Siirt içli köftesi, Siirt iline özgü, ince bulgurdan hazırlanan dış katman ile çiğ olarak hazırlanan etli iç harcın bir araya getirilmesiyle oluşturulan ve haşlanarak pişirilen geleneksel bir yemektir. Yerel adlandırmada “Siirt Kiteli” olarak da bilinen bu ürün, içerdiği malzemeler, üretim yöntemi ve şekil özellikleri bakımından bölgeye özgü nitelikler taşımakta olup coğrafi işaretle tescillenmiştir.

Coğrafi İşaret ve Tescil Durumu

Siirt İçli Köftesi / Siirt Kiteli, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Başvuru, 22 Eylül 2023 tarihinde yapılmış; ürün 17 Nisan 2024 tarihinde tescil edilerek koruma altına alınmıştır. Tescil ettiren kurum Siirt İl Tarım ve Orman Müdürlüğüdür. Coğrafi işaret, ürünün yalnızca Siirt ili sınırları içerisinde üretilmesini ve belirlenen yöntemlere uygunluğunu şart koşmaktadır.^【1】 

Ürünün Tanımı ve Ayırt Edici Özellikleri

Siirt içli köftesi; ince köftelik bulgur, tuz ve ılık suyla hazırlanan dış katmanın içine kuzu döş veya kaburga etinden elde edilen kıyma, haşlanmış pirinç, soğan, tereyağı, maydanoz veya reyhan, pul biber, karabiber, toz reyhan ve tuzdan oluşan iç harcın yerleştirilmesiyle hazırlanır. Köfte, üst kısmı kubbe biçiminde olacak şekilde kapatıldıktan sonra suda haşlanır ve biberli tereyağı sosu ile servis edilir.

Ürünü diğer içli köfte çeşitlerinden ayıran temel özellikler; iç harcında haşlanmış pirinç kullanılması, reyhan veya toz reyhanın ayırt edici bir bileşen olarak yer alması ve iç harcın pişirilmeden çiğ halde köftenin içine konulmasıdır.

Kullanılan Hammaddeler

Dış Katman

Dış katman, Siirt ilinde üretilen Triticum durum buğdayından elde edilen “kitellik ince bulgur” kullanılarak hazırlanır. Bu bulgur türü, diğer ince bulgurlara göre daha küçük taneli olup yüksek nişasta içeriği sayesinde hamurun kolay şekil almasını ve dağılmamasını sağlar. Hamur, bulgurun 30–40°C sıcaklıktaki suyla şişirilmesi ve yoğrulmasıyla elde edilir.

İç Harç

İç harç; kuzu eti kıyması, haşlanmış pirinç, ince doğranmış soğan, tereyağı, pul biber, karabiber, tuz ve reyhan veya maydanozdan oluşur. Harç hazırlanırken tüm bileşenler çiğ olarak yoğrulur ve dinlendirilir.

Üretim Yöntemi

Hamur, dinlendirme sürecinin ardından bezeler hâline getirilir ve her bir beze ince olacak şekilde oyularak genişletilir. İç harç yerleştirildikten sonra hamurun ağzı büzülerek kapatılır ve üst yüzeyi düzeltilir. Şekil verme aşamasında köftenin içindeki hava tamamen çıkarılır. Hazırlanan köfteler kaynar tuzlu suda, su yüzüne çıkıncaya kadar yaklaşık 10–15 dakika haşlanır.

Servis Şekli

Haşlanan Siirt içli köfteleri süzüldükten sonra servis tabağına alınır. Üzerine eritilmiş tereyağı ve pul biberle hazırlanan sos dökülerek sıcak şekilde servis edilir. Servis sırasında köftenin şeklinin bozulmaması ve dış katmanın bütünlüğünün korunması esas alınır.

Coğrafi Sınır ve Üretim Alanı

Siirt içli köftesinin tüm üretim, işleme ve hazırlık aşamaları Siirt ili sınırları içerisinde gerçekleştirilir. Ürünün yerel mutfak kültürüyle olan bağı ve tarihsel kullanımı nedeniyle coğrafi sınır ile ün ilişkisi bulunduğu kabul edilmektedir.

Denetim

Denetimler, Siirt İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülür. Denetim mercii; bileşenlerin uygunluğu, üretim yöntemine bağlılık, şekil ve servis esasları ile mahreç işareti ambleminin kullanımını kontrol eder. Denetimler yılda en az bir kez düzenli olarak yapılmakta, gerekli durumlarda ek denetimler gerçekleştirilmektedir.