Tanım

(naḳış نقش)

isim.

1. Kumaş üzerine renkli iplikler, sırma veya sim kullanılarak elle veya makineyle yapılan işleme; ince iş.

2. Duvar, tavan gibi yerlere süslemek amacıyla yapılan şekil veya resim.

3. Resim, tasvir.

4. Mecaz: Görünüş, suret.

5. Müzik: Beste veya semâî formlarının ikişer mısra okunduktan sonra terennüm gelen iki hâneli şekilleri.

Köken

Naḳış kelimesi, Arapça nḳş kökünden gelen naḳş (نقش) “resmetme, resim” anlamındaki sözcükten türetilmiştir.

• Naḳaşa (نَقَشَ), "çatmak, çakmak, boya vurmak, resmetmek" anlamlarını taşır ve faˁl vezninde masdar formudur.
• Resim, işleme ve süsleme gibi sanatsal faaliyetlerle ilgili anlamlara sahiptir.

Kullanım Alanları

• Sanat ve Zanaat: Kumaş, duvar, tavan gibi yüzeylerde dekoratif amaçlı süslemeler.
• Müzik: Türk sanat müziğinde beste ve semâî formlarında kullanılır.
• Gündelik Dil: Görünüş ve tasvir anlamında.
• Mecaz: Görünüş veya bir durumun yüzeysel hali.

Farklı Alanlardaki Kullanım

• Sanat: Geleneksel Türk ve İslam sanatında motifler ve desenler.
• Edebiyat: Görünüş veya suret anlamında tasvir edici ifadeler.

Örnek Cümleler

• El işçiliğiyle yapılan nakış, kumaşı zarif bir sanat eserine dönüştürmüştü.
• Cami tavanındaki nakış, geleneksel Türk sanatının en güzel örneklerinden biriydi.
• Şair, sevgilisinin yüzünü nakış gibi güzel bir tasvire benzetti.
• Nakış formundaki beste, dinleyicilere ahenkli bir müzik deneyimi sundu.