Mogadişu Yerel Seçimleri (2025)

Mogadişu Yerel Seçimleri (2025), Somali Federal Cumhuriyeti’nin başkentinde 56 yıl aradan sonra gerçekleştirilen ilk doğrudan yerel seçimdir. Seçimler, 25 Aralık 2025 tarihinde yapılmış ve ülkenin güneydoğusundaki Benadir bölgesini kapsamıştır. Bu seçimler, Somali’de 1969 yılından beri süregelen kabile temelli dolaylı seçim sisteminden, doğrudan “bir kişi bir oy” esasına geçişin ilk uygulaması olmuştur.

Somali Federal Hükümeti, bu seçimleri ülke genelinde planlanan doğrudan seçimlerin öncüsü olarak tanımlamıştır. Oy verme işlemleri sabah saat 06.00’da başlamış ve akşam saatlerinde tamamlanmıştır. Toplamda 20 siyasi parti seçimlere katılmış, Mogadişu genelinde 523 sandık noktası kurulmuştur.

Yerel seçimler, Somali’nin demokratikleşme sürecinde doğrudan oy kullanımına dayalı sistemin yerleşmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ulusal Bağımsız Seçim ve Sınırlar Komisyonu tarafından organize edilen seçimler, ülke genelinde planlanan federal düzeydeki doğrudan seçimler öncesinde bir model niteliği taşımıştır.

Tarihsel ve Siyasal Arka Plan

Somali’de en son doğrudan genel seçimler 1969 yılında yapılmıştır. Aynı yıl, General Mohamed Siad Barre askeri darbe ile yönetime gelmiş ve ülkede askeri yönetim dönemi başlamıştır. Barre yönetimi 1991 yılında devrilmiş, ardından ülke uzun süreli bir iç savaş sürecine girmiştir.

1991 sonrası dönemde Somali, “4,5 sistemi” olarak bilinen kabile temelli temsil modeline dayalı bir yönetim sistemiyle idare edilmiştir. Bu sistemde vatandaşlar doğrudan oy kullanmamış, milletvekilleri kabile delegeleri tarafından seçilmiş, cumhurbaşkanı ise bu milletvekilleri arasından belirlenmiştir

2004 yılında, iç savaşın ardından oluşturulan geçiş süreci çerçevesinde dolaylı seçim sistemi resmileştirilmiştir. Bu dönemde milletvekillerini seçme yetkisi kabile temsilcilerine verilmiş, seçilen meclis üyeleri devlet başkanını belirlemiştir. Sistem, uzlaşı kültürünü güçlendirme amacıyla uygulanmış ancak seçim sürecinde doğrudan halk katılımı sağlanmamıştır.

Somali Federal Cumhuriyeti, demokratik temsili artırmak ve halkın yönetime doğrudan katılımını sağlamak amacıyla “bir kişi bir oy” esasına dayalı seçim sistemine geçiş sürecini başlatmıştır. 2025 Mogadişu Yerel Seçimleri bu geçiş sürecinin ilk adımı olarak gerçekleştirilmiştir.

Seçim Hazırlıkları

2024 yılında kabul edilen yasa ile Somali’de evrensel oy hakkı (bir kişi bir oy) ilkesi yeniden yürürlüğe girmiştir. Bu düzenleme, yerel ve ulusal düzeyde doğrudan seçimlerin yasal zeminini oluşturmuştur. Seçimler, Somali Ulusal Bağımsız Seçim ve Sınırlar Komisyonu (NIEBC) tarafından yürütülmüştür.

2025 yılı içinde yapılan kayıt süreci sonunda yaklaşık 400.000 seçmen kayıt altına alınmıştır. Somali Washington Büyükelçiliği’nin açıklamasına göre, Mogadişu’da yaklaşık bir milyon seçmen kayıt yaptırmış ve gerekli kimlik belgeleri almıştır. Komisyon verilerine göre 20 siyasi parti seçimlere katılmış, 1.604 aday 390 yerel meclis sandalyesi için yarışmıştır. Aday listeleri seçimlerden önce ilan edilmiş, seçim kampanyaları 24 Aralık 2025 itibarıyla sona ermiştir

Seçim sürecinde güvenliği sağlamak amacıyla yaklaşık 10.000 güvenlik personeli görevlendirilmiştir. Mogadişu genelinde seçim günü boyunca şehir çapında hareket kısıtlaması uygulanmış, havaalanı, liman ve ana yollar geçici olarak kapatılmıştır. Komisyon, seçim öncesinde “kampanya sessizliği” dönemini ilan etmiş ve tüm propaganda faaliyetlerini durdurmuştur. Somali Federal Hükümeti, seçim sürecinde uluslararası ortaklarla iş birliği içinde hareket etmiş, seçim güvenliği ve teknik desteğin sağlanması için koordinasyon yürütmüştür.

