Mündemiç
fav gif
Kaydet
Alıntıla
kure star outline

Mündemiç

Alıntıla
1.
Bir bütünü oluşturan parçaların özünde bulunan, o şeyin tabiatı gereği ayrılmaz bir parçası olan veya bir yapının içine saklı/dahil edilmiş unsur."Geleneksel sanatların icrasında, ustadan çırağa aktarılan estetik disiplin ve sabır, her fırça darbesinde mündemiçtir."
İsim
2.
Bir varlığın veya metnin doğasında kendiliğinden var olan, dışarıdan eklenmemiş, içkin."Modern hukuk sistemlerinde, adalet arayışı sadece yazılı kanunlarda değil, o kanunların uygulanış biçiminde de mündemiç bir ilke olarak kabul edilmelidir."
İsim

İşaret Dili

m gifM
ü gifü
n gifn
d gifd
e gife
m gifm
i gifi
ç gifç

Köken

Arapça taraf ve cihet bildiren d-m-c (دمج) kökünden türeyen, "dürülüp sarılmak, iç içe geçmek" anlamındaki mundamic (مندمج) sözcüğünden alıntıdır. Kelime, "içine girdi, sokuldu" manasındaki damaca (دَمَجَ) fiilinin munfaˁil vezninde yedinci bab etken fiil sıfatıdır. Tarihsel süreçte, 1680 tarihli Meninski’nin Thesaurus eserinde "şişman, iç içe geçmiş" olarak kaydedilmiştir. Geç devir Osmanlı Türkçesinde ise Fransızca impliqué (ilişkili/dahil) ve implicite (örtük/kapalı) terimlerini karşılamak üzere literatüre yerleşmiştir.

Kullanım Alanları

  • Felsefe ve Ontoloji: Varlığın mahiyetine dair tartışmalarda, bir niteliğin töz (cevher) içerisinde dışsal bir etki olmaksızın var olmasını tanımlayan "içkinlik" kavramını ifade eder.
  • Hukuk: Bir sözleşmenin veya kanun maddesinin lafzında açıkça belirtilmese dahi, ruhunda ve amacında saklı olan hak ve yetkileri belirtmek için kullanılır (Örn: Yetkinin özünde mündemiç olması).
  • Sosyal Bilimler: Toplumsal yapıların veya tarihsel süreçlerin içinde gizli olan dinamikleri, doğrudan gözlemlenemeyen ancak etkileriyle varlığı hissedilen süreçleri tanımlamada başvurulur.
  • İlahiyat ve Tasavvuf: Yaradan’ın isim ve sıfatlarının kâinatın her zerresinde bir potansiyel olarak bulunması veya bir hakikatin sembollerin içine yerleşmiş olması durumunu açıklarken tercih edilir.

Kaynakça

“Mündemiç.” Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 28 Nisan 2026. https://lugatim.com/s/M%C3%BCndemi%C3%A7

“Mündemiç.” Nişanyan Sözlük. Erişim tarihi: 28 Nisan 2026. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/M%C3%BCndemi%C3%A7

“Mündemiç.” Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 28 Nisan 2026. https://sozluk.gov.tr/?ara=M%C3%BCndemi%C3%A7

Ayrıca Bakınız

Yazarın Önerileri

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarEmirhan Polat27 Nisan 2026 20:57

Etiketler

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Mündemiç" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.

KÜRE'ye Sor