KURE Dark LogoKURE Light Logo
Mukayyet
Diğer Sosyal Bilimler

+1 Daha

fav gif
Kaydet
Alıntıla
kure star outline

Mukayyet

Diğer Sosyal Bilimler

+1 Daha

Alıntıla
1.
Bir şeye veya kimseye maddi ya da manevi bir bağ ile bağlanmış olan; bağlı."Eski kanunlara göre köylü, toprağa mukayyet sayılır ve izinsiz ayrılamazdı."
Sıfat
2.
Bir şarta veya kayda bağlanmış olan, sınırlı, şartlı."Mirasın devri, vasiyetnamede belirtilen bazı özel hükümlerle mukayyet kılınmıştı."
Sıfat
3.
Bir deftere veya kütüğe geçirilmiş, yazılmış; kayıtlı."Nüfus kütüğünde ölü olarak mukayyet görünen adamın yaşadığını ispatlaması aylar sürdü."
Sıfat
4.
Özgürlüğü kısıtlanmış, ayağına zincir vurulmuş veya prangayla bağlanmış."Zindanın rutubetli köşesinde, duvara mukayyet bir halde gün sayıyordu."
Sıfat
5.
Varlığı başka bir şeye bağlı ve muhtaç olan, mutlak olmayan; bağıntılı, izafi, nispi."asavvuf düşüncesinde yaratılan her şey zaman ve mekânla mukayyetken, Yaratıcı mutlaktır."
Sıfat

İşaret Dili

m gifM
u gifu
k gifk
a gifa
y gify
y gify
e gife
t gift

Köken

Mukayyet kelimesi, Türkçeye Arapça ḳyd kökünden gelen muḳayyad (مقيَّد) sözcüğünden gelmektedir. Bu kelime, Arapçada “bağladı, kaydetti” anlamına gelen ḳāda (قَادَ) fiilinden türetilmiştir. Kelime köken itibarıyla “bağlanmış, kayıt altına alınmış, şartlı ve ilgili” anlamlarını taşır.

Kullanım Alanları

  • Bürokrasi ve Hukuk: Resmi kayıtlarda yer alma durumunu ("nüfusa mukayyet") veya bir hakkın kullanımının belli şartlara bağlı olduğunu belirtmek için kullanılır.
  • Felsefe ve Mantık: Varlığı kendi başına tam olmayan, sınırlandırılmış ve bir başkasına muhtaç olan varlıkları ("varlık-ı mukayyet") tanımlamak için, "mutlak" kavramının zıddı olarak kullanılır.
  • Tarihsel Anlatım: Eski metinlerde hem fiziksel esareti (zincire vurulma) hem de manevi bağlılığı ifade etmek amacıyla yer alır.
  • Gündelik Deyimler: "Bir şeye mukayyet olmak" (sahip çıkmak, korumak, göz kulak olmak) deyimiyle günümüzde hâlâ yaygın olarak kullanılmaktadır.

Kaynakça

"Mukayyet" Kubbealtı Lugatı. Erişim Tarihi 26 Kasım 2025. https://lugatim.com/s/mukayyet

"Mukayyet" Nişanyan Sözlük. Erişim Tarihi 26 Kasım 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/mukayyet

"Mukayyet" Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim Tarihi 20 Kasım 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=mukayyet

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarTuğba Aygün26 Kasım 2025 13:17

Etiketler

#mukayyet

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Mukayyet" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.

KÜRE'ye Sor