Neon Genesis Evangelion (Dizi)

Neon Genesis Evangelion (Japonca: 新世紀エヴァンゲリオン, Shin Seiki Evangerion), Japon yönetmen ve yapımcı Hideaki Anno tarafından yaratılıp Gainax stüdyosu tarafından üretilen bir Japon bilimkurgu anime televizyon dizisidir. Seri ilk olarak 1995–1996 yılları arasında Japonya’da yayınlanmıştır. Yapım, dev biyomekanik savaş makineleri ile gizemli varlıklar arasındaki çatışmayı konu alan bir kurgu çerçevesinde ilerler ve yayınlandığı dönemden itibaren anime endüstrisi ile popüler kültür üzerinde önemli bir etki yaratmıştır.

Neon Genesis Evangelion Posteri (IMDb)

Genel Bakış ve Yayın Geçmişi

Neon Genesis Evangelion 26 bölümlük bir televizyon dizisi olarak planlanmış, 1995–1996 yılları arasında yayınlanmıştır. Proje başlangıçta geleneksel bir meka (bilimkurgu veya fantastik/gelecekçi) anime dizisi olarak tasarlanmış olsa da ilerleyen bölümlerde daha yoğun psikolojik ve felsefi temalara yönelmiştir.

Dizinin karakter tasarımları Japon sanatçı Yoshiyuki Sadamoto tarafından hazırlanmıştır. Mekanik tasarımlar ise başta Ikuto Yamashita olmak üzere çeşitli tasarımcılar tarafından geliştirilmiştir. Yapımın müzikleri besteci Shiro Sagisu tarafından hazırlanmıştır.

Serinin yayınlanmasının ardından elde ettiği popülerlik ve tartışmalı final bölümleri nedeniyle hikâye daha sonra farklı formatlarda genişletilmiştir. 1997 yılında iki önemli sinema filmi yayınlanmıştır:

• Neon Genesis Evangelion: Death & Rebirth
• The End of Evangelion

Bu yapımlar dizinin son bölümlerine alternatif veya tamamlayıcı anlatı sunmak amacıyla hazırlanmıştır.

2007 yılından itibaren ise hikâyenin yeniden yorumlandığı sinema film serisi başlatılmıştır. Bu seri “Rebuild of Evangelion” adıyla bilinir ve şu filmlerden oluşur:

• Evangelion: 1.0 You Are (Not) Alone (2007)
• Evangelion: 2.0 You Can (Not) Advance (2009)
• Evangelion: 3.0 You Can (Not) Redo (2012)
• Evangelion: 3.0+1.0 Thrice Upon a Time (2021)

Bu film serisi, orijinal hikâyenin belirli unsurlarını korurken anlatıyı farklı bir doğrultuda geliştirmiştir.

Evren ve Kurgu

Dizi, 2000 yılında gerçekleştiği belirtilen ve “Second Impact” olarak adlandırılan büyük bir felaketin ardından geçen alternatif bir gelecekte geçer. Bu olay dünya çapında büyük yıkıma yol açmış, dünya nüfusunun önemli bir kısmı hayatını kaybetmiş ve küresel siyasi dengeler değişmiştir. Hikâyenin ana olayları 2015 yılında, Japonya’da felaketten sonra inşa edilen Tokyo-3 adlı şehirde gerçekleşir.

Dünyaya zaman zaman “Angels” (Melekler) adı verilen gizemli varlıklar saldırmaktadır. Bu tehditlere karşı savunma sağlamak amacıyla Birleşmiş Milletler tarafından desteklenen NERV adlı özel bir araştırma ve savunma kuruluşu kurulmuştur.

NERV’in temel savunma sistemi “Evangelion” (kısaca Eva) olarak adlandırılan dev biyomekanik savaş birimleridir. Dış görünüşleri robotları andırsa da bu birimler tamamen mekanik değildir; biyolojik unsurlar içeren karmaşık organizmalar olarak tanımlanırlar. Evangelion’ları yalnızca belirli çocuk pilotlar kullanabilmektedir.

Pilotlar Evangelion’ları kontrol edebilmek için “senkronizasyon” adı verilen bir sistem aracılığıyla makine ile doğrudan nörolojik bağlantı kurar. Bu bağlantı sayesinde Evangelion’un hareketleri pilotun zihinsel komutlarıyla kontrol edilir. Ancak bu sistem pilotun psikolojik durumuyla doğrudan bağlantılı olduğu için savaş sırasında pilot üzerinde ciddi zihinsel ve duygusal etkiler ortaya çıkabilmektedir.

Hikâye ilerledikçe NERV’in yalnızca Angels saldırılarını durdurmaya çalışmadığı, aynı zamanda “Human Instrumentality Project” adı verilen daha kapsamlı bir planla bağlantılı olduğu ortaya çıkar. Bu proje, insanlığın geleceği ve evrimiyle ilgili geniş kapsamlı bir girişim olarak anlatının önemli unsurlarından biri hâline gelir.

