Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Kanun Teklifi

Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) 14 Temmuz 2026 tarihinde sunulan Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, çocuk adalet sisteminde kapsamlı değişiklikler öngörmektedir. Teklif; çocukların suça karışmasının önlenmesi, tekrar suç işleme riskinin azaltılması, çocukların topluma yeniden kazandırılması ve ağır suçlarda caydırıcılığın artırılması amacıyla hazırlanmıştır. Düzenleme, ceza hükümlerinin yeniden belirlenmesinin yanı sıra sosyal hizmet uygulamaları, eğitim odaklı tedbirler, dijital denetim mekanizmaları ve çocukların korunmasına yönelik yeni uygulamaları da içermektedir. 

Teklif kapsamında çocuklara ilişkin cezai yaptırımların artırılması, hâkimlere daha geniş takdir yetkisi tanınması, infaz sisteminin yeniden düzenlenmesi ve çocukların rehabilitasyonuna yönelik yeni koruyucu tedbirlerin uygulanması öngörülmektedir. Ayrıca uzun yıllardır mevzuatta kullanılan "suça sürüklenen çocuk" kavramının yerine "adli süreçteki çocuk" ifadesinin kullanılması teklif edilmektedir. 

Kanun teklifi, çocuk adalet sisteminin yalnızca cezalandırmaya dayalı değil; aynı zamanda koruyucu, önleyici ve rehabilite edici bir yapıya kavuşturulmasını amaçlamaktadır. Teklifte çocukların yeniden suça yönelmesini önleyecek sosyal mekanizmaların güçlendirilmesi, ailelerin sorumluluklarının artırılması ve çocukların bireysel özelliklerinin yargılama sürecinde daha fazla dikkate alınması hedeflenmektedir. 

Bununla birlikte son yıllarda çocukların karıştığı ağır suçlara ilişkin kamuoyunda artan tartışmalar doğrultusunda özellikle kasten öldürme, ağır yaralama ve benzeri suçlarda mevcut ceza sisteminin caydırıcılığının artırılması amaçlanmaktadır. Teklif, çocukların üstün yararı ilkesini korurken ağır suçlar bakımından daha farklı bir ceza yaklaşımı benimsemektedir. 

Kanun teklifiyle Türk Ceza Kanunu'nun yaş küçüklüğüne ilişkin hükümlerinde önemli değişiklikler yapılması öngörülmektedir. Buna göre, 12-15 yaş grubunda ceza sorumluluğu bulunan çocuklar bakımından ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine verilen ceza süresi artırılmaktadır. Aynı şekilde müebbet hapis yerine uygulanacak cezalar ile diğer suçlarda uygulanabilecek üst ceza sınırları da yükseltilmektedir. 

15-18 yaş grubunda bulunan çocuklar bakımından da ağırlaştırılmış müebbet yerine verilen hapis cezalarının alt ve üst sınırlarının artırılması öngörülmektedir. Ayrıca diğer suçlarda uygulanabilecek azami hapis cezaları yükseltilerek özellikle ağır suçlarda daha caydırıcı bir yaptırım sistemi oluşturulması amaçlanmaktadır. 

Teklifin dikkat çeken düzenlemelerinden biri de hâkimlere tanınan yeni değerlendirme yetkisidir. Buna göre kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında, suçun işleniş biçimi, failin kastı, amacı, saiki ve daha önce kasıtlı suçtan mahkûmiyet durumu dikkate alınarak yaş indirimi hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağına hâkim karar verebilecektir. 

Bunun yanında 12-15 yaş grubundaki çocuklar hakkında da somut olayın özelliklerine göre 15-18 yaş grubuna uygulanan daha ağır hükümlerin uygulanabilmesine imkân tanınmaktadır. Böylece her olayın kendi koşulları içerisinde değerlendirilmesi ve hâkime daha geniş takdir alanı sağlanması hedeflenmektedir.

