Sıfır Noktasındaki Kadın (Kitap)

Nevâl El Saadâvî tarafından 1977’de Arapça olarak yayımlanan Woman at Point Zero, Türkçe’ye Sıfır Noktasındaki Kadın olarak çevrilmiştir. Eser, bir kadın mahkûmun, Firdevs’in idamından hemen önce yaşadığı hayat hikâyesinin birinci şahıs ağzından sunulmasıdır. Roman, kadının ataerkil sistem içindeki yeri, güç ilişkileri ve kimlik mücadelesini incelemektedir.

Konu

Kitap, Nevâl El Saadâvî’nin Kanatır Kadın Cezaevi’nde tanıştığı Firdevs adlı kadın mahkûmun ölümünden önceki son günlerinde yaptığı söyleşilere dayanır. Firdevs, bu süreçte yaşam öyküsünü anlatır: çocukluğu, geleneksel bir evliliğe zorlanması, şiddet ve sömürüyle tanışması; bağımsızlık uğruna çalışması, ardından tekrar mağdur olması ve nihayetinde bir adamı öldürmesiyle başlayan sürecin idama uzanışı kronolojik olarak aktarılır.

Temalar

Ataerkil Baskı ve Kadın Kimliği: Kitap, Firdevs karakteri üzerinden toplumdaki erkek figürlerin farklı biçimlerde uyguladığı baskılara yer vererek, ataerkil yapıların kadın bedeni üzerindeki etkilerini konu edinir.

Güç, Özgürlük ve Direniş: Firdevs, çocukluk döneminden itibaren karşılaştığı baskılar sonucunda bedenini bir güç aracı olarak kullanmaya başlar; yaşamının sonundaki eylemi, bireysel bir tercih ve direnç biçimi olarak sunulur.

Sıfır Noktası Kavramı: “Sıfır noktası”, Firdevs’in yaşam ile ölüm arasında tanımladığı bir durumu ifade eder. Bu kavram, istem ve korku gibi duyguların ortadan kalktığı bir aşamayı temsil eder ve karakterin nihai duruşunu sembolize eder.

Üslup ve Yapısal Yapı

Roman, birinci şahıs anlatım tekniğiyle, doğrudan Firdevs’in ağzından aktarılmakta; iç monologlar ve geçmişe dönüşlerle yapılandırılmaktadır. Anlatım dili sade ve açık olup, yoğun duygusal tonlar içermektedir. Metin, biyografik kurgu özelliği taşımakta ve Firdevs’in yaşam öyküsünü temel alarak kurmaca ile gerçeklik arasında bir bağ kurmaktadır.

Karakterler

• Firdevs (Firdaus): Romanın başkahramanı; hayatı boyunca baskı, istismar ve sömürüyle karşılaşmış, kendi bedenini kullanarak güç kazanmaya çalışmış bir kadındır.
• Psikiyatrist (Anlatıcı): Saadâvî’nin temsilcisidir; Firdevs’le görüşen ve hikâyesini kaydeden figürdür. Onun bakış açısı, bilgiyi sunma biçimi açısından önemlidir.