Oylama Süreci ve Katılım

25 Aralık 2025 tarihinde Mogadişu genelinde oy verme işlemleri sabah 06.00’da başlamış ve akşam saatlerinde sona ermiştir. Seçimler, Benadir bölgesinin 16 ilçesinde yürütülmüştür. Oy verme işlemleri, 523 sandık merkezinde gerçekleştirilmiştir. Seçmenler, kimlik doğrulama ve biyometrik kayıt sistemleri aracılığıyla oy kullanmıştır.

Ulusal Seçim ve Sınırlar Komisyonu verilerine göre yaklaşık 400.000 seçmen kayıtlıdır ve bunların önemli bir kısmı oy kullanmıştır. Somali Başbakanı Hamza Abdi Barre, seçim günü Şangani, Bondhere ve Hamar-Jajab ilçelerindeki oy verme merkezlerini ziyaret etmiştir. Barre, seçim merkezlerindeki güvenlik ve seçmen hizmetleri hakkında yetkililerden bilgi almıştır.

Oy verme işlemleri planlandığı şekilde tamamlanmış, seçim gününde ciddi bir güvenlik olayı rapor edilmemiştir. Yetkililer, seçimlerin teknik olarak sorunsuz biçimde ilerlediğini bildirmiştir.

Siyasi Partiler ve Aday Profili

Mogadişu Yerel Seçimleri’ne 20 siyasi parti katılmıştır. Ulusal Seçim ve Sınırlar Komisyonu verilerine göre 1.604 aday, 390 belediye meclis sandalyesi için yarışmıştır. Adaylar arasında farklı yaş gruplarından ve toplumsal kesimlerden temsilciler yer almıştır.

Seçime katılan siyasi partiler arasında Adalet ve Dayanışma Partisi, Tevfik Partisi ve Ramas Partisi öne çıkmıştır. Bu partilerin yanı sıra yerel düzeyde faaliyet gösteren diğer küçük partiler de seçimlerde yer almıştır.

Seçimlerde aday olan kişiler arasında yerel yönetim deneyimine sahip politikacılar, genç adaylar ve ilk kez siyasi yarışa katılan bireyler bulunmuştur. Kadın adayların da seçim listelerinde yer aldığı bildirilmiştir.

Seçim sürecine bazı muhalefet partileri katılmamıştır. Muhalefet partilerinden bazıları, seçimlerin uygulanma biçimine ilişkin itirazlarını açıklamış ve süreci boykot etmiştir. Bu partiler, seçimlerin merkezi yönetim tarafından tek taraflı biçimde yürütüldüğünü ileri sürmüştür. Kuzeyde yer alan Puntland yönetimi ile Kenya sınırındaki Jubbaland yönetimi, seçim sürecine dahil olmamıştır. Bu bölgeler, Mogadişu’daki yerel seçimlerin kapsamı dışında kalmıştır.

Komisyon, seçimlerin tamamlanmasının ardından yeni belediye meclislerinin oluşacağını ve bu meclislerin belediye başkanını kendi üyeleri arasından seçeceğini belirtmiştir.

Seçim Sonuçları

Somali Ulusal Bağımsız Seçim ve Sınırlar Komisyonu (NIEBC), Mogadişu yerel seçimlerinin sonuçlarını 31 Aralık 2025 tarihinde açıklamıştır. Verilere göre seçimler Benadir bölgesindeki 16 ilçede gerçekleştirilmiş ve toplam 233.314 kayıtlı seçmen sandığa gitmiştir. Seçimlerde 210.586 oy geçerli, 22.728 oy geçersiz sayılmıştır.

Sandalyelerin Dağılımı (Partilere Göre)

Transparency Somalia Initiative raporuna göre, beş büyük parti toplam sandalyelerin %85,4’ünü kazanmıştır. Toplamda 390 belediye meclis sandalyesi bu dağılıma göre paylaşılmıştır.

Seçim sonuçları hem manuel hem elektronik yöntemlerle doğrulanmıştır. Parti temsilcileri oy sayım sürecinde hazır bulunmuştur. Komisyon, sonuçları doğruladıktan sonra nihai verileri kamuoyuna açıklamıştır.

Yeni seçilen belediye meclisleri kendi üyeleri arasından Mogadişu Belediye Başkanını belirleyecektir. Seçimlerin tamamlanmasının ardından, ulusal düzeyde doğrudan seçimlerin uygulanabilmesi için Benadir modeli temel alınmıştır.