Kanun teklifi, çocukların tekrar suç işlemesi durumunda uygulanacak hükümleri de yeniden düzenlemektedir. Mevcut uygulamada 18 yaşından önce işlenen suçlar tekerrüre esas alınmazken, yeni düzenlemeyle bu yaş sınırının 15'e indirilmesi öngörülmektedir. Buna göre, 15 yaşını doldurduktan sonra işlenen ve kesinleşen bir suçun ardından yeniden suç işlenmesi hâlinde tekerrür hükümleri uygulanabilecektir. 

Düzenlemeyle, özellikle ağır suçlarda tekrar suç işlenmesinin önlenmesi ve ceza sisteminin caydırıcılığının artırılması amaçlanmaktadır. Tekerrür hükümlerinin uygulanmasıyla birlikte çocuk hakkında verilecek ceza ve infaz sürecinde daha ağır sonuçlar doğabilecektir. 

Kanun teklifi yalnızca çocuklara yönelik düzenlemeler getirmemekte, çocukların korunmasında sorumluluğu bulunan yetişkinlere ilişkin yaptırımları da artırmaktadır. Buna göre ateşli silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeden muhafaza ederek bir çocuğun silaha ulaşmasına neden olan kişiler hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Düzenleme ile evlerde ve diğer yaşam alanlarında bulunan silahların çocukların erişemeyeceği şekilde muhafaza edilmesi amaçlanmaktadır. 

Teklif ayrıca aile hukukundan doğan bakım, eğitim ve gözetim yükümlülüklerini yerine getirmeyen anne, baba veya sorumlu kişilere uygulanacak cezaları artırmaktadır. Çocuğun güvenliğini, ahlakını veya sağlığını ağır şekilde tehlikeye atan ebeveynler hakkında daha ağır hapis cezaları uygulanması öngörülmekte, bu yükümlülüklerin ihlali sonucunda çocuğun ağır suç işlemesi halinde verilecek cezanın artırılabilmesine imkân tanınmaktadır. 

Teklif kapsamında, 6136 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan bıçak, kesici, delici ve bereleyici aletlerin satışına yönelik yeni sınırlamalar getirilmektedir. Buna göre bu ürünlerin ruhsatlı iş yerleri dışında satılması ve sergilenmesi yasaklanmakta, 18 yaşından küçüklere satışı engellenmektedir. Ayrıca çocukların bu tür aletleri satın alması ve taşıması da yasak kapsamına alınmaktadır. 

Yasağa aykırı hareket eden kişiler hakkında idari para cezaları uygulanması, gerekli durumlarda ise ürünlere el konularak kamu mülkiyetine geçirilmesi öngörülmektedir. Düzenlemenin internet ve mesafeli satışları da kapsaması planlanmaktadır. 

Kanun teklifinin önemli düzenlemelerinden biri de sosyal inceleme raporlarının kapsamının genişletilmesidir. Buna göre 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu hâle getirilmektedir. Hazırlanacak raporda çocuğun aile yapısı, eğitim durumu, sosyal çevresi, bireysel özellikleri ve suça yönelmesine neden olan etkenler ayrıntılı olarak değerlendirilecektir. 

Sosyal inceleme raporu hazırlanmadan düzenlenen iddianamelerin Cumhuriyet Başsavcılığına iade edilebilmesine imkân tanınmaktadır. 15 yaşını doldurmuş çocuklar bakımından ise sosyal inceleme yapılmaması hâlinde savcı veya mahkemenin bunun gerekçesini kararda açıkça belirtmesi gerekecektir. Düzenleme ile çocuk hakkında verilecek kararların daha kapsamlı sosyal değerlendirmelere dayanması amaçlanmaktadır. 

Teklif, ceza sorumluluğu bulunmayan veya adli sürece dahil edilen çocuklar için rehabilitasyon odaklı yeni uygulamalar da öngörmektedir. Bu kapsamda çocukların kamu kurumları veya yerel yönetimlerde sosyal hizmet faaliyetlerine katılması, kütüphane ve okuma salonlarında görev alması, belirli kitapları okuması, çevre temizliği, ağaçlandırma ve benzeri toplumsal hizmetlerde görevlendirilmesi mümkün hâle gelmektedir. 

Bunun yanında alkol, uyuşturucu, nikotin, kumar veya davranışsal bağımlılığı bulunan çocukların tedavi ve rehabilitasyon programlarına yönlendirilmesi de teklif kapsamında yer almaktadır. Böylece çocukların yalnızca cezalandırılması değil, yeniden topluma kazandırılmalarına yönelik sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi hedeflenmektedir. 

Kanun teklifiyle çocukların dijital ortamlarda karşılaşabileceği risklerin önlenmesine yönelik yeni bir koruma mekanizması oluşturulması öngörülmektedir. "Dijital risklerden korunma tedbiri" adı verilen uygulama kapsamında, mahkeme kararıyla çocuğun kullandığı telefon, bilgisayar, tablet ve benzeri dijital cihazların belirli bir süre denetlenebilmesine imkân tanınmaktadır. Denetim süresinin üç aydan az, iki yıldan fazla olamayacağı belirtilmektedir. 

Düzenleme kapsamında, risk oluşturduğu değerlendirilen internet sitelerine, mobil uygulamalara ve dijital platformlara erişim sınırlandırılabilecek, denetim sürecinin ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından yürütülmesi planlanmaktadır. Teklif, çocukların özellikle dijital bağımlılık, zararlı içerikler ve çevrim içi suçlarla ilişkili risklerden korunmasını amaçlamaktadır. 

Teklifte, akıl hastalığı, zihinsel yetersizlik, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, davranışsal bağımlılık ya da tehlikeli bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisi veya çevresi açısından ciddi risk oluşturduğu değerlendirilen çocuklar için yeni bir acil koruma mekanizması öngörülmektedir. Buna göre uzman hekim tarafından ilk değerlendirme en geç 24 saat içinde yapılacak, sağlık kuruluşu ise takip eden 24 saat içerisinde çocuk hâkimine başvuracaktır. 

Üç uzmandan oluşacak sağlık kurulunun hazırlayacağı raporun en geç 48 saat içerisinde mahkemeye sunulması, hâkimin de yine 48 saat içinde karar vermesi planlanmaktadır. Bu süreçte gerekli görülmesi hâlinde çocuğa tıbbi müdahale uygulanabilecek, ayrıca çocuğun güvenliğinin sağlanması amacıyla bulunduğu yerin gizli tutulmasına veya aileyle kişisel ilişkinin sınırlandırılmasına karar verilebilecektir. 

Kanun teklifi, çocuk hükümlülerin ceza infaz sisteminde uygulanacak usulleri de yeniden düzenlemektedir. Buna göre çocukların cezalarının kural olarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında infaz edilmeye başlanması, iyi hâlli olduklarının değerlendirilmesi hâlinde ise çocuk eğitim evlerine ayrılmaları öngörülmektedir. Ayrıca çocukların yalnızca yaş ve cinsiyetlerine göre değil, işledikleri suçun niteliğine göre de farklı bölümlerde barındırılması planlanmaktadır. 

Terör ve örgüt suçları dışında kasıtlı suçlardan üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise beş yıl veya daha az hapis cezası alan çocukların cezalarının doğrudan çocuk eğitim evlerinde infaz edilmesi öngörülmektedir. Eğitim evinde bulunan çocuklardan firar edenler, kurum düzenini bozduğu değerlendirilenler veya başka bir suçtan tutuklananlar ise yeniden çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilebilecektir. 

Teklif, çocuk hükümlüler açısından koşullu salıverilme hükümlerinde de değişiklik öngörmektedir. Mevcut uygulamada, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği bir gün, koşullu salıverilme hesabında iki gün olarak değerlendirilmektedir. Yeni düzenlemeyle bu uygulamanın kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu madde imal ve ticareti ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçları bakımından uygulanmaması öngörülmektedir. 

Bu suçlardan hükümlü çocuklar bakımından cezaevinde geçirilen her bir gün, koşullu salıverilme hesabında bir gün olarak kabul edilecektir. Düzenlemeyle özellikle ağır suçlarda infaz rejiminin daha sıkı hâle getirilmesi amaçlanmaktadır. 

Kanun teklifinin dikkat çeken düzenlemelerinden biri de çocuk adalet sisteminde kullanılan terminolojinin değiştirilmesidir. Teklifte, mevcut mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ifadesi yerine "adli süreçteki çocuk"ifadesinin kullanılması öngörülmektedir. Düzenlemenin gerekçesinde, mevcut ifadenin çocuk hakkında peşin hüküm oluşturabilecek nitelikte olduğu ve doğrudan suç isnadı içerdiği belirtilmektedir. 

Yeni kavramla birlikte çocukların üstün yararını esas alan, daha tarafsız ve adli sürecin niteliğini yansıtan bir terminolojinin benimsenmesi hedeflenmektedir. Bu değişiklik, çocuk adalet sisteminde kullanılan dilin daha koruyucu ve hak temelli bir yaklaşımla yeniden düzenlenmesini amaçlayan düzenlemeler arasında yer almaktadır.

Kanun teklifi, çocuk adalet sisteminde hem cezai yaptırımları artıran hem de rehabilitasyon ve koruyucu mekanizmaları genişleten kapsamlı değişiklikler içermektedir. Teklifte ağır suçlar bakımından cezaların artırılması ve hâkimlere daha geniş takdir yetkisi tanınması öngörülürken, çocukların yeniden topluma kazandırılmasını amaçlayan sosyal hizmet uygulamaları, eğitim faaliyetleri, bağımlılıkla mücadele programları ve dijital denetim tedbirleri de düzenlenmektedir. 

Bununla birlikte teklif, kamuoyunda ve hukuk çevrelerinde farklı değerlendirmelere konu olmuştur. Düzenlemeyi destekleyen görüşlerde, özellikle çocukların karıştığı ağır suçlarda caydırıcılığın artırılmasının kamu güvenliği açısından önemli olduğu belirtilirken, eleştirel değerlendirmelerde ise çocuk adalet sisteminin temel ilkeleri, çocuğun üstün yararı ve rehabilitasyon odaklı yaklaşımın korunması gerektiği ifade edilmektedir. Tartışmalar, teklifin TBMM'deki yasama süreci boyunca da gündemde yer almaktadır. 

AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, 14 Temmuz 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulmuştur. Teklifin yasalaşabilmesi için ilgili ihtisas komisyonlarında görüşülmesi, Genel Kurulda kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanı tarafından onaylanarak Resmî Gazete'de yayımlanması gerekmektedir. TBMM Başkanlığı, teklifin çocuk adalet sistemi, infaz rejimi ve çocukların korunmasına ilişkin çok sayıda kanunda değişiklik öngördüğünü açıklamıştır. 

Teklifin yasalaşması hâlinde, çocuk adalet sistemine ilişkin çok sayıda uygulama yeniden düzenlenecek; ceza hükümlerinden infaz sistemine, sosyal inceleme raporlarından koruyucu tedbirlere, dijital denetim uygulamalarından çocuklara yönelik sosyal rehabilitasyon programlarına kadar birçok alanda yeni hükümler yürürlüğe girecektir. Düzenlemenin, Türkiye'de çocuk adalet sisteminin hem cezai hem de koruyucu boyutunu yeniden şekillendiren kapsamlı yasal değişikliklerden biri olması öngörülmektedir.

22 Temmuz 2026 tarihinde, suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Adalet Komisyonunda kabul edilmiştir. Komisyonda kabul edilen teklif, yasama sürecinin komisyon aşamasını tamamlayarak Genel Kurul gündemine sevk edilmiştir. Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekmektedir