+2 Daha
Tam Adı: | Sikorsky S-70 / UH-60 Black Hawk | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Tipi | Çift Motorlu, Orta Sınıf Genel Maksat ve Taktik Nakliye Helikopteri | ||||||||
Üretici | Sikorsky Aircraft (Lockheed Martin Şirketi) / PZL Mielec | ||||||||
Askeri Tip Tanımı (ABD) | UH-60 Black Hawk | ||||||||
Türkiye Envanter Rolü | S-70A / S-70D / T70 (TUSAŞ Lisanslı Üretim) Genel Maksat Helikopteri | ||||||||
Motor Tipi | 2 x General Electric T700-GE-701D / 701C Turboshaft | ||||||||
Sikorsky S-70, ABD merkezli Sikorsky Aircraft (2015'ten bu yana Lockheed Martin bünyesinde) tarafından geliştirilen, iki motorlu, dört palli ana rotora sahip orta sınıf genel maksat/çok görevli nakliye helikopteri ailesidir. Platformun ABD Ordusu'ndaki askeri tip tanımı UH-60 Black Hawk'tır, S-70, aynı temel tasarımın ihracat, deniz (S-70B/Seahawk), sivil (S-70C) ve uluslararası pazar (S-70i) varyantlarını kapsayan ticari/model tanımıdır. Üretici verilerine göre platformdan dünya genelinde 35'in üzerinde ülkeye 4.000–5.000'in üzerinde hava aracı teslim edilmiş, toplam uçuş saati 15 milyonu, muharebe uçuş saati ise 5 milyonu aşmıştır.【1】

Sikorsky S-70 (Emniyet Genel Müdürlüğü)
Türkiye'de S-70/UH-60 ailesi; Türk Silahlı Kuvvetleri (Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı), Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü envanterinde yer almakta, ayrıca Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından ASELSAN aviyonikleriyle donatılarak T-70 adıyla lisanslı üretimi yapılmaktadır.【2】
Platformun kökeni, ABD Ordusu'nun Vietnam Savaşı deneyimleri ışığında Bell UH-1 Huey filosunun yerini alacak yeni nesil taktik nakliye helikopterine duyduğu ihtiyaca dayanır. Bu kapsamda 1972 yılında Utility Tactical Transport Aircraft System (UTTAS) programı açılmıştır. Bell, Boeing Vertol ve Sikorsky tarafından toplam beş teklif sunulmuş, 30 Ağustos 1972'de Boeing Vertol (YUH-61A) ve Sikorsky (YUH-60A, şirket içi tasarım kodu S-70) prototip üretim sözleşmeleriyle yarışmaya devam etmek üzere seçilmiştir. Eylül 1973'te yapılan maket inceleme konferansında S-70 tasarımı Ordu ve savunma yetkililerine tanıtılmıştır.【3】

Sikorsky S-70 Black Hawk (HooLengSiong)
İlk YUH-60A prototipi, 17 Ekim 1974 tarihinde Connecticut, Stratford'daki Sikorsky tesislerinde ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir. Sözleşme kapsamında üç uçan prototip üretilmiş, Sikorsky ayrıca ABD Donanması'nın olası LAMPS III (Light Airborne Multi-Purpose System) ihtiyacına yönelik pazarlama amacıyla dördüncü bir S-70 prototipini kendi bütçesiyle inşa etmiştir. Test sürecinde uçuş nitelikleri geliştirme çalışmaları sürdürülmüş; örneğin Kasım 1974'te YUH-60A'nın büyük yatay stabilizatörü çıkarılarak uçuş kontrol karakteristiklerinin iyileştirilmesi denenmiştir.【4】
Tasarımın belirgin özelliklerinden biri, helikopter tarihinde ilk kez bu denli kapsamlı balistik ve çarpışma hayatta kalabilirliği gereksinimlerinin UTTAS şartnamesine dahil edilmesidir. Bu doğrultuda kabin hacminin yapısal bütünlüğünü 20G ileri, 20G aşağı, 10G yukarı ve 18G yanal kuvvetler altında koruyan "yüksek kütle tutma" (high mass retention) gövde yapısı, enerji sönümleyen iniş takımları ve koltuklar ile kendiliğinden sızdırmazlık sağlayan çarpışmaya dayanıklı yakıt sistemi geliştirilmiştir.【5】
Sikorsky, UTTAS yarışmasını 23 Aralık 1976'da kazanmış ve UH-60A Black Hawk, 1979 yılında ABD Ordusu'nda operasyonel kullanıma (Initial Operational Capability) girmiştir. A-model üretiminin Ekim 1989'da sona ermesine kadar Ordu için 976 adet üretilmiştir. Donanma varyantı SH-60 Seahawk'ın tam ölçekli maketi, UTTAS kararından önce, Mayıs 1975'te tanıtılmıştır.