Konusu

Dizinin ana karakteri olan Shinji Ikari, babası tarafından Tokyo-3’e çağrılan genç bir çocuktur. Babası Gendo Ikari, NERV organizasyonunun komutanıdır. Shinji, Eva-01 adlı Evangelion birimini pilot olarak kullanmak üzere görevlendirilir. Shinji başlangıçta bu görevi kabul etmekte isteksizdir ancak şehir Angel saldırısına uğradığında Eva-01’i kullanarak savunmaya katılmak zorunda kalır. Zamanla NERV bünyesinde görev yapan diğer pilotlarla birlikte Angels saldırılarına karşı savaşmaya başlar.

Seride Shinji’ye eşlik eden diğer pilotlar arasında Rei Ayanami ve Asuka Langley Soryu yer alır. Bu karakterler farklı Evangelion ünitelerini kullanarak savaşlara katılır. Dizinin ilerleyen bölümlerinde Angels’ın doğası, Evangelion ünitelerinin gerçek yapısı ve NERV’in gizli hedefleri hakkında çeşitli bilgiler ortaya çıkar. Hikâye yalnızca savaş sahnelerine değil, karakterlerin psikolojik durumlarına ve geçmişlerine de odaklanır.

Asuka Langley Soryu (IMDb)

Ana Karakterler

• Shinji Ikari: Eva-01’in pilotudur. İçsel çatışmalar yaşayan ve sorumluluk duygusu ile kişisel korkuları arasında kalan bir karakter olarak tasvir edilir.
• Rei Ayanami: Eva-00’ın pilotudur. Sessiz ve duygularını sınırlı şekilde ifade eden bir kişiliğe sahiptir.
• Asuka Langley Soryu: Eva-02’nin pilotudur. Kendine güvenen ve rekabetçi bir karakter olarak tanımlanır.
• Misato Katsuragi: NERV’de operasyon direktörü olarak görev yapar ve pilotların sahadaki komutanıdır.
• Gendo Ikari: NERV’in başkomutanıdır ve Human Instrumentality Project ile bağlantılı planların merkezinde yer alır.
• Ritsuko Akagi: NERV’in baş bilim insanlarından biridir ve Evangelion sistemlerinin teknik yönetiminde görev alır.

Shinji Ikari (IMDb)

Temalar ve Anlatım Tarzı

Dizi, bilimkurgu ve aksiyon unsurlarının yanı sıra çeşitli psikolojik ve felsefi temalar içermektedir. Hikâyede bireysel kimlik, yalnızlık, insan ilişkileri ve insanlığın geleceği gibi konular ele alınır.

Seri özellikle karakterlerin iç dünyalarını ve psikolojik çatışmalarını anlatmak için farklı anlatım teknikleri kullanır. Bazı bölümlerde geleneksel aksiyon sahneleri yerine iç monologlar, sembolik görüntüler ve deneysel anlatım yöntemleri kullanılmıştır.

Ayrıca yapımda çeşitli dini ve mitolojik semboller de yer alır. Bu semboller özellikle Hristiyanlık ve Yahudi mistisizmine ait terminoloji ile ilişkilendirilmiştir. Ancak yapımcılar bu sembollerin çoğunlukla estetik ve tematik amaçlarla kullanıldığını belirtmiştir.

Sezonlar ve Filmler

Televizyon dizisi 26 bölümden oluşur ve tek sezon olarak yayınlanmıştır. Dizinin finali, özellikle 25. ve 26. bölümlerde kullanılan deneysel anlatım tarzı nedeniyle izleyiciler arasında yoğun tartışmalara yol açmıştır. Bu nedenle hikâyenin alternatif bir sonunu sunan The End of Evangelion filmi 1997 yılında yayınlanmıştır. Bu film, televizyon dizisinin son olaylarını farklı bir anlatım biçimiyle yeniden ele alır. Daha sonra başlayan “Rebuild of Evangelion” film serisi, modern animasyon teknikleri kullanılarak hazırlanmış ve orijinal hikâyenin belirli bölümlerini yeniden yorumlamıştır.

Kültürel Etki ve Ödüller

Neon Genesis Evangelion, yayınlanmasının ardından Japonya’da ve uluslararası anime topluluklarında geniş bir etki yaratmıştır. Seri, 1990’lı yıllarda anime sektöründe psikolojik ve deneysel anlatım tekniklerinin yaygınlaşmasına katkıda bulunmuştur. Yapım aynı zamanda çeşitli ödüller kazanmıştır. 1996 yılında Japonya’da verilen Animage Anime Grand Prix ödüllerinde yılın en iyi anime yapımı seçilmiştir. Bunun yanı sıra çeşitli anime dergileri ve organizasyonları tarafından da ödüller kazanmıştır. Seri ayrıca manga uyarlamaları, video oyunları, romanlar ve çeşitli yan medya projeleriyle geniş bir medya evrenine dönüşmüştür. Özellikle karakter tasarımları ve görsel ikonografisi, anime ve popüler kültürde kalıcı bir etki bırakmıştır.