SABÂ-BÛSELİK

(صبا بوسلك)
fav gif
Kaydet
kure star outline
Avatar
Ana YazarİSMAİL HAKKI ÖZKAN20 Kasım 2024 08:07
Türk mûsikisinde bir birleşik makam.

SABÂ-BÛSELİK

Board Main İcon
Sabâ-bûselik makamı seyir örneği
Sabâ-bûselik makamı seyir örneği
Sabâ-bûselik makamı seyir örneği


Sabâdan farklı olarak bir de bûselik dizisine sahip olan sabâ-bûselik makamına bûselik dizisinin de bazı asma kararları eklenecektir. Bunlardan en önemlisi çârgâhtaki çârgâhlı asma karardır. Bunun için bûseliğin yeden perdesi olan nîm-zirgüle atılıp rast perdesi kazanılacak ve tabii olarak bakiye bemollü re, hicaz perdesi yerine de nevâ perdesi kullanılacak, bu suretle çârgâh perdesinde asma karar yapıldığında bu karar çârgâhlı olacaktır. Rast perdesinde de çârgâhlı bir kalış yapılabilir. Büyük formdaki eserlerde ise bûselik makamının diğer özellikleri de gösterilebilir (bk. BÛSELİK).


Nota yazımında sabâ-bûselik makamının donanımı da sabâ gibi olup si için koma, re için bakiye bemolü yazılır, gerekli değişiklikler eser içinde gösterilir. Makam zaten geniş bir seyir alanına sahip ve çok çeşnili olduğu için ayrıca genişletilmemiştir. Makamın yeden perdesi sabâdan farklı olarak nîm-zirgüle (bakiye diyezli sol) perdesidir. Çünkü makam bûselikle karar edecektir. Makamın dizisini meydana getiren sesler: Sabâ dizisi: Dügâh, segâh, çârgâh, hicaz, nîm-hisar, acem, gerdâniye, şehnaz veya dik-şehnaz, tiz segâh ve tiz çârgâh. Bûselik dizisi: Dügâh, bûselik, çârgâh, nevâ, hüseynî, acem, gerdâniye ve muhayyer.


Sabâ-bûselik makamının seyrine sabâ makamı ile durak veya güçlü civarından başlanır. Sabâ makamının özellikleri gösterilerek ve gerekli asma kararlar yapılarak dolaşıldıktan sonra sabâ gibi çârgâh perdesinde zirgüleli hicaz çeşnisiyle yarım karar yapılır. Yine karışık gezinilip dügâh perdesinde sabâ makamı sona erdirilir. Buradan bûselik dizi veya beşlisine geçilerek bu dizi veya beşlide de gezinildikten sonra nihayet bûselik dizi veya beşlisiyle dügâh perdesinde nîm-zirgüle yeden perdesi de kullanılarak tam karar yapılır (diğer özellikler için bk. SABÂ).


Hamâmîzâde İsmâil Dede Efendi’nin zencir usulünde, “O nahl-i bâğ-ı devlet aman aman geliyor”, ağır çenber usulünde, “Yâr ile âteş-mekân olsam da gülşendir bana” mısralarıyla başlayan besteleriyle, “Reng-i ruh-i dildârı tebâh eyledi bülbül” mısraıyla başlayan ağır semâisi ve, “Göz gördü gönül sevdi seni ey yüzü mâhım” mısraıyla başlayan yürük semâisi; Enderunlu Hâfız Hüsnü Efendi’nin düyek usulünde, “Düştü gönlüm sen gibi bir zâlime” mısraıyla başlayan şarkısı ve Hamâmîzâde İsmâil Dede Efendi’nin ikinci selâmdan sonra kendi bestelediği nevâ âyiniyle devam eden Mevlevî âyini bu makamın örnekleri arasındadır.

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"SABÂ-BÛSELİK" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle
KÜRE'ye Sor