas'tır. Cervantes'in kardeşleri arasında Andrea (1544), Luisa (1546), Rodrigo (1550), Magdalena (1554) ve sadece vasiyet belgesinde geçen Juan bulunmaktadır.^【5】 

Cervantes'in "Saavedra" soyadını kullanmaya başlamasının nedenine dair farklı görüşler mevcuttur. Luce López-Baralt'a göre, Arapça "shaibedraa" kelimesinden türemiştir ve "sakat kol" anlamına gelmektedir. Argel'deki esareti sırasında bu şekilde anılmış olabilir.^【6】 Diğer yandan, hispanist María Antonia Garcés, Cervantes'in bu soyadını yeni bir kimlik inşa etme sürecinde benimsediğini ileri sürmüştür.^【7】 

Biyografi yazılarında şüpheli olsa da, Américo Castro ve Daniel Eisenberg gibi araştırmacılar, Cervantes'in her iki ebeveyninin de Yahudi kökenli olabileceğini öne sürmüştür. Ancak, Jean Canavaggio bu iddiaların kesin belgelerle desteklenmediğini belirtmiştir.^【8】 

Eğitimi ve Gençlik Yılları

Cervantes'in ilk eğitimine ilişkin kesin belgeler bulunmamakla birlikte, Valladolid, Córdoba veya Sevilla'da temel eğitim aldığı tahmin edilmektedir.^【9】  1566'da Madrid'e yerleşmiş ve burada Juan López de Hoyos'un yönettiği Estudio de la Villa'da eğitim görmüştür.^【10】  López de Hoyos, 1569'da yayınladığı bir eserde Cervantes'ten "bizim sevgili ve değerli öğrencimiz" olarak bahsetmiştir.^【11】  Cervantes'in tiyatroya olan ilgisi de bu dönemde ortaya çıkmıştır. Oyun yazarı Lope de Rueda'nın eserlerini izlediğini ve ondan etkilendiğini Ocho comedias y ocho entremeses (1615) önsözünde belirtmiştir.^【12】 

Tiyatro hakkındaki düşüncelerini Don Quijote'nin ikinci bölümünde de görmek mümkün olup, roman kahramanı Don Quijote şu ifadeleri kullanmaktadır:

"Gençliğimde gözlerim tiyatro sahnesine takılırdı."^【13】 

Bu şekilde Cervantes'in hayatı ve erken yaşamdaki gelişimi, ilerleyen dönemlerde yazın kariyerine büyük bir etkide bulunmuştur.

İtalya Yolculuğu ve Lepanto Muharebesi

Cervantes, 1569'da İtalya'ya gitti. Roma'da bulunduğu süre boyunca Ludovico Ariosto’nun şiirlerini ve León Hebreo’nun Diálogos de amor adlı eserini okudu. Bu eserler, onun edebi görüşlerini derinden etkiledi.^【14】 1570 yılında Kardinal Giulio Acquaviva'nın hizmetine girerek Palermo, Milano, Floransa, Venedik, Parma ve Ferrara’yı gezdi.^【15】  1571’de İspanyol ordusuna katıldı ve Osmanlı İmparatorluğu’na karşı düzenlenen İnebahtı Savaşı'na katıldı. Cervantes, savaş sonrasında Messina’daki bir hastanede altı ay tedavi gördü. 1572’den itibaren Navarino, Korfu, Bizerta ve Tunus seferlerine katıldı. 1575’e kadar Sicilya, Sardinya, Cenova, Lombardiya ve Napoli'de bulundu.^【16】 

Cervantes ve Osmanlılar

Cervantes, 1571'de Osmanlı Donanması'na karşı savaşan Kutsal İttifak'ın bir üyesi olarak İnebahtı Savaşı'na katılmıştır. Bu savaş sırasında sol elinden yaralanmış ve kalıcı bir sakatlık geçirmiştir. Osmanlılar tarafından olmasa da, savaş sırasında aldığı bir yara nedeniyle "Manco de Lepanto" (İnebahtı'nın sakatı) unvanını almıştır.^【17】 

1575'te Osmanlı denizcilerinin ve Cezayirli korsanların etkin olduğu Akdeniz’de, Cezayirli korsanlar tarafından esir alınmış ve Cezayir’e götürülmüştür. Ancak bu korsanlar Osmanlı Devleti'ne değil, Cezayir Beylerbeyi'ne bağlı olan yarı bağımsız korsan gruplarına bağlıydı. Cervantes’in esir düştüğü dönemde Cezayir Osmanlı İmparatorluğu’nun bir eyaleti olsa da, korsanların faaliyetleri çoğu zaman yerel yöneticilerin kontrolü altındaydı.^【18】 

Cervantes, esareti boyunca dört kez kaçmaya çalışmış, ancak her seferinde başarısız olmuştur. Nihayet Trinitarian Tarikatı tarafından toplanan fidye ile serbest bırakılmıştır. Esareti sırasında yaşadığı deneyimler, eserlerine ilham kaynağı olmuş ve "Los Baños de Argel" ve "El trato de Argel" adlı tiyatro eserlerini yazmasına neden olmuştur.^【19】 

Diğer Kişilerle İlişkisi ve Kültürel Mirası

Cervantes'in William Shakespeare ile aynı gün öldüğü söylense de, takvim farkları nedeniyle bu tam olarak doğru değildir. Shakespeare’in ölüm tarihi 23 Nisan 1616 olsa da, o dönemde İngiltere’de hâlâ Jülyen takvimi kullanılıyordu. İspanya ise Gregoryen takvimine geçtiğinden, aslında Shakespeare öldüğünde İspanya’da tarih 3 Mayıs’tı. 1995 yılında UNESCO, 23 Nisan tarihini Dünya Kitap Günü ilan ederek hem Cervantes'i hem de Shakespeare'i onurlandırmıştır.^【20】 

Shakespeare'in Cervantes'in eserlerinden etkilendiği bilinmektedir. Shakespeare ve John Fletcher, Don Quijote’nin bir karakteri olan Cardenio'yu temel alarak bir tiyatro eseri yazmışlardır. Ancak bu oyun zamanla kaybolmuş ve günümüze ulaşmamıştır.^【21】 

Cervantes, kendi döneminde Francisco Quevedo ve Lope de Vega gibi önemli edebiyatçılarla aynı Madrid mahallesinde yaşamış ve edebi çevrelerle sıkı ilişkiler kurmuştur. Lope de Vega ile aralarında bir rekabet olduğu bilinmektedir.^【22】 

Orson Welles, Don Quijote’yi beyaz perdeye uyarlamak istemiş ancak filmini tamamlayamamıştır. 1992 yılında, yönetmen Jesús Franco tarafından film yeniden kurgulanarak izleyicilere sunulmuştur.^【23】 

İsrail’in ilk başbakanı David Ben-Gurion, Don Quijote’yi orijinal dilinde okuyabilmek için İspanyolca öğrenmiştir. Benzer şekilde Rus yazar Aleksandr Puşkin de Cervantes'in eserlerinden etkilenmiştir.^【24】 

Cervantes’in Felsefi ve Düşünsel Görüşleri

Cervantes’in eserlerinde toplumsal eleştirinin önemli bir yer tuttuğu görülmektedir. Tarihçi Emilio Sola, Cervantes’in özellikle iktidar yapıları ve toplumsal eşitsizliklere karşı eleştirel bir tavır takındığını belirtmektedir. Cervantes, politikacılara duyduğu güvensizliği açıkça dile getirmiş ve onları "kendi çıkarlarını gözeten dalkavuklar" olarak tanımlamıştır.^【25】 

Don Quijote’nin içinde yer alan "Marcela" karakteri, Cervantes’in feminist düşüncelerine işaret eden bir figür olabilir. Marcela, kendisini sevmeyen bir adamın ölümünden sorumlu tutulmayı reddeder ve kadınların özgürlüğünü savunur.^【26】 

Cervantes’in din hakkındaki düşünceleri de tartışmalıdır. El curioso impertinente adlı eserinde, Hristiyanlık ile İslam arasındaki teolojik tartışmaların "çözülemez ve anlamsız" olduğunu savunmuştur. Bu nedenle bazı araştırmacılar, Cervantes’in dini hoşgörü ve rasyonel düşünceye dayalı bir yaklaşımı benimsediğini ileri sürmektedir.^【27】 

Cervantes’e Adanmış Anıtlar, Kurumlar ve Kültürel Etkileri

Anıtlar ve Heykeller

• Madrid: Plaza de España’daki Cervantes Anıtı ve Plaza de las Cortes’teki heykel.
• Alcalá de Henares: Cervantes Meydanı’nda yer alan büyük heykel.
• Sevilla: Bronz bir büst.
• La Paz, Bolivya: Cervantes anıtı.
• Bükreş, Romanya: Cervantes Anıtı.

Eğitim ve Kültürel Kurumlar

• Instituto Cervantes: İspanyol dili ve kültürünü yaymak amacıyla kurulan uluslararası bir enstitüdür.
• Miguel de Cervantes Üniversitesi: Şili’nin başkenti Santiago’da bulunmaktadır.
• Cervantes Ödülü: İspanyolca yazılmış en iyi eserlere verilen en prestijli edebiyat ödülüdür.

Sanat ve Popüler Kültürde Cervantes

• Sinemada Cervantes:
• • Cervantes (1969) filmi, Francisco Rabal tarafından canlandırılmıştır.
  • Miguel y William (2007), Cervantes ile Shakespeare’in kurgusal bir hikâyesini anlatmaktadır.

• Don Quijote’nin Sinema Uyarlamaları:
• • Orson Welles, Don Quijote filmini çekmeye çalışmış, ancak proje tamamlanamamıştır.
  • Terry Gilliam, The Man Who Killed Don Quixote (2018) adlı filmiyle Cervantes’in mirasını geleceğe taşımıştır.

Astronomide Cervantes

• Mu Arae yıldızı 2015 yılında Cervantes olarak yeniden adlandırılmıştır. Yörüngesindeki dört gezegen de Quijote, Dulcinea, Rocinante ve Sancho adlarını almıştır.
• Merkür’de bulunan bir krater Cervantes Krateri olarak adlandırılmıştır. 

Haftalar ve Festivaller

1. Festival Internacional Cervantino: her yıl Meksika'nın Guanajuato şehrinde düzenlenir ve dünyanın dört bir yanından sanatçıları ağırlar.

2. Semana Cervantina: İspanya’nın çeşitli şehirlerinde düzenlenen edebi etkinlikler içeren bir festivaldir.