Selim Rauf Sarper, Türkiye Cumhuriyeti’nin erken dönem diplomatlarından, bürokratlarından ve siyasetçilerinden biridir. Uzun yıllar dış hizmette bulunmuş, diplomatlık kariyerinde Sovyetler Birliği, Almanya, Romanya, İtalya ve Birleşmiş Milletler gibi merkezlerde görev yapmış, 1960 yılında ise Türkiye’nin üçüncü meslekten Dışişleri Bakanı olmuştur.

Hayatı ve Ailesi

Selim Rauf Sarper, 14 Ağustos 1899 tarihinde İstanbul’da doğmuştur. Köklü bir bürokrat ailesine mensuptur. Dedesi Mustafa Rauf Paşa, Rumeli Beylerbeyi olarak görev yapmış, babası Esad Rauf Bey ise Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde mutasarrıflık gibi idari görevlerde bulunmuştur. Selim Sarper, babasının tanıdığı Fuat Uralman Paşa’nın kızı Kamuran Hanım ile evlenmiş, bu evlilikten Ülker ve Ayşe adlı iki kız çocuğu dünyaya gelmiştir.

Eğitimi

İlk eğitimini Sivas’ta alan Sarper, orta tahsilini İstanbul Robert Koleji’nde tamamlamıştır. Gençlik yıllarının bir kısmını Almanya’da geçirmiş, Magdeburg’da lise eğitimini bitirmiştir. Hukuk öğrenimini Berlin Üniversitesi’nde başlatıp Ankara Hukuk Fakültesi’nde tamamlamıştır. Çok dilli bir diplomat olan Sarper, Almanca, Fransızca ve İngilizce bilmektedir. Eğitiminde Batı etkisi ağır basmakta, klasik Hariciye ekolünden farklı bir diplomasi anlayışına sahip olmuştur.

Meslek Hayatı

Sarper’in meslek yaşamı 1923 yılında Adana’da Fransız Demiryolları’nda çevirmen olarak başlamış, aynı zamanda Fransızca öğretmenliği ve gazetecilik yapmıştır. 1925 yılında Şark İstiklal Mahkemesi zabit katibi olarak görev almıştır. 1927 yılında diplomasi kariyerine adım atmış, aynı yıl Dışişleri Bakanlığı’nda tercümanlık yapmaya başlamıştır.

İlk dış görev yeri 1928’de Sovyetler Birliği’nin Odessa şehri olmuştur. Daha sonra Moskova, Gümülcine, Berlin, Bükreş gibi önemli dış temsilciliklerde görev almıştır. 1940-1944 yılları arasında II. Dünya Savaşı döneminde Matbuat Umum Müdürlüğü görevini yürütmüş, savaş boyunca basının denetlenmesi ve dış politikanın kamuoyuna yansıtılması konuları üzerine çalışmalar yürütmüştür.

Moskova Büyükelçiliği ve SSCB Notası

1944-1946 yıllarında Türkiye’nin Moskova Büyükelçisi olarak görev yapmış, bu dönemde SSCB’nin Kars ve Ardahan toprakları ile Montrö Boğazlar Sözleşmesi konusunda Türkiye’den taleplerde bulunduğu 1945 yılı notası görüşmelerini yürütmüştür. Bu görüşmeler, Türkiye’nin SSCB’ye karşı dış politikasında dönüm noktası olmuş, Batı ile yakınlaşmaya ve NATO’ya katılım sürecine zemin hazırlamıştır.

Roma Büyükelçiliği ve BM Daimi Başdelegeliği

1946-1947 yıllarında Roma Büyükelçisi olan Sarper, 20 Mayıs 1947’de Birleşmiş Milletler nezdinde Türkiye Daimi Başdelegesi olarak atanmış, bu görevini 1957 yılına kadar sürdürmüştür. Bu dönemde Türkiye’nin BM Güvenlik Konseyi’nde geçici üye olarak yer alması ve Kore Savaşı’na asker gönderme kararı gibi gelişmelerde aktif rol oynamıştır. Ayrıca 1950’li yıllarda BM’de Kıbrıs Sorunu’nun Türkiye lehine savunulmasına katkı sağlayanlardan olmuştur.

NATO Daimi Delegeliği

BM görevinin ardından 1957 yılında NATO Daimi Delegesi olarak atanmıştır. Bu dönemde Suriye Krizi ve Kıbrıs Sorunu ile ilgili müzakerelerde Türk tezlerinin savunuculuğunu üstlenmiştir.

Dışişleri Bakanlığı ve Siyaset

1960 yılında Dışişleri Genel Sekreteri olarak atanmış, 27 Mayıs Askeri Müdahalesi sonrasında kurulan kabinede Dışişleri Bakanı olarak görev yapmıştır. Böylece Türkiye Cumhuriyeti tarihinde meslekten diplomat kökenli üçüncü Dışişleri Bakanı olmuştur. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İstanbul Milletvekili olarak da siyaset hayatına devam etmiştir.

Kişisel Özellikleri ve Spor

Gençlik döneminde eskrim, atletizm gibi sporlara ilgi duyan Sarper, ata binme ve avcılıkla da uğraşmıştır.

Ölümü

Selim Rauf Sarper, kanser hastalığı nedeniyle1968 yılında hayatını kaybetmiştir.