Sikorsky Black Hawk (Haci Productions)
Platform zaman içinde çok sayıda yükseltme ve alt varyant geçirmiştir: UH-60L (geliştirmeleri 1987'de başlamıştır), UH-60M (General Electric T700-GE-701D tam yetkili dijital motor kontrolü [FADEC] ile donatılmış, askıda yük operasyonlarında ilave kaldırma gücü sağlayan motor). Ekim 2016'da 1.000. UH-60M, Ocak 2023'te ise ailenin 5.000. "Hawk" varyantı teslim edilmiştir. İhracat amaçlı sivil/askeri model S-70A olarak adlandırılmış; uluslararası pazara yönelik S-70i varyantının ilk uçuşu Temmuz 2010'da gerçekleşmiş ve bu model, Polonya'daki Sikorsky iştiraki PZL Mielec tesislerinde (Avrupa'da monte edilen ilk Black Hawk olarak) küresel bir tedarik zinciriyle üretilmeye başlanmıştır.【6】
Platformun sivil yangın söndürme varyantı S-70 Firehawk, 2026 yılı itibarıyla Avrupa'da (Polonya, PZL Mielec) üretilmeye başlanmıştır. Tip sertifikasyonu ve uçuşa elverişlilik süreci, platformun 50 yılı aşkın servis ömrü boyunca ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) tarafından düzenli olarak gözden geçirilmeye devam etmektedir; Nisan 2026'da FAA, S-70, S-70A, S-70C, S-70C(M) ve S-70C(M1) modellerindeki kuyruk rotoru palı (tail rotor blade) ile ilgili 2020 tarihli bir uçuşa elverişlilik direktifinin (Airworthiness Directive) yerini alacak yeni bir taslak direktif yayımlamıştır; bu süreç, platformun yaşam döngüsü boyunca sürdürülen yapısal/bakım gözetiminin bir örneğidir.【7】
S-70/Black Hawk ailesi, dört palli ana rotoru, iki turboşaft motoru ve çarpışmaya dayanıklı gövde felsefesiyle orta sınıf nakliye/genel maksat helikopter kategorisinde yer alır. Üretici, platformun muharebe koşullarında yüzde 92'nin üzerinde operasyonel hazır bulunma oranına ulaştığını bildirmektedir. Tasarımın belirgin özellikleri arasında düşük radar/görsel tespit edilebilirlik, arazi hatlarına yakın (nap-of-the-earth) uçuş yeteneği ve yüksek irtifa/sıcaklık koşullarında görev icra edebilme kapasitesi yer alır.

Sikorsky S-70 (Emniyet Genel Müdürlüğü)
Rotor aerodinamiği açısından platform, akademik literatürde de referans alınmaktadır: INCAS Bulletin'de yayımlanan ve dikey tırmanış, asılı uçuş (hover) ile otorotasyon rejimlerinde endüklenen hız (induced velocity) hesaplamalarını momentum teorisi çerçevesinde ele alan bir çalışma, hesaplama yöntemini örnek olay (case study) olarak Sikorsky S-70 Black Hawk üzerinde uygulamıştır. Bu tür analizler, platformun otorotasyon yoluyla motor arızası durumunda güvenli iniş gerçekleştirebilme kabiliyetinin aerodinamik temelini oluşturan rotor disk yükü ve endüklenen hız ilişkisini incelemektedir.【8】
Temel S-70A varyantı cam kokpit (glass cockpit) ve dijital aviyonik sistemlerle donatılmış olup üç kişilik mürettebatla (pilot, yardımcı pilot ve kabin mürettebatı) uçurulmaktadır. S-70i varyantı ise çift dijital otomatik uçuş kontrol sistemi ve bağlı uçuş yönlendiricisi (coupled flight director) içeren tam entegre dijital kokpit ile donatılmıştır.
GE Black Hawk T700 Engine (cutawaycreations)
Güç grubu olarak iki adet General Electric T700 serisi turboşaft motor (T700-GE-700/701C/701D) kullanılmaktadır.【9】
S-70i varyantında dijital kontrol üniteli (FADEC) T700-GE-701D motorları tercih edilmiştir. Modernizasyon kapsamında geliştirilen T901 Gelişmiş Türbin Motoru'nun (Improved Turbine Engine) mevcut motorlara kıyasla yaklaşık yüzde 50 daha fazla güç sağlaması öngörülmektedir. İç yakıt tankı kapasitesi S-70A için 1.360 litre olup, ilave 1.400 litrelik iç ve 1.740 litrelik dış yardımcı tanklarla takviye edilebilmektedir; yakıt sistemi çarpışmaya dayanıklı ve kendiliğinden sızdırmazlık özelliğine sahiptir.
İniş takımı, hazırlıksız/düzensiz arazi koşullarında iniş-kalkışa imkân veren enerji sönümleyici üç noktalı çift OLEO sistemine sahiptir; kuyruk tekerleği, yüksek açılı (flare) inişlerde gövdeyi korumakta ve yer manevralarında ilave kontrol sağlamaktadır.
Black Hawk ailesi içinde alt varyanta (S-70A, S-70i, S-70B/Seahawk, S-70C/Firehawk, T-70 vb.) göre kesin performans değerleri farklılık gösterebilir; yukarıdaki tablo, kamuya açık üretici ve sektör kaynaklarında en sık referans verilen değerleri yansıtmaktadır.【10】
Hava-Yer Mühimmatları: Temel S-70A/UH-60 Black Hawk, füze, roket, makineli tüfek ve 20 mm top ile silahlandırılabilmektedir. Lockheed Martin'in "Armed Black Hawk" (Silahlandırılmış Black Hawk) konfigürasyonu; yakın hava desteği, yüksek hassasiyetli hedefleme ve çeşitli silah/yakıt konfigürasyonlarıyla kararlı bir silah platformu sunmaktadır. 2019 MSPO Savunma Sanayii Fuarı'nda tek istasyonlu harici silah pilonu prototipiyle donatılmış bir S-70i örneğini sergilemiştir.
Polonya Özel Kuvvetleri için Polonya yapımı S 70i Black Hawk helikopteri. (Lapua Magnum)
Elektronik Harp ve Keşif Sistemleri: Türkiye'deki S-70 filosu Gece Görüş Gözlüğü (GGG) uyumluluğu, Atalet Navigasyon Sistemi (INS) ve GPS ile entegre seyrüsefer, ayrıca ısı (kızılötesi) ve radar güdümlü silahlara karşı ikaz ve önleme sistemleriyle donatılmıştır.
Yerli ve Yabancı Silah/Sistem Entegrasyonları: Türkiye'nin 3,5 milyar dolarlık Genel Maksat Helikopter Programı (Türk Yardımcı Helikopter Programı/TUHP) kapsamında Sikorsky, ASELSAN'a bir S-70i gövdesini uçan prototip olarak devretmiş; bu platform üzerinde ASELSAN tarafından geliştirilen aviyonik sistemin entegrasyonu gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar, TUSAŞ ana yükleniciliğinde üretilen ve yerli aviyonik, transmisyon, iniş takımı ile dinamik bileşenler içeren T-70 Genel Maksat Helikopteri'nin geliştirilmesine temel oluşturmuştur.

Black Hawks, Afghanistan (LouisvilleUSACE)

TUSAŞ T-70 Genel Maksat Helikopteri (TUSAŞ)
Platformun birincil görevi personel ve lojistik nakliyesidir; 4.082 kg'a kadar dış askı yük taşıma kapasitesine sahiptir. Bunun yanında komuta-kontrol, tıbbi tahliye (MEDEVAC/DUSTOFF varyantları), arama-kurtarma (Türkiye'de her Kara Havacılık Alayı'nda 7/24 nöbet tutan S-70A-28DSAR muharebe arama-kurtarma konfigürasyonu dahil), silahlı eskort/yakın hava desteği (Armed Black Hawk) ve elektronik harp (EH-60 varyantı) gibi görevlerde kullanılmaktadır.

Sikorsky S-70 Black Hawk Touchdown (Alan Wilson)
S-70 Firehawk varyantı, herhangi bir su kaynağından hızlı dolum yapabilen 1.000 galonluk tankıyla havadan yangın söndürme görevlerinde kullanılmaktadır. Türkiye'de Emniyet Genel Müdürlüğü, 1991 yılında tedarik ettiği (ikisi VIP konfigürasyonlu) altı adet S-70A-17 Black Hawk helikopterini terörle mücadele, asayiş, trafik denetimi ve kaçakçılıkla mücadele alanlarında etkinliğini artırmak amacıyla kullanmaya başlamıştır; platform günümüzde de sivil arama-kurtarma ve hava destekli trafik denetimi görevlerinde görev yapmaktadır. T-70 helikopterleri ayrıca Milli Savunma Bakanlığı tarafından arama-kurtarma ve doğal afet müdahale görevlerinde kullanıldığı açıklanmıştır.【12】
Şubat 2022'de Lockheed Martin, Sikorsky'nin MATRIX otonomi teknolojisiyle donatılmış insansız pilotlanabilir araç (Optionally Piloted Vehicle) konfigürasyonundaki bir UH-60A/S-70 test platformunu ilk kez uçurmuştur.
Introducing the S-70UAS™ U-Hawk™ (Lockheed Martin)
Sikorsky'nin "Black Hawk Next" modernizasyon stratejisi; artırılmış menzil ve yük kapasitesi, "launched effects" (platform üzerinden konuşlandırılan sensör/mühimmat sistemleri) entegrasyonu, modüler burun yapısı ile esnek sensör/aviyonik montajı ve kademeli otonomi artışını kapsamaktadır. Kokpiti tamamen kaldırılmış S-70UAS "U-Hawk" nakliye varyantı, platformun ilk tam insansız versiyonu olarak geliştirme aşamasındadır. ABD Ordusu, Bell MV-75 tilt-rotor platformunun bazı görev alanlarını devralmasına paralel olarak Black Hawk filosunun önemli bir bölümünü 2050-2070 aralığına kadar hizmette tutmayı planlamaktadır.【13】
Türkiye'de platformun ilk kullanıcısı, 1980'lerin sonunda envantere giren Jandarma Genel Komutanlığı olmuştur, helikopterler terörle mücadele operasyonlarında yoğun olarak kullanılmıştır. Jandarma'yı sırasıyla Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Özel Kuvvetler Komutanlığı (yaklaşık 8 adet S-70A) ve SeaHawk varyantıyla Deniz Kuvvetleri Komutanlığı izlemiştir. Platform, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Afganistan'daki uluslararası güvenlik ve istikrar harekâtı kapsamındaki konuşlanmasında da kullanılmış; 16 Mart 2012'de Afganistan'da bir S-70/UH-60, pilotlar dahil 12 Türk askerinin şehit olduğu bir kazaya karışmıştır.

S-70İ Sikorsky (Jandarma Genel Komutanlığı)
Emniyet Genel Müdürlüğü Havacılık Dairesi Başkanlığı, 1981 yılından bu yana faaliyet göstermekte olup operasyonel hazırlık kapasitesi ve bakım performansı nedeniyle Sikorsky Aircraft Corporation tarafından "Sikorsky Bakım Birimi Ödülü" ile takdir edilmiştir. Küresel ölçekte platformun filo sürdürülebilirliği, Rotair Aerospace Corporation gibi FAA-PMA sertifikalı yedek parça tedarikçileri aracılığıyla da desteklenmektedir.
Ocak 2023'te ailenin 5.000. "Hawk" varyantı (bir ABD Ordusu UH-60M) teslim edilmiştir. Sikorsky'nin S-70 ailesi için rekor üretim yılı, 186 adet teslimat gerçekleştirilen 2014 yılı olmuştur. S-70i, 2010 yılında Polonya'da üretime başlanmasıyla Avrupa'da monte edilen ilk Black Hawk olma özelliğini taşımaktadır; 2026 yılında ise PZL Mielec tesislerinde Avrupa'nın ilk Sikorsky FIREHAWK üretimi başlamıştır.

S-70i N487DF, CAL FIRE 104 (Ian Abbott)
ABD Ordusu'nun Eylül ayında Sikorsky ile imzaladığı "Yeni Üretim Anlaşması" (Novel Production Agreement), ilk etapta 16 hava aracı için 254 milyon dolarlık bir başlangıç sözleşmesi öngörmekte, toplam adedin 100'ün üzerine çıkabileceği belirtilmektedir.
Üretici verilerine göre Black Hawk ailesi, aralarında 14 NATO üyesinin de bulunduğu 36 ülke tarafından kullanılmaktadır. Başlıca kullanıcılar ve yakın dönem tedarik hareketleri:
Türkiye'nin yaklaşık 3,5 milyar dolarlık Genel Maksat Helikopter Programı (TUHP) kapsamında Sikorsky, bir S-70i gövdesini ASELSAN'a uçan aviyonik entegrasyon platformu olarak devretmiştir.

TUSAŞ T-70 (TUSAŞ)
T-70 programında TUSAŞ ana yüklenici konumunda olup ASELSAN (aviyonik), TEI (motor/lisanslı üretim) ve Alp Havacılık gibi yerli alt yükleniciler sürece dahil edilmiştir. Üretim, Sikorsky'nin Stratford (ABD) ana tesisinin yanı sıra Polonya (PZL Mielec) ve Türkiye'deki (TUSAŞ) tesislerde sürdürülmektedir. S-70i'nin pazarlama materyallerinde platformun "dünya standartlarında eğitim ve destek altyapısı" ile sunulduğu belirtilmektedir.
S-70/Black Hawk ailesi, orta sınıf çok görevli askeri helikopter kategorisinde başlıca şu platformlarla karşılaştırılmaktadır: NATO/Avrupa menşeli NHIndustries NH90 (kompozit ağırlıklı gövde yapısı ve fly-by-wire uçuş kontrol sistemiyle öne çıkan bir Avrupa ortak üretim platformu), Rus/Sovyet kökenli Mil Mi-17/Mi-171 ailesi (daha yüksek kaldırma kapasitesi ve basit bakım felsefesiyle özellikle yüksek irtifa ve sert iklim koşullarında tercih edilen bir platform), Leonardo (AgustaWestland) AW101/AW149 (orta-ağır sınıfta, üç motorlu/iki motorlu konfigürasyonlarıyla farklı bir mühendislik yaklaşımı sunan platformlar), Bell UH-1Y Venom (ABD Deniz Piyadeleri'nin kullandığı orta sınıf genel maksat helikopteri) ve Airbus H225M Caracal.

S-70 Black Hawk (Tobrouk)
Kamuya açık kaynaklara göre S-70/Black Hawk ailesinin başlıca avantajları arasında geniş üretim tabanı ve 35'in üzerinde ülkeye yayılan kullanıcı ağından kaynaklanan lojistik/yedek parça sürdürülebilirliği, UTTAS programından bu yana geliştirilen çarpışma hayatta kalabilirliği standartları ve silahlandırma, yangın söndürme, tıbbi tahliye, elektronik harp gibi geniş bir görev ekipmanı yelpazesine uyarlanabilirlik sayılabilir.
Dikkate değer kısıtlar arasında ise taban (yedek yakıtsız) menzilin görece sınırlı olması (yaklaşık 578 km), uzun menzilli görevler için harici/ilave yakıt tankı gerektirmesi ve kuyruk rotoru palı ile ana rotor mili gibi kritik bileşenlerde FAA tarafından periyodik olarak yayımlanan uçuşa elverişlilik direktifleri kapsamında sürekli denetim/bakım gerekliliği yer almaktadır. Türkiye'deki operasyonel geçmiş incelendiğinde, 1993-2026 döneminde platformla ilişkili çok sayıda ölümlü kaza kaydedilmiştir; bu durum, filo büyüklüğü ve yüksek operasyonel temponun yanı sıra dağlık arazi koşulları ve yoğun terörle mücadele operasyonlarının getirdiği risklerle de ilişkilendirilmektedir.
Platformun Türkiye'deki uzun ve yoğun operasyonel geçmişi, çok sayıda ölümlü kazayı da içermektedir. Kamuya açık haber kaynaklarına göre belirlenebilen başlıca kazalar şunlardır:
12 Kasım 2026, Malatya Yeşilyurt S-70 Kazası: 12 Kasım 2026 akşamı, Malatya'nın Yeşilyurt ilçesine bağlı Samanköy Mahallesi'nde Türk Silahlı Kuvvetleri'ne ait bir S-70 tipi helikopter, henüz belirlenememiş bir nedenle kaza kırıma uğramıştır. Kazada helikopterde bulunan 4 asker şehit olmuştur. Düşme bölgesinde çıkan yangın, enkazı ve yakındaki bir evi etkilemiş; ihbar üzerine bölgeye sevk edilen güvenlik güçleri, itfaiye ve sağlık ekipleri yangını söndürerek arama-kurtarma çalışmalarını yürütmüştür. Malatya Valisi, kaza bölgesinde incelemelerde bulunmuş; olayla ilgili olarak Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı bünyesinde bir başsavcı vekili ve iki cumhuriyet savcısının görevlendirildiği bir adli soruşturma başlatılmıştır. Millî Savunma Bakanlığı yaptığı açıklamalarda kazanın nedeninin henüz belirlenemediğini duyurmuştur.【15】
Bu kaza geçmişi değerlendirilirken, S-70/Black Hawk ailesinin dünya genelinde 5.000'e yakın hava aracı ve 15 milyon uçuş saatini aşan bir filo büyüklüğüyle operasyonda olduğu, dolayısıyla mutlak kaza sayılarının tek başına platformun göreli güvenlik performansı hakkında kapsamlı bir yargıya varmak için yeterli olmadığı; kaza oranlarının operasyonel tempo, coğrafi/iklimsel koşullar, görev profili (düşük irtifa, dağlık arazi, çatışma ortamı) ve filo yaşı gibi çok sayıda değişkenle birlikte değerlendirilmesi gerektiği not edilmelidir.
Abbott, Ian. "S-70i N487DF, CAL FIRE 104." Flickr. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.flickr.com/photos/ian_e_abbott/51173791497/in/photolist-2kY44sq-2kY44kX-2sw43V8-4zk6yc-2sw9Hrs-HmG6L4-2swa45r-HS84bY-2o6tL7g-2q4Ewhh-2o6r3Xp-2rB1FsM-2o6r446-HmD5nQ-2o6tkkj-2o6tKYA-JeGZKS-2sw98mS-2o6oEYu-2o6r3Mj-2m4MdFx-2o6ssNG-2o6r3UJ-2o6tkAK-2o6tks8
Air Force Technology. “UH-60M Black Hawk Helicopter.” Air Force Technology. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.airforce-technology.com/?p=2044
Army Technology. “S-70A Black Hawk Helicopter / UH-60 Black Hawk Helicopter.” Army Technology. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.army-technology.com/?p=15272
Army Technology. “S-70i Black Hawk Helicopter.” Army Technology. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://army-technology.com/?p=14908
Army Technology. “S-70i Black Hawk Helicopter.” Army Technology. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.army-technology.com/projects/s-70i-black-hawk-helicopter/
Army Technology. “UH-60 Black Hawk Helicopter.” Army Technology. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.army-technology.com/?p=12456
Aviation Safety Network. “ASN Wikibase Occurrence.” Aviation Safety Network. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://asn.flightsafety.org/wikibase/194890
Aviation Week. “Sikorsky Outlines New Black Hawk Upgrade Plans.” Aviation Week. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://aviationweek.com/defense/aircraft-propulsion/sikorsky-outlines-new-black-hawk-upgrade-plans
CNN Türk. “MSB’den ‘Yerli Kara Şahin’ Paylaşımı.” CNN Türk. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.cnnturk.com/video/turkiye/msbden-yerli-kara-sahin-paylasimi-2013581
CNN Türk. “Türkiye’de Meydana Gelen Sikorsky Kazaları.” CNN Türk. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.cnnturk.com/turkiye/turkiyede-meydana-gelen-sikorsky-kazalari-626715
DefenceTalk. “Saudi Order Launches S-70i Black Hawk Production.” DefenceTalk. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.defencetalk.com/saudi-order-launches-s-70i-black-hawk-production-27618
Defense Daily. “Rotair Celebrates Sikorsky Black Hawk Helicopter’s 40 Years of Military Service.” Defense Daily. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.defensedaily.com/press-releases/rotair-celebrates-sikorsky-black-hawk-helicopters-40-years-of-military-service/
Federal Aviation Administration (FAA). “Airworthiness Directives; Sikorsky Aircraft Corporation Helicopters (Docket FAA-2026-3863).” Federal Register. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://public-inspection.federalregister.gov/2026-07937.pdf
Haber Aero. “Emniyet Havacılık’a Bell ve Sikorsky’den ödül.” Haber Aero. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://haber.aero/aero-gundem/emniyet-havacilika-bell-ve-sikorsky-odul-verdi/
Haber Aero. “TSK Tarafından 35 Yıldır Kullanılıyor.” Haber Aero. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://mail.haber.aero/?p=137456
Haci Productions. "Sikorsky Black Hawk in Action." YouTube. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.youtube.com/watch?v=OxyE6L6esL0
Helis.com. “Sikorsky S-70 – The H-60 Hawk Family.” Helis.com. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.helis.com/70s/blackhawk.php
HooLengSiong. "Sikorsky S-70 Black Hawk." Flickr. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.flickr.com/photos/39463459@N08/12563968503/in/photolist-k9eC7B-63CHPA-2qjpdbd-2kY44sq-2kY44kX-ir9fpW-2o2wBA8-2mzxCXx-2mjzJcg-9o3psA-dMHeGd-2jFjqQM-dmUh3U-dMBDEg-dmV9AP-2jFoKT2-2nNJndc-dMHbBj-dHfGPT-dmU5P4-dKa8sT-dJBYEv-dmUcXx-2jFjqGA-2iSKVhU-2jFnQYJ-2q4Ewhh-EFXCL1-2q4EMeH-hgL84B-2rB1FsM-9MEC2i-4as8up-kfvTZR-4as8re-caEQhN-dmUAA3-LN81z9-caEQqq-4awaVf-dkwXT9-MTyiFX-dkwV7Z-caEQV9-dkwVaz-6DbdzL-2a3r3xj-2mGVEED-7gX2QT-2jFjqZ4
Igor I. Sikorsky Historical Archives. “Sikorsky Archives News, Ekim 2018.” Sikorsky Archives. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://sikorskyarchives.com/wp-content/uploads/archives-newsletters/NEWS-2018-10.pdf
Igor I. Sikorsky Historical Archives. “Sikorsky Archives News, Ekim 2024.” Sikorsky Archives. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://sikorskyarchives.com/wp-content/uploads/archives-newsletters/NEWS-2024-10.pdf
Igor I. Sikorsky Historical Archives. “Sikorsky Archives News, Nisan 2015.” Sikorsky Archives. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://sikorskyarchives.com/wp-content/uploads/archives-newsletters/NEWS-2015-04.pdf
Igor I. Sikorsky Historical Archives. “Sikorsky S-71 Advanced Attack Helicopter (AAH).” Sikorsky Archives. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://sikorskyarchives.com/?p=5613
Karakoç, Edanur. “Malatya Yeşilyurt S-70 Kazası (2026).” KÜRE Ansiklopedi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://kureansiklopedi.com/tr/detay/malatya-yesilyurt-s-70-kazasi-2026-6843f
Lapua Magnum. "Polish built S 70i Black Hawk for the Polish Special Forces." YouTube. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.youtube.com/watch?v=aczrlhyyF0U
Lockheed Martin. "Introducing the S-70UAS™ U-Hawk™." YouTube. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.youtube.com/watch?v=Zj7tjvTPwWI
Lockheed Martin. “BLACK HAWK® Next: Delivering Warfighter-Centric Power, Autonomy and Connectivity.” Lockheed Martin. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://lockheedmartin.com/en-us/news/features/2026/black-hawk-next-delivering-warfighter-centric-power-autonomy-and-connectivity.html
Lockheed Martin. “County of Los Angeles Fire Department Modernizes Sikorsky FIREHAWK® Fleet with Two New Helicopters.”Lockheed Martin News. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://news.lockheedmartin.com/2025-10-29-County-of-Los-Angeles-Fire-Department-Modernizes-Sikorsky-FIREHAWK-Fleet-with-Two-New-Helicopters
Lockheed Martin. “FIREHAWK® Helicopters to Join Europe’s Fight Against Wildfires.” Lockheed Martin News. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://news.lockheedmartin.com/2025-11-18-FIREHAWK-Helicopters-to-Join-Europes-Fight-Against-Wildfires
Lockheed Martin. “Production of Europe’s First Sikorsky FIREHAWK® Helicopters Begins in Poland.” Lockheed Martin News. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://news.lockheedmartin.com/2026-07-14-Production-of-Europes-First-Sikorsky-FIREHAWK-R-Helicopters-Begins-in-Poland
Lockheed Martin. “S-70™ BLACK HAWK® Multi-Mission Helicopter Brochure (2026).” Lockheed Martin. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://lockheedmartin.com/content/dam/lockheed-martin/rms/documents/black-hawk/9221_S-70_Brochure_2026_web.pdf
Lockheed Martin. “Sikorsky Delivers 5,000th ‘Hawk,’ Highlights Versatility and Future of Iconic Helicopter.” Lockheed Martin News. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://news.lockheedmartin.com/2023-01-20-Sikorsky-Delivers-5,000th-Hawk,-Highlights-Versatility-and-Future-of-Iconic-Helicopter
Lockheed Martin. “Sikorsky S-70™ BLACK HAWK® FIREHAWK®.” Lockheed Martin. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.lockheedmartin.com/en-us/products/sikorsky-firehawk.html
Lockheed Martin. “Sikorsky S-70™ BLACK HAWK® Multi-Mission Combat Helicopter.” Lockheed Martin Sustainability. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://sustainability.lockheedmartin.com/en-us/products/sikorsky-s-70-black-hawk-helicopter.html
Lockheed Martin. “Sikorsky and United Rotorcraft Deliver Three FIREHAWK Helicopters to California Firefighting Agencies.” Lockheed Martin News. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://news.lockheedmartin.com/2019-12-09-Sikorsky-and-United-Rotorcraft-Deliver-Three-FIREHAWK-Helicopters-to-California-Firefighting-Agencies
Lockheed Martin. “Transforming for the Future Fleet.” Lockheed Martin. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://lockheedmartin.com/en-us/news/features/2022/transforming-for-the-future-fleet.html
LouisvilleUSACE. "Black Hawks in Afghanistan." Flickr. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.flickr.com/photos/louisvilleusace/6069673632/
Mihaila, Fuiorea. “Calculation of Induced Velocity in Normal Operating Conditions for Vertical Climb and Hover, Autorotation.” INCAS Bulletin, Cilt 17, Sayı 1. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://bulletin.incas.ro/files/mihaila_fuiorea__vol_17_iss_1.pdf
NTV. “Yerli Helikopter T70'te İlk Teslimat.” NTV. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.ntv.com.tr/turkiye/yerli-helikopter-t70te-ilk-teslimat,FL94-Ueq40qmXcBhX25FRA
Rotair Aerospace Corporation. “History of the Sikorsky S-70 Helicopter.” Rotair Aerospace Corporation. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://rotair.com/?p=163357
Scramble.nl. “Genel Kurmay Başkanlığı Özel Hava Alayı.” Scramble.nl. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.scramble.nl/planning/orbats/türkiye/general-staff-special-air-regiment-special-forces
Scramble.nl. “Türk Kara Havacılık Komutanlığı.” Scramble.nl. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.scramble.nl/planning/orbats/turkey/turkish-army-aviation-command
Shephard Media. “First S-70i Black Hawk Helicopter Completes Test Flight Program.” Shephard Media. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.shephardmedia.com/news/defence-helicopter/first-s-70i-black-hawk-helicopter-comple/
Shephard Media. “Sikorsky Advances Black Hawk Modernisation with New Engine Ground Tests.” Shephard Media. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.shephardmedia.com/news/air-warfare/sikorsky-advances-black-hawk-modernisation-with-new-engine-ground-tests/
Sondakika.com. “Tunceli’de Düşen Helikopter Türkiye’nin Gözbebeği ‘Kara Şahin’ Çıktı.” Sondakika.com. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.sondakika.com/guncel/haber-flas-2-9514658/
T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü. "Sikorsky S-70." T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.egm.gov.tr/havacilik/s70haber
T.C. İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı. "Sikorsky (S70/T70)." T.C. İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.jandarma.gov.tr/havacilik/hava-araclarimiz
TRT Haber. “‘Polisin Gökyüzündeki Gözü’ 39 Yıldır Nöbette.” TRT Haber. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.trthaber.com/haber/turkiye/polisin-gokyuzundeki-gozu-39-yildir-nobette-524343.html
TUSAŞ. "T70 GENEL MAKSAT" TUSAŞ. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.tusas.com/urunler/helikopter/ortak-gelistirme/t70
Tobrouk. "S-70 "Black Hawk." Flickr. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.flickr.com/photos/tobrouk/15208068791/in/photolist-k9eC7B-paTk1B-dmU5P4-dmUcXx-2mzxCXx-k9gsdL-caEQhN-caEQJf-2hgXJ5w-2hc1QTw-2hgXJdN-2hgV5sx-caERxW-caEQRb-6DbdzL-caG6Yu-29A8gnY-caG6UC-n7y89q-2qgtCU2-2qgnhBz-2o2PnXj
UPI. “Military Chopper Crash Kills 7 in Turkey, Officials Say; Women, Children Among Casualties.” UPI. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.upi.com/Top_News/World-News/2016/07/05/Military-chopper-crash-kills-7-in-Turkey-officials-say-women-children-among-casualties/7161467743343/
Vertical Mag. “The Black Hawk at 40.” Vertical Magazine. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://verticalmag.com/features/the-black-hawk-at-40/
Wilson, Alan. "Sikorsky S-70 Blackhawk (Hkp-16A) '161226 / 01'." Flickr. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.flickr.com/photos/ajw1970/8393569192/in/photolist-dMHeGd-2jFjqQM-dMBDEg-dmV9AP-2jFoKT2-2nNJndc-dMHbBj-dHfGPT-dmU5P4-dKa8sT-dJBYEv-dmUcXx-EFXCL1-2q4Ewhh-2q4EMeH-hgL84B-4as8up-kfvTZR-4as8re-9ySc8m-dkwY69-caEQhN-dmUAA3-caEQqq-4awaVf-dkwXT9-MTyiFX-dkwV7Z-caEQV9-6DbdzL-2a3r3xj-2mGVEED-7gX2QT-2kKox2s-7h24MC-2mGQnjq-7h1XAC-HbYaqj-7h2adN-caEQJf-7gXcZe-fa1tn9-caEQRb-MMUqim-MR6G3X-MR6FSX-7gXcy6-7h26AW-ML88Lz-MMkpiR
cutawaycreations. "GE Black Hawk T700 Engine." YouTube. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.youtube.com/watch?v=-Ox1wMXBo-A
İstiklal.com.tr. “Genel Maksat Helikopteri Projesi ile 109 Kara Şahin Helikopteri Üretilecek.” İstiklal.com.tr. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.istiklal.com.tr/ekonomi/genel-maksat-helikopteri-projesi-ile-109-kara-sahin-helikopteri-uretilecek-42048h
[1]
PZL MİELEC. "S-70 Black Hawk MULTI-MISSION HELICOPTER. WHEN VERSATILITY AND SURVIVABILITY MATTER." PZL MİELEC. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://pzlmielec.pl/en/offer/s-70-black-hawk
[2]
Army Technology. "S-70i Black Hawk Helicopter, Poland." Army Technology. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.army-technology.com/projects/s-70i-black-hawk-helicopter/?cf-view
[3]
Rot Air. "History of the Sikorsky S-70 Helicopter." Rot Air. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://rotair.com/history-of-the-sikorsky-s-70-helicopter/
[4]
Sikosky Archives. "Sikorsky S-70 UTTAS Prototype." Sikosky Archives. Erişim tarihi: 13 Kasım 206. https://sikorskyarchives.com/home/sikorsky-product-history/helicopter-innovation-era/sikorsky-s-70-uttas-prototype/
[5]
Sikosky Archives. "Sikorsky S-70 UTTAS Prototype." Sikosky Archives. Erişim tarihi: 13 Kasım 206. https://sikorskyarchives.com/home/sikorsky-product-history/helicopter-innovation-era/sikorsky-s-70-uttas-prototype/
[6]
PZL MİELEC. "S-70 Black Hawk." PZL MİELEC. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://pzlmielec.pl/en/offer/s-70-black-hawk
[7]
Federal Aviation Administration. "Airworthiness Directives; Bell Textron Canada Limited Helicopters." Federal Aviation Administration. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2026-04-23/pdf/2026-07935.pdf
[8]
Florin MIHAILA, Ion FUIOREA. "Calculation of Induced Velocity in Normal Operating Conditions for Vertical Climb and Hover, Autorotation Regime, Vortex Ring State, and Forward Flight Regime for the Sikorsky S-70 Black Hawk Helicopter." University of Science and Technology POLITEHNICA Bucharest. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://bulletin.incas.ro/files/mihaila_fuiorea__vol_17_iss_1.pdf
[9]
Aviators Database. "Sikorsky International BLACK HAWK HelicopterS-70A Technical Information." Aviators Database. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.aviatorsdatabase.com/wp-content/uploads/2013/07/S-70A-International-Black-Hawk2.pdf
[10]
Aviators Database. "Sikorsky International BLACK HAWK HelicopterS-70A Technical Information." Aviators Database. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.aviatorsdatabase.com/wp-content/uploads/2013/07/S-70A-International-Black-Hawk2.pdf
[11]
Lockheed Martin. "FIREHAWK® Helicopter." Lockheed Martin. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://www.lockheedmartin.com/en-us/products/sikorsky-firehawk.html
[12]
PZL MİELEC. "S-70 Black Hawk." PZL MİELEC. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://pzlmielec.pl/en/offer/s-70-black-hawk
[13]
Aviation Week. "Sikorsky Outlines New Black Hawk Upgrade Plans." Mega Project. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://megaproject.com/news/airport/sikorsky-outlines-new-black-hawk-upgrade-plans
[14]
PZL MİELEC. "S-70 Black Hawk MULTI-MISSION HELICOPTER. WHEN VERSATILITY AND SURVIVABILITY MATTER." PZL MİELEC. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://pzlmielec.pl/en/offer/s-70-black-hawk
[15]
Edanur Karakoç. "Malatya Yeşilyurt S-70 Kazası (2026)." KÜRE Ansiklopedi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2026. https://kureansiklopedi.com/tr/detay/malatya-yesilyurt-s-70-kazasi-2026-6843f

Tam Adı: | Sikorsky S-70 / UH-60 Black Hawk | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Tipi | Çift Motorlu, Orta Sınıf Genel Maksat ve Taktik Nakliye Helikopteri | ||||||||
Üretici | Sikorsky Aircraft (Lockheed Martin Şirketi) / PZL Mielec | ||||||||
Askeri Tip Tanımı (ABD) | UH-60 Black Hawk | ||||||||
Türkiye Envanter Rolü | S-70A / S-70D / T70 (TUSAŞ Lisanslı Üretim) Genel Maksat Helikopteri | ||||||||
Motor Tipi | 2 x General Electric T700-GE-701D / 701C Turboshaft | ||||||||
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Sikorsky S-70" maddesi için tartışma başlatın
Geliştirme Süreci
Prototip Aşamaları ve Test Süreçleri
Seri Üretime Geçiş ve Gelişmeler
Teknik Özellikler ve Varyantlar
Genel Teknik Değerlendirme
Aviyonik ve Sistem Bileşenleri
Teknik Özellikler Tablosu
Kullandığı Mühimmatlar ve Yetenekleri
Mevcut ve Planlanan Varyantlar
Kullanım Amacı ve Görevler
Askeri Kullanım Alanları
Sivil ve İnsani Görevler
Planlanan Kullanım Alanları
Operasyonel Geçmiş ve Başarılar
Gerçekleştirilen Görevler
Operasyonel Kullanım Deneyimleri
Başarı Hikayeleri ve Kritik Anlar
Kullanıcı Ülkeler ve Entegrasyon
Mevcut Kullanıcılar ve Siparişler
Uluslararası İşbirlikleri ve Eğitim Programları
Uluslararası Karşılaştırma ve Rakip Sistemler
Muadil Helikopter Sistemleri ile Karşılaştırmalar
Performans Avantajları ve Zayıf Yönler
Yaşanan Kazalar
